και στελέχωση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας διαπίστωσαν σε δημόσια συζήτηση, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης -
Στον ρόλο της πολιτικής προστασίας για τη θωράκιση των τοπικών κοινωνιών απέναντι στην κλιματική αλλαγή, αναφέρθηκαν οι συμμετέχοντες σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε σήμερα, στο πλαίσιο του συνεδρίου Attica Green Expo, που πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Ταε Κβο Ντο.
Στη συζήτηση με τίτλο "Εθνική πολιτική προστασία απέναντι στην κλιματική κρίση: στρατηγικές επιλογές και τοπική εφαρμογή", συμμετείχαν οι Κωνσταντίνος Κατσαφάδος, υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χάρης Δούκας, δήμαρχος Αθηναίων, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και α' αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Ισίδωρος Μάδης, πρόεδρος του ΣΠΑΥ και δήμαρχος Παιανίας, Γιάννης Συντιχάκης, δημοτικός Σύμβουλος Χάλκης και Γεώργιος Μαχειμάρης, δήμαρχος Βόρειας Κέρκυρας
Όπως τόνισε ο υφυπουργός, η χώρα από το 2019 έχει πραγματοποιήσει τεράστια άλματα στον τομέα της πρόληψης, της αντιμετώπισης, αλλά και της ανάπλασης των πληγεισών περιοχών και έθεσε το πλαίσιο της κρατικής στρατηγικής, τονίζοντας αρχικά πως η αποτελεσματικότητα κατά την αντιπυρική περίοδο, συναρτάται άμεσα με την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης στην κοινωνία. Πρόσθεσε δε, συγκεκριμένα στοιχεία, που αποδεικνύουν την ενίσχυση του κρατικού μηχανισμού, καθώς το Πυροσβεστικό Σώμα αριθμεί πλέον 18.800 στελέχη - κάτι που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ - κι έχει γίνει σημαντική επένδυση σε εναέρια μέσα, καθώς και σε 130 drones που επιτηρούν μόνιμα τις πλέον ευάλωτες και ευαίσθητες περιοχές της επικράτειας.
Αναφερόμενος στην παγκόσμια διάσταση του προβλήματος, ο κος Κατσαφάδος έφερε ως παράδειγμα τον τυφώνα Κατρίνα στη Νέα Ορλεάνη, όπου τα σημάδια της καταστροφής είναι ορατά μέχρι σήμερα, για να υπογραμμίσει ότι καμία χώρα δεν είναι άτρωτη. Η θωράκιση, επομένως, απαιτεί τη διαρκή καθοδήγηση από την επιστημονική κοινότητα, την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και, κυρίως, ένα συμπαγές πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου, του Πυροσβεστικού Σώματος, της Πολιτικής Προστασίας, του α' και β' βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης και των εθελοντών. Πρωτεύων στόχος αυτής της συμμαχίας, είναι η διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας των πολιτών και του φυσικού περιβάλλοντος, σημείωσε.
Ειδικότερα για την πρόληψη, ο κ. Κατσαφάδος επισήμανε ότι πέρα από τους καθαρισμούς των οικοπέδων, τα drones περιπολούν σε 24ωρη βάση, συμβάλλοντας καταλυτικά τα τελευταία δύο χρόνια στην έγκαιρη οριοθέτηση των πυρκαγιών. Παράλληλα, λειτουργεί η επιτροπή Αντιπλημμυρικού Κινδύνου, καθώς οι χειμώνες καθίστανται εξίσου επικίνδυνοι, ενώ υλοποιούνται εξειδικευμένες δράσεις εντός των δασικών οικοσυστημάτων.
Ο υφυπουργός τόνισε ότι πρέπει να γίνει συνείδηση στους πολίτες, πως τα μηνύματα του 112 δεν αποτελούν απλές επικοινωνιακές οδηγίες, αλλά δεσμευτικές εντολές που σώζουν ζωές, καθώς περιέχουν εξειδικευμένη πληροφόρηση. Κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι απέναντι στην κλιματική κρίση είμαστε όλοι ενωμένοι, γιατί η κλιματική κρίση δεν έχει κομματικό πρόσημο. Είναι ο κοινός εχθρός που απειλεί εμάς, τα παιδιά μας, τα σπίτια και τις γειτονιές μας.
