Πέρυσι το καλοκαίρι προκάλεσαν πλήγμα στον τουρισμό της πολύπαθης Βόρειας Εύβοιας ενώ στις 27 Απριλίου εκατοντάδες μωβ μέδουσες εντοπίστηκαν στον Βόρειο Ευβοϊκό - Η Στερεά Ελλάδα είναι η πρώτη περιφέρεια της χώρας που οργανώνεται απέναντι στο φαινόμενο- Τι είναι τα πλωτά φράγματα για τις μωβ μέδουσες και γιατί αναμένεται έξαρση φέτος
«Η περσινή έξαρση με τις μωβ μέδουσες προκάλεσε οικονομικές απώλειες σε αρκετές επιχειρήσεις από τον Ιούλιο κι έπειτα, οπότε και εντάθηκε το πρόβλημα. Οι ακυρώσεις άγγιξαν το 20%. Είχα και εγώ κάποιες λίγες ακυρώσεις στο ξενοδοχείο μου στην Αιδηψό. Κάποιοι επισκέπτες δυσαρεστήθηκαν. Είχαν έρθει εδώ, είχαν κλείσει τις διακοπές τους και δεν μπορούσαν να κάνουν ένα μπάνιο στη θάλασσα».
Τα παραπάνω περιγράφει στο in ο πρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Αιδηψού & Βόρειας Εύβοιας, Θοδωρής Ρουμελιώτης, τονίζοντας πως οι ξενοδόχοι της περιοχής νιώθουν ικανοποίηση με την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας να τοποθετήσει δίχτυα-πλωτά φράγματα στο νησί για να αντιμετωπίσει την έξαρση των μωβ μεδουσών.
Ο λόγος για την πρόσκληση που υπέγραψε πριν από λίγο καιρό ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, για την τοποθέτηση πλωτών φραγμάτων προστασίας των λουομένων από μέδουσες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση του πληθυσμού τους στα ύδατα κολύμβησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.
Σύμφωνα με την πρόσκληση της Περιφέρειας, η δημόσια δαπάνη που διατίθεται από το “Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας 2026 – 2030” ανέρχεται σε 1.500.000 ευρώ και δυνητικοί δικαιούχοι είναι 7 Δήμοι: Διρφύων – Μεσσαπίων, Ιστιαίας – Αιδηψού, Καμένων Βούρλων, Λοκρών, Μαντουδίου – Λίμνης – Αγ. Αννας, Στυλίδος, Χαλκιδέων.
Δεδομένου ότι ψαράδες και δύτες στον Ευβοϊκό κόλπο αναφέρουν ότι συνεχίζουν να βλέπουν και καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα μωβ μέδουσες στα βαθιά, η παραπάνω κίνηση μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για την Βόρεια Εύβοια, μια περιοχή πολύπαθη, η οποία τα τελευταία πέντε χρόνια έχει αντιμετωπίσει άφθονες φυσικές καταστροφές- πυρκαγιές και πλημμύρες- και παλεύει να ορθοποδήσει. Με αρκετούς Ελληνες να επιλέγουν για τις διακοπές τους το νησί τα τελευταία δύο χρόνια λόγω της ανόδου των τιμών, οι μωβ μέδουσες μπορούν να αποδειχτούν ένα επικίνδυνο εμπόδιο στην καλοκαιρινή οικονομία της Εύβοιας.
Οι κύκλοι ζωής των μωβ μεδουσών στην Ελλάδα
Πότε ξεκίνησαν όμως να κάνουν την εμφάνιση τους οι μωβ μέδουσες στην Ελλάδα και πώς φτάσαμε στο να καταφέρνουν πλήγματα στον τουρισμό; Ο κ. Τακλής εξηγεί στο in πως ο πρώτος κύκλος έξαρσης με μωβ μέδουδες που καταγράφηκε στην Ελλάδα μετά από μια δεκαετία από την αμέσως προηγούμενη έξαρση, έλαβε χώρα από 2015 έως το 2018, κατά βάση στον Κορινθιακό κόλπο.
