Η Τουρκία έχει πολλές διεθνείς προκλήσεις στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο, στη Μαύρη Θάλασσα, η Ελλάδα βρίσκεται στο τέλος της λίστας ως αντίπαλος, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην ΥΠΕΞ της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου.
O τούρκος πολιτικός και ακαδημαϊκός, ο οποίος συμμετείχε στο 30ό Athens Government Roundtable του Economist, προτείνει ότι πρέπει να προετοιμαστούμε για μια νέα κατανόηση των τουρκοελληνικών σχέσεων.
Παράλληλα, απορρίπτει το ελληνικό δικαίωμα για επέκταση των χωρικών υδάτων μέχρι τα 12 μίλια στα νησιά και δηλώνει ότι η Τουρκία είναι πάντα έτοιμη για διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Όσον αφορά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα ο τούρκος πρώην πρωθυπουργός θεωρεί ότι για την Τουρκία ήταν μια επιτυχία, ενώ για την επανένταξη της Τουρκίας στο αμερικανικό πρόγραμμα F-35 εκτιμά ότι θα πρέπει να περιμένουμε το τελικό αποτέλεσμα.
Ποια είναι η εντύπωση στην Τουρκία για το τι κέρδισε η χώρα από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ; Ποιο είναι το αποτέλεσμα κατά την άποψή σας;
Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή κρίση, επομένως αυτή η Σύνοδος Κορυφής ήταν σημαντική όχι μόνο από την οπτική γωνία της Τουρκίας. Εγινε σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή όταν οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν χωρίς να συμβουλευτούν κανέναν εταίρο του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας μάλιστα τους νατοϊκούς εταίρους ότι δεν τους βοηθούν.
Και ο Τραμπ στην πρώτη του δήλωση στην Αγκυρα είπε ότι εξακολουθεί να επιμένει στη διεκδίκηση της Γροιλανδίας. Είναι η πρώτη φορά που ένα μέλος του ΝΑΤΟ απειλεί την εδαφική ακεραιότητα ενός άλλου μέλους του ΝΑΤΟ, της Δανίας.
Η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιήθηκε υπό τη σκιά αυτού του βαθέος διχασμού μεταξύ ΗΠΑ και ευρωπαίων εταίρων. Οπως είπα στην Αθήνα, αυτό καθιστά την ευρωπαϊκή ασφάλεια ζωτικό ζήτημα για την Ευρώπη. Η Τουρκία, η Βρετανία, η Νορβηγία είναι τρεις σημαντικές χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά όχι στην ΕΕ. Από αυτή την οπτική η Σύνοδος Κορυφής στην Αγκυρα ήταν σημαντική από την πλευρά της Τουρκίας.
Πρώτον, η Τουρκία είναι η μόνη γειτονική χώρα με το Ιράν και την Ουκρανία, όπου βρίσκονται τώρα οι μεγάλες κρίσεις στον κόσμο. Ετσι, η Τουρκία βρίσκεται στρατηγικά στο επίκεντρο όλων των σημαντικών γεγονότων.
Προκάλεσε έκπληξη και ανησυχία το ότι οι ΗΠΑ επιτέθηκαν ξανά στο Ιράν όταν ο Τραμπ ήταν στην Αγκυρα. Δεν ήταν σωστό όταν ο κόσμος περίμενε ένα θετικό αποτέλεσμα από την Αγκυρα για την ειρήνη στην περιοχή. Τώρα αντιμετωπίζουμε την αρχή ενός νέου κύκλου πολέμου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Σύνοδος Κορυφής προσείλκυσε τεράστια προσοχή. Ηταν επιτυχία που τέθηκε η Τουρκία ψυχολογικά στο επίκεντρο όλων των γεγονότων για σχεδόν μία εβδομάδα. Η Σύνοδος της Αγκυρας και η Τουρκία θα βρίσκονται στην παγκόσμια ατζέντα.
Είπατε για τη Γροιλανδία ότι είναι η πρώτη φορά που μια χώρα του ΝΑΤΟ απειλεί μια άλλη. Η Τουρκία απειλεί επίσης την Ελλάδα με το casus belli.