Όσον αφορά το οικονομικό σκέλος, παραδέχθηκε ότι προφανώς απαιτούνται επιπλέον πόροι, όμως αυτοί διατίθενται πάντα εντός του δημοσιονομικού πλαισίου της χώρας, με την προοπτική να αυξάνονται όσο βελτιώνεται η οικονομία. Κρίσιμο ωστόσο παραμένει το ερώτημα, κατά πόσο οι υφιστάμενοι πόροι αξιοποιούνται με τη μέγιστη δυνατή επάρκεια, ενώ σημείωσε ότι γίνεται συστηματική προσπάθεια για την κάλυψη των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό, που αντιμετωπίζουν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες.
Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, επικέντρωσε την τοποθέτησή του στην ανάγκη ριζικής αναθεώρησης του τρόπου με τον οποίο είναι χτισμένες οι σύγχρονες πόλεις, προκειμένου να καταστούν πραγματικά ανθεκτικές. Παρουσιάζοντας τα δεδομένα για την πρωτεύουσα, ανέφερε ότι βάσει σχετικής επιστημονικής μελέτης για την Αθήνα --η οποία έλαβε και σχετικό ευρωπαϊκό σήμα (label)-- απαιτούνται περίπου 6 δισεκ. ευρώ ετησίως για τη θωράκισή της, τη στιγμή που ο δήμος διαθέτει μόλις 650$ εκατομμύρια ευρώ. Το πρόβλημα των υποδομών είναι δομικό: μόνο το 20% των δρόμων της Αθήνας διαθέτει φρεάτια, γεγονός που σημαίνει ότι το δίκτυο είναι εξαιρετικά υποδιαστασιολογημένο. Για να προσεγγίσει η πόλη τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που ανέρχεται σε 40%, απαιτούνται 100 εκατομμύρια ευρώ, ενώ τα διαθέσιμα κονδύλια αγγίζουν μόλις τα 4 εκατομμύρια ευρώ.
Ο κος Δούκας τόνισε πως πρέπει να σκεφτούμε εντελώς διαφορετικά: Η Αθήνα είναι μια τσιμεντούπολη, χτισμένη σε άλλες εποχές, με άλλα δεδομένα. Χαρτογραφήσαμε τα πλημμυρικά φαινόμενα και διαπιστώσαμε ότι εκδηλώνονται πάνω από μπαζωμένα ρέματα. Αναγνωρίζοντας πως λύσεις όπως αυτή της Σεούλ, που προχωρά σε καθολικά ξεμπαζώματα ρεμάτων, είναι δύσκολο να εφαρμοστούν άμεσα, υπογράμμισε ότι επιβάλλεται η προστασία του πρασίνου, η μείωση του τσιμέντου, ο περιορισμός του ύψους των κτιρίων και η κατάργηση των πολεοδομικών "μπόνους" δόμησης. Πρότεινε τη θεσμοθέτηση περιορισμών, ώστε να μην καλύπτονται πλήρως τα οικόπεδα, αλλά να μετατρέπονται σε μικρούς πνεύμονες πρασίνου. Η πλέον αποδοτική και μηδενικού κόστους λύση, όπως εξήγησε, είναι το "ζωντανό χώμα", το οποίο απορροφά φυσικά τα όμβρια ύδατα.
Ωστόσο, ο κ. Δούκας επεσήμανε ότι για να υλοποιηθούν αυτά, απαιτείται σύγκρουση με μεγάλα κατασκευαστικά συμφέροντα. Ανέφερε ως κορυφαίο θετικό παράδειγμα την ανάπλαση στον Βοτανικό, όπου μια περιοχή που λειτουργούσε ως χωματερή, μετατρέπεται σε χιλιάδες στρέμματα πρασίνου. Στον αντίποδα, στηλίτευσε τη δικαστική και νομοθετική μάχη που αναγκάζεται να δίνει ο δήμος στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ενάντια στα μπόνους του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) που οδηγούν σε περαιτέρω τσιμεντοποίηση και στην ανέγερση ορόφων που κρύβουν ακόμη και την Ακρόπολη. Ανέφερε χαρακτηριστικά την περίπτωση ξενοδοχείου, το οποίο, όχι μόνο δεν κατεδαφίστηκε, αλλά με νόμο του 2024 του δόθηκε η δυνατότητα να εξαγοράσει το επιβληθέν πρόστιμο. Κατέληξε δε με τη διαπίστωση, ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο στερεί από την αυτοδιοίκηση τη δυνατότητα να θέσει αποτελεσματικό φραγμό σε αυτές τις πρακτικές.