Ο επόμενος κύκλος άνοιξε τον Οκτώβριο του 2020 και έκλεισε το 2023. Ο τρίτος κύκλος ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025 από τον Παγασητικό κόλπο. Η περιοχή στην οποία κατά βάση εστιάστηκε το φαινόμενο πέρυσι το καλοκαίρι ήταν ο Βόρειος Ευβοϊκός, το Πήλιο (από την πλευρά του Παγασητικού), οι Σποράδες και λιγότερο οι Κυκλάδες, η Αττική, η Κέρκυρα και η Χαλκιδική.
«Στον βόρειο Ευβοϊκό η έξαρση ξεκίνησε τον περασμένο Ιούνιο από την Χαλκίδα και έφτασε μέχρι τη Λίμνη Ευβοίας, τις Ροβιές και το Πευκί. Η ίδια κατάσταση συνεχίστηκε και τον Ιούλιο και τον Αύγουστο» περιγράφει ο θαλάσσιος βιολόγος, ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Παρατηρηρίου Βιοποικιλότητας και διαχειριστής της πλατφόρμας καταγραφής των μωβ μεδουσών στη χώρα μας iNaturalist, προσθέτοντας πως στην περιοχή του Ευβοϊκού καταγράφηκαν γεννήσεις μωβ μεδουσών και τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο, ενώ μωβ μέδουδες συνεχίζουν να γεννιούνται αυτή την περίοδο στον Παγασητικό κόλπο.
«Συμπερασματικά, περιμένουμε να έχουμε έξαρση μωβ μεδουσών και το φετινό καλοκαίρι στην Ελλάδα αλλά δεν γνωρίζουμε ακόμα σε ποιες περιοχές, μιας και αυτό θα εξαρτηθεί από τους ανέμους» προϊδεάζει για το τοποίο που αναμένεται να διαμορφωθεί το φετινό καλοκαίρι ο κ. Τακλής. Σύμφωνα με τον ίδιο, στον Βόρειο Ευβοϊκό αναμένονται σίγουρα μωβ μέδουσες καθώς πρόκειται για κλειστό κόλπο, άλλος ένας λόγος που δεν θα φύγουν εύκολα από το σημείο.
Σημειώνεται πως πρόκειται για πελαγικό είδος που αναπαράγεται και ζει στα βαθιά.
Κεντρικός Ευβοϊκός, Πολιτικά, παραλία Θεοτόκος. Καταγραφή στις 11 Ιανουαρίου 2026 από μέλος της ομάδας στο facebook “Μέδουσες την Ελλάδα”
Οι μωβ μέδουσες «αγαπούν» τόσο τις μεγάλες ανοιχτές παραλίες, όσο και τους κλειστούς κόλπους. Στην πρώτη περίπτωση η έντονη παρουσία τους δικαιολογείται από τα θαλάσσια ρεύματα και τον έντονο κυματισμό. Σε μια παραλία που ο αέρας έχει την ίδια κατεύθυνση για μέρες, οι μωβ μέδουσες εγκλωβίζονται στο σημείο. Στους μικρούς κόλπους είναι αντικειμενικά πιο δύσκολη η διαφυγή τους.
Σύμφωνα με τον κ. Τακλή, οι καταγραφές συνεχίζονται μέχρι και πρόσφατα. Η πιο πρόσφατη καταγραφή μωβ μεδουσών ήταν στις 27 Απριλίου όπου εκατιντάδες μικρές καφέ και μωβ μέδουσες εντοπίστηκαν για περισσότερα από 5 μίλια από τα Πολιτικά έως και την Δάφνη Ευβοίας.
Τα κακά μεντάτα έχουν ξεκινήσιε φέτος απο νωρίς. Στις 23 Φεβρουαρίου, σημειώθηκε μαζικός εκβρασμός τουλάχιστον 1.000 μωβ μεδουσών στη παραλία Δροσιά στις Αλυκές στην Εύβοια. Παρόμοιο φαινόμενο καταγράφηκε και στην παραλία Θεοτόκος στα Πολιτικά. Τα μεγάλα έντονα κύματα ξέβρασαν τις μωβ μέδουσες στην παραλία.