Δεν πρέπει να κάνουμε λάθος αναλογίες. Η Γροιλανδία είναι μέρος της Δανίας. Δεν είναι αμφισβητούμενη περιοχή. Είναι εδαφικό τμήμα ενός μέλους του ΝΑΤΟ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, σύμφωνα με τους χάρτες του ΟΗΕ.
Αλλά κανένας χάρτης και τίποτα δεν ισχυρίζεται ότι το Αιγαίο Πέλαγος ανήκει εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα. Δεν θα πρότεινα στους έλληνες ομολόγους μου να χρησιμοποιούν τον όρο casus belli. Η Τουρκία δεν το είπε ποτέ, ακόμη και στην κοινοβουλευτική απόφαση εκείνης της εποχής, όταν η ελληνική πλευρά διεκδίκησε 12 μίλια χωρικών υδάτων στο Αιγαίο Πέλαγος.
Εάν η ελληνική πλευρά θέλει η Τουρκία να ακυρώσει αυτήν την κοινοβουλευτική απόφαση, πρώτα θα πρέπει να ακυρώσει την αξίωσή της για 12 μίλια και να πει ότι είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευτούμε. Δεν υπάρχει σύγκριση μεταξύ της τουρκικής δήλωσης και του ζητήματος Γροιλανδίας – Δανίας.
Ο πρόεδρος Ερντογάν περίμενε κάποιες ανακοινώσεις από τον πρόεδρο Τραμπ, αλλά ο αμερικανός πρόεδρος είπε ότι δεν έχει ακόμη αποφασίσει για τα F-35. Ποια είναι η εντύπωσή σας;
Όταν η Τουρκία συμμετείχε στο πρόγραμμα F-35, ως πρωθυπουργός το υποστήριξα σθεναρά. Υπάρχουν ορισμένες νομικές υποχρεώσεις και για τις δύο πλευρές. Ετσι, όταν ο πρόεδρος Ερντογάν επιμένει στο πρόγραμμα F-35, είναι δικαίωμα της Τουρκίας να το πει. Δεύτερον, αν θέλετε να έχετε μια εικόνα για τις δηλώσεις του Τραμπ, πρέπει να τον παρακολουθείτε κάθε ώρα. Δεν μπορείτε να βασίζεστε σε μία δήλωση.
Δεν γνωρίζουμε τι είδους διαπραγματεύσεις γίνονταν στο παρασκήνιο. Είπε ότι δεν μπορούν να υπάρξουν κυρώσεις CAATSA εναντίον ενός συμμάχου. Και οι κυρώσεις CAATSA σχετίζονται άμεσα με τα F-35. Αυτό σημαίνει ότι αυτό είναι το τέλος της κρίσης των F-35. Πρέπει να περιμένουμε μέχρι το τελικό αποτέλεσμα.
Οι έλληνες φίλοι δεν πρέπει να βλέπουν το ζήτημα των F-35 ως μια επιθετική στάση της Τουρκίας προς την Ελλάδα. Όταν η Ελλάδα έχει F-35, η Τουρκία δεν φοβάται ούτε λέει τίποτα. Αλλά όταν η Τουρκία θέλει να έχει F-35, οι Ελληνες αισθάνονται ότι αποτελεί απειλή για την Ελλάδα.
Πρέπει να αλλάξουμε αυτή τη νοοτροπία. Οταν μίλησα για μηδενικά προβλήματα με τους γείτονές μας, άλλαξα τη νοοτροπία των Τούρκων. Σήμερα, κανένας Τούρκος δεν βλέπει την Ελλάδα ως απειλή ή αντίπαλο.
Αλλά όταν μιλάω με έλληνες φίλους, πάντα σκέφτονται ότι η Τουρκία θα μας επιτεθεί. Η Τουρκία έχει πολλές διεθνείς προκλήσεις στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο, στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο τέλος της λίστας για την Τουρκία ως αντίπαλος. Αν τα F-35 δοθούν στην Τουρκία, υπάρχει ένα επιχείρημα από την Ελλάδα ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν εναντίον της. Αυτό είναι ανοησία.