Ο δήμαρχος Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης και α' αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, αναφέρθηκε αρχικά στον δικαστικό και θεσμικό αγώνα που έδωσε ο δήμος του, από κοινού με τον δήμο Αλίμου και την ΚΕΔΕ, ενάντια στις διατάξεις του ΝΟΚ. Η δικαίωση αυτού του αγώνα απέδειξε, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι ο ισχύων πολεοδομικός κώδικας τιμωρεί τις πόλεις, καθώς δεν υποστηρίζει τη λογική της αποκέντρωσης, αλλά συγκεντροποιεί τις πολεοδομικές δομές. Το ζητούμενο πλέον είναι, το πώς χτίζονται οι πόλεις, δίνοντας έμφαση στις μαλακές επιφάνειες (χώμα, πράσινο) έναντι των σκληρών (τσιμέντο), ώστε να ενισχυθεί η απορροφητικότητα του εδάφους.
Σχετικά με την Πολιτική Προστασία, ο κ. Κωνσταντέλλος αναγνώρισε ότι από το 2019 έχει διαμορφωθεί ένα σύγχρονο και λειτουργικό σύστημα, στο οποίο το αρμόδιο υπουργείο έχει συμβάλει καθοριστικά. Ωστόσο, άσκησε δριμεία κριτική στην κατανομή των πόρων, τονίζοντας πως από το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, ύψους 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, για την πολιτική προστασία, η πρωτοβάθμια τοπική αυτοδιοίκηση δεν έλαβε ούτε δραχμή. Όπως τόνισε, δεν επαρκεί η παραχώρηση πενιχρών πυροσβεστικών μέσων και οχημάτων, αλλά χρειάζεται πραγματική οικονομική ενίσχυση. Παρομοίως, χαρακτήρισε εξαιρετικό το πρόγραμμα "Ενεργή Δράση", πλην όμως ανεπαρκές, καθώς προσφέρει στους δήμους μόνον έναν υπάλληλο πολιτικής προστασίας ως σύνδεσμο.
Ο κ. Κωνσταντέλλος υποστήριξε ότι οι δήμαρχοι βρίσκονται άδικα στο στόχαστρο της κοινής γνώμης, η οποία αγνοεί τις πραγματικές τους αρμοδιότητες εκτός του αστικού ιστού. Όπως είπε, έχουμε γίνει θύματα μιας κατάστασης, όπου η πολιτική προστασία αρχίζει και τελειώνει στο σύνθημα των "ακαθάριστων οικοπέδων". Όμως οι πυρκαγιές ξεκινούν από τις δασικές εκτάσεις και επιτίθενται στις πόλεις, διαπίστωσε ο δήμαρχος τονίζοντας πως παράλληλα, οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν τις δράσεις αυτές της πολιτικής προστασία, χωρίς επαρκή κτηματολογικά στοιχεία, δαπανώντας αποκλειστικά ίδιους πόρους. Ενδεικτικά, ο καθαρισμός και η αποψίλωση κοστίζουν στον δήμο του 400.000 ευρώ, ενώ η κρατική επιχορήγηση ανέρχεται μόλις σε 110.000 ευρώ. Συνολικά, τα 40 εκατομμύρια ευρώ που διατίθενται για το σύνολο των 332 δήμων της χώρας, είναι παντελώς ανεπαρκή για τη διαμόρφωση σοβαρού σχεδιασμού και την αγορά μέσων.
Επιπλέον, παρ' όλο που αναγνώρισε το πόσο σημαντικό είναι, ο κος Κωνσταντέλλος διαπίστωσε για το πρόγραμμα Antinero για τους καθαρισμούς των δασών, ότι τα υπολείμματα της υλοτομίας απλώθηκαν στο έδαφος ως δήθεν λίπασμα, λειτουργώντας τελικά ως επικίνδυνο προσάναμμα.
Όσον αφορά την υδραυλική θωράκιση, σημείωσε ότι το κόστος είναι δυσθεώρητο, καθώς οι πόλεις αναπτύχθηκαν ιστορικά πριν από τη δημιουργία υποδομών. Η κατασκευή πλακοσκεπών αγωγών δημιούργησε "λαιμούς μπουκαλιών" εντός του αστικού ιστού, καθιστώντας τους αγωγούς μη λειτουργικούς. Όσον αφορά τις επικρίσεις που δέχονται οι δήμοι για τα φρεάτια, εξήγησε ότι αυτά φράσσουν μέσα σε πέντε λεπτά από τα φερτά υλικά της καταιγίδας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη κατασκευής ανοιχτών αγωγών.