Ο Νώντας Χρήστου, διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, εξηγεί με τη σειρά του τι συμβαίνει στην περιοχή: «Με βάση την εμπειρία μας, συμπεραίνουμε πως ένας πληθυσμός μωβ μεδουσών έχει εγκλωβιστεί στον Ευβοϊκό κόλπο σε σημείο με μεγάλο βάθος – στα 400 μέτρα- και αναπαράγεται. Οπως όλα δείχνουν θα έχουμε παρουσία μωβ μεδουσών στην εν λόγω περιοχή και φέτος το καλοκαίρι. Το σε ποια συγκεκριμένα σημεία θα βρεθούν θα εξαρτηθεί από τους ανέμους. Οι πληθυσμοί κατανέμονται ανάλογα με τα θαλάσσια ρεύματα».
Αλυκές Εύβοια 15 Ιανουαρίου 2026. Καταγραφή απο μέλος της ομάδας στο facebook “Μέδουσες στην Ελλάδα”
Κλιματική κρίση και υπερ αλίευση ευνοούν τις μωβ μέδουσες
Οι μωβ μέδουsες δεν έκαναν πάντα την εμφάνισή τους σε σύντομα μεσοδιαστήματα. Σύμφωνα με τον κ. Τακλή, οι κύκλοι ήταν συνήθως δεκαετείς, όμως αυτό που παρατηρούν οι επιστήμονες είναι πως από το 2015 και έπειτα έχουν μικρύνει πολύ σε διάρκεια και πια έχουμε νέους κύκλους εξάρσεων κάθε δύο με τρία χρονια. Το φαινόμενο της έξαρσης είναι συνήθως πιο έντονο τη δεύτερη χρονιά του κύκλου.
Ο νέος κύκλος που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025 επηρεάζει και άλλες χώρες της Μεσογείου: Μάλτα, Ισπανία και την περιοχή της Αδριατικής. Τον περασμένο Σεπτέμβριο- Οκτώβριο καταγράφηκε και νέα υπό έξαρση η οποία ξεκίνησε από την Αδριατική και έφτασε στο Ιόνιο, με αποτέλεσμα να καταγραφούν μωβ μέδουσες σε Παξούς και Αντιπαξούς.
«Η υπεραλίευση και η κλιματική αλλαγή παίζουν σημαντικό ρόλο στην ολοένα και πιο συχνή εμφάνιση των εξάρσεων» σημειώνει ο κ. Τακλής. Και συνεχίζει: «Η μέση θερμοκρασία της θάλασσας παραμένει υψηλή και τους χειμερινους μήνες. Φέτος τον χειμώνα φτάνει ακόμα και τους 16 βαθμούς Κελσίου. Και αυτή είναι η ιδανική θερμοκρασία για τις μωβ μέδουσες μιας και χρειάζονται ζεστές θάλασσες για να αναπαραχθούν και να γεννήσουν».
»Η υπεραλίευση επίσης βοηθά στην αναπαραγωγή τους δεδομένου πως μειώνονται οι πληθυσμοί των φυσικών θηρευτών της μωβ μέδουσας, όπως για παράδειγμα ο τόνος, τα φεγγαρόψαρα αλλά και άλλα μεγάλα ψάρια. Και υπάρχει και η παρεπίπτουσα αλιεία, η οποία προκαλεί τον θάνατο διάφορων μεγάλων ψαριών αλλά και θαλάσσιων χελωνών από τα εργαλεία των ψαράδων».
Πώς δουλεύουν τα δίχτυα – πλωτά φράγματα
Οσον αφορά τα δίχτυα-πλωτά φράγματα, αυτά έχουν δοκιμαστεί σε προηγούμενες εξάρσεις σε Μύκονο, Σκόπελο αλλά και στο Χόρτο Πηλίου. Κοστίζουν από 8.000 έως 12.000 ευρώ για μια μέσου μεγέθους κατασκευή. Μια ενδεικτική τιμή είναι 150 ευρώ το μετρό- η τιμή εξαρτάται από την κάθε εταιρεία.
Η αδειοδότηση για την τοποθέτησή τους είναι μια απλή διαδικασία: απαλλαγή περιβαλλοντικής αδειοδότησης από την Περιφέρεια, τεχνική άδεια από την εταιρεία και τελική άδεια από το Λιμεναρχείο.
Ουσιαστικά δημιουργείται ένα Π στη θάλασσα το οποίο περιβάλλεται από ένα δίχτυ με αρκετά σφιχτό «μάτι» έτσι ώστε να μην το διαπερνά η μωβ μέδουσα, το οποίο δίχτυ ακουμπά στον βυθό. Ενα κίτρινο φουσκωτό περίγραμμα στην επιφάνεια της θάλασσας δείχνει στους λουόμενους ποια είναι η έκταση του Π.