Πρέπει να ξεχάσουμε την παλιά νοοτροπία και να προετοιμαστούμε για μια νέα κατανόηση των τουρκοελληνικών σχέσεων. Αυτό είναι που πάντα υποστηρίζω. Αν βγείτε στους δρόμους στην Κωνσταντινούπολη, ρωτήστε τον κόσμο ποια χώρα αποτελεί απειλή για την Τουρκία, κανείς δεν θα πει Ελλάδα.
Πώς ερμηνεύετε τη δήλωση του προέδρου Ερντογάν που καλεί τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη να λύσουν τα προβλήματα στο Αιγαίο; Είναι έτοιμος για διαπραγματεύσεις;
Ήδη ξεκινήσαμε διαπραγματεύσεις, διερευνητικές συνομιλίες όταν ήμουν υπουργός Εξωτερικών, και σημειώσαμε σημαντική πρόοδο μέχρι που παραιτήθηκα από τη θέση του πρωθυπουργού. Από αυτό το υπόβαθρο μπορούν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις.
Είμαστε πάντα έτοιμοι για διαπραγματεύσεις. Ο πρόεδρος Ερντογάν έλεγε πάντα ότι είναι έτοιμος για διαπραγματεύσεις. Αλλά η ελληνική πλευρά επέμενε ότι τα 12 μίλια είναι κάτι σαν κόκκινη γραμμή.
Αν δεχτούμε τα 12 μίλια για τα νησιά τότε για να πάμε από ένα τουρκικό λιμάνι στο άλλο, θα χρειαστούμε άδεια από την Ελλάδα. Καμία χώρα δεν θα το δεχόταν αυτό. Το Αιγαίο Πέλαγος είναι μια ξεχωριστή θάλασσα και πρέπει να δράσουμε από κοινού, όχι να το κάνουμε θάλασσα συγκρούσεων, αλλά θάλασσα συνεργασίας και ευημερίας.
Στο συνέδριο του Economist είπατε ότι η Τουρκία πρέπει να κάνει μια νέα αξιολόγηση σχετικά με την ΕΕ. Τι εννοούσατε;
Και οι δύο πλευρές πρέπει να κάνουν μια αυτοαξιολόγηση. Η ευρωπαϊκή πλευρά χρειάζεται την Τουρκία περισσότερο από ποτέ, επειδή χωρίς την τουρκική συμβολή η ΕΕ δεν μπορεί να είναι παγκόσμιος παράγοντας. Και η Τουρκία χρειάζεται την ΕΕ, επειδή η τουρκική οικονομία είναι ουσιαστικά ενσωματωμένη στις αγορές της ΕΕ. Για τον τουρκικό λαό, το βασικό ζήτημα στις διεθνείς σχέσεις είναι οι βίζες.
Όταν ήμουν πρωθυπουργός το 2016, καταλήξαμε σε συμφωνία για την απελευθέρωση του καθεστώτος βίζας μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ. Δέκα χρόνια έχουν περάσει και τίποτα δεν έχει αλλάξει, μάλιστα έχει επιδεινωθεί. Χρειαζόμαστε την ΕΕ από οικονομικής άποψης. Χρειαζόμαστε την ΕΕ από πολιτικής άποψης, ειδικά όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις. Χρειαζόμαστε τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Στο ΝΑΤΟ, οι δυνατότητες της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας αυξάνονται και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE θα φέρει νέες ευκαιρίες για την Τουρκία, και οι τουρκικές ικανότητες θα φέρουν νέες ευκαιρίες στην ΕΕ.
Θα πρέπει να υπάρξει μια νέα προσέγγιση στις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ. Και γι’ αυτό πρέπει να γίνουν πολλές μεταρρυθμίσεις στην τουρκική πολιτική και πολιτική ηθική, στους νόμους κατά της διαφθοράς, στην ελευθερία της σκέψης και σε πολλά άλλα, όχι μόνο για την ένταξη στην ΕΕ, αλλά και για το δικό μας μέλλον.
Πηγή: tanea.gr