Τέλος, αναφέρθηκε στις αποζημιώσεις, οι οποίες αν και δίνονται πλέον ταχύτατα, είναι χαμηλές, με αποτέλεσμα οι πολίτες να στρέφονται κατά των δημάρχων. Αντίστοιχα προβλήματα γραφειοκρατίας και έλλειψης συνεννόησης με την Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου παρατηρούνται και στις διαδικασίες-εξπρές για την επισκευή κρίσιμων υποδομών, όπου η αδειοδότηση έπεται του έργου, εκθέτοντας νομικά τους αιρετούς. Κατέληξε λέγοντας πως αν η Πολιτεία προσφέρει στους δήμους τα απαραίτητα χρήματα και το ανθρώπινο δυναμικό, τότε θα έχει έναν ισχυρό και αποτελεσματικό σύμμαχο στο πεδίο.
Ο δήμαρχος Παιανίας και Πρόεδρος του ΣΠΑΥ, Ισίδωρος Μάδης, ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία προστασίας του ορεινού όγκου της Αττικής είναι εξαιρετικά σύνθετη, καθώς αφορά μια περιοχή που γειτνιάζει με πληθυσμό 1,5 εκατομμυρίου πολιτών. Παρουσιάζοντας το έργο του ΣΠΑΥ στον Υμηττό, ανέφερε ότι έχουν επιστρατευτεί σημαντικά τεχνολογικά και επιχειρησιακά εργαλεία με 24 υδατοδεξαμενές, 17 πυροφυλάκια, 5 κάμερες ανίχνευσης πυρκαγιάς και drones, όπως και 65 οχήματα και άρτια εκπαιδευμένες εθελοντικές ομάδες.
Όπως τόνισε, χάρις σε αυτή την υποδομή, οι δυνάμεις του Συνδέσμου έχουν τη δυνατότητα πρώτης προσβολής της φωτιάς, επεμβαίνοντας καθοριστικά προτού καταφθάσει το καθ' ύλην αρμόδιο Πυροσβεστικό Σώμα.
Θέτοντας το ζήτημα των αρμοδιοτήτων, ο κ. Μάδης διερωτήθηκε αν το υπουργείο Εσωτερικών μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στα ζητήματα χρηματοδότησης, συντονισμού και αποκατάστασης, τονίζοντας πως όλοι συμφωνούμε ότι η καλύτερη καταστολή είναι η πρόληψη, όμως το τεράστιο κόστος που απαιτείται για την υλοποίησή της, δεν καλύπτεται από την κεντρική διοίκηση. Όπως πρόσθεσε, έχει προχωρήσει σε στρατηγικές συνεργασίες, όπως με το Εθνικό Αστεροσκομείο Αθηνών, για τη δημιουργία δικτύου σταθμών διασύνδεσης, ενώ αναμένεται και η αξιοποίηση των μικροδορυφόρων. Παρά την τεχνολογική πρόοδο, όμως, το ανθρώπινο δυναμικό παραμένει αναντικατάστατο.
Ο κ. Μάδης υπογράμμισε ότι το μεγάλο χάσμα μεταξύ της κεντρικής Πολιτικής Προστασίας και της αυτοδιοίκησης, εντοπίζεται στους πόρους, καθώς δεν λαμβάνονται υπόψη οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες περιοχών με πυκνή δασική βλάστηση και οικιστικές πυκνώσεις, όπου ο χρόνος αντιμετώπισης είναι ελάχιστος και τα κονδύλια καθαρισμού ανύπαρκτα. Ανέφερε και αυτός το ελληνικό παράδοξο της εκ των υστέρων δημιουργίας υποδομών, αφού πρώτα έχει ολοκληρωθεί η αυθαίρετη ή άναρχη δόμηση. Τέλος, ο κ. Μάδης κατέληξε αναδεικνύοντας το πρόβλημα των συμβασιούχων στην Πολιτική Προστασία, οι οποίοι προσλαμβάνονται με 5μηνες συμβάσεις. Ο ΣΠΑΥ και η ΚΕΔΕ έχουν καταθέσει επίσημη πρόταση για τη θεσμοθέτηση 10μηνων συμβάσεων, καθώς όπως είπε, είναι αδιανόητο τα αρμόδια δημοτικά γραφεία πολιτικής προστασίας να στελεχώνονται μόνον από ένα ή δύο άτομα.
Ο δήμαρχος Βόρειας Κέρκυρας, Γεώργιος Μαχειμάρης, μετέφερε στη συζήτηση την δραματική πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικοί δήμοι. Όπως τόνισε, από το 2023 ο δήμος Βόρειας Κέρκυρας βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δίνοντας καθημερινές μάχες, έχοντας στη διάθεσή του μόλις έναν υπάλληλο για τη σύνταξη και την εφαρμογή των σχεδίων πρόληψης και προστασίας. Οι καλές προθέσεις του υπουργείου, τόνισε, δεν αρκούν όταν λείπουν τα χρήματα. Η Κέρκυρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα πολλαπλές απειλές: πυρκαγιές, πλημμύρες, έντονη λειψυδρία, αλλά και το μείζον ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Ιδιαίτερα για το πρόβλημα της ύδρευσης, το νησί των 100.000 μόνιμων κατοίκων, το οποίο δέχεται ετησίως 4 εκατομμύρια τουρίστες, αναμένει εναγωνίως την κατασκευή του μεγάλου φράγματος, το οποίο, χωρίς τους απαραίτητους πόρους, δεν μπορεί να αποπερατωθεί.
Στο κομμάτι της πρόληψης, ο κ. Μαχειμάρης ζήτησε τη συνδρομή όλων των συναρμόδιων υπουργείων για την επίτευξη ουσιαστικής αποκέντρωσης, η οποία θα επιτρέψει την επίλυση της ανεπάρκειας σε ανθρώπινους πόρους και τεχνικά μέσα. Καυτηρίασε το γεγονός ότι οι δήμοι αδυνατούν να προσλάβουν εποχικούς υπαλλήλους και να μισθώσουν μηχανήματα για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, τη στιγμή που η κρατική πρόβλεψη επιτρέπει μόλις 500 προσλήψεις για το σύνολο των 332 δήμων. Απαιτούνται άμεσα πόροι για την πρόσληψη εξειδικευμένου επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού.
Η οικονομική ασφυξία αποτυπώνεται και στα κονδύλια για την ύδρευση, καθώς ολόκληρη η Κέρκυρα πρόκειται να λάβει μόλις 2 εκατομμύρια ευρώ. Ειδικότερα για τη Βόρεια Κέρκυρα, το εγκεκριμένο ποσό των 400.000 ευρώ δεν έχει εκταμιευθεί ακόμη, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η δημιουργία βασικών υποδομών για τη λειτουργία των νοικοκυριών και των ξενοδοχειακών μονάδων, καθώς και η αποκατάσταση των ζημιών. Αυτή η δυσκίνητη διαδικασία, μειώνει την αξιοπιστία της ανταπόκρισης της Πολιτείας και δημιουργεί δικαιολογημένα αρνητική εικόνα στην κοινωνία, κατέληξε ο δήμαρχος.
Η συζήτηση έκλεισε με την τοποθέτηση του δημοτικού συμβούλου Χάλκης, Γιάννη Συντιχάκη, ο οποίος επικεντρώθηκε στην ανάγκη πρακτικών και άμεσα εφαρμόσιμων λύσεων, μακριά από θεωρητικές προσεγγίσεις.
Ο κ. Συντιχάκης υπογράμμισε ότι η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να εστιάσει στην πρόληψη και στην ορθική εκπαίδευση του πολίτη, ώστε ο τελευταίος να είναι σε θέση να λαμβάνει και να αξιοποιεί σωστά τις πληροφορίες που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες.
Προς την κατεύθυνση της απλοποίησης των διαδικασιών, ο κ. Συντιχάκης κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση για τη διαχείριση των ακαθάριστων οικοπέδων: τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος, όπου κάθε ιδιοκτησία θα αντιστοιχίζεται σε έναν μοναδικό κωδικό. Μέσω αυτού του συστήματος, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις οδηγίες καθαρισμού, το πρόστιμο θα βεβαιώνεται και θα αποστέλλεται αυτοματοποιημένα και απευθείας στον παραβάτη, εξαλείφοντας τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις.
Πηγή: ΑΠΕ
Πηγή: capital.gr