«Η τοποθέτηση απαιτεί προσοχή» επσημαίνει ο κ. Τακλής και εξηγεί: «η περιοχή πρέπει να καθαριστεί από μωβ μέδουσες πριν τοποθετηθούν τα δίχτυα. Επίσης, τα δίχτυα μπορούν δυνητικά να δημιουργήσουν ζήτημα στο πώς θα τραφούν οι μικροοργανισμοί στον βυθό και για αυτό το εν λόγω σύστημα χρειάζεται συστηματική φροντίδα και καθαρισμό. Αν συντηρούνται και καθαρίζονται σωστά τα δίχτυα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε βάθος ετών. Ξενοδοχείο στο Χόρτο Πηλίου τα εφάρμοσε σε παραλία το 2021 και έκτοτε τα χρησιμοποιεί όποτε εμφανίζονται στην περιοχή μέδουσες».
Ο κ. Χρήστου επισημαίνει και ο ίδιος τις δυσκολίες συντήρησης στα δίχτυα. «Σε μερικές περιπτώσεις πιάνουν επίφυτα. Απαιτείται καλή τοποθέτηση και συνεχής επιτήρηση. Πρόκειται για μια προσπάθεια προς την σωστή κατεύθυνση αν γίνει με τον ενδεδειγμένο τρόπο, δηλαδή με συστηματικό έλεγχο και καθαρισμό των διχτυών» σημειώνει ο κ. Χρήστου.
«Είναι το πρώτο έργο σε επίπεδο Περιφέρειας που στοχεύει στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου φαινομένου» λέει στο in και o Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, ο οποίος σημειώνει πως πέρυσι η παρουσία των μεδουσών προκάλεσε πλήγμα στις τουριστικές επιχειρήσεις του νησιού.
Ο ίδιος προσθέτει: «Δεν έχουμε τη φιλοδοξία να καλύψουμε όλη την ακτογραμμή των επτά δήμων αλλά στόχος είναι να καλυφθούν οι παραλίες όπου πρέπει να τοποθετηθούν τα δίχτυα λόγω έξαρσης μωβ μεδουσών σε ένα σύνολο 59 χαρακτηρισμένων ακτών. Τα δίχτυα θα τοποθετηθούν στις παραλίες που “κοιτάζουν” σε Ευβοϊκό και Μαλιακό κόλπο μιας και εκεί παρατηρείται το πρόβλημα, σε ένα μήκος που θα φτάνει τα 10 χιλιόμετρα. Θα πιάσει ένα καλό κομμάτι των παραλιών».
Σύμφωνα με τον κ. Σπανό, οι δήμοι θα προκηρύξουν διαγωνισμούς για εγκαταστάσεις εκεί όπου κρίνουν ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα. Οι Δήμοι Λοκρών και Μαντουδίου – Λίμνης Αγίας Αννας είναι οι πρώτοι δύο δήμοι που ετάχθηκαν στο πρόγραμμα, εκταμίευσαν τα ποσά και ξεκίνησαν τους διαγωνισμούς, με στόχο τα πλωτά φράγματα να είναι έτοιμα στις αρχές Ιουνίου.
Ερώτημα παραμένει το αν οι υπόλοιποι πέντε δήμοι θα προλάβουν να είναι έτοιμοι στις αρχές του καλοκαιριού, καθώς απομένει μόλις ένας μήνας και το φαινόμενο της έξαρσης φαίνεται πως έχει ήδη ξεκινήσει.
Λιμάνι Αρκίτσας, Βόρειος Ευβοϊκός, Νοέμβριος 2025 | Μέδουσες στην Ελλάδα- facebook
Ανακουφισμένοι νιώθουν οι επιχειρηματίες του τουρισμού
Οι επιχειρηματίες του νησιού νιώθουν ικανοποιημένοι με την πρωτοβουλία της Περιφέρειας και ελπίζουν αφενός η έξαρση να μην είναι το φετινό καλοκαίρι μεγάλη και αφετέρου, τα πλωτά φράγματα να λύσουν το πρόβλημα.
«Στις Ροβιές το πρόβλημα ήταν μεγάλο» λέει ο κ. Ρουμελιώτης. Οπως προσθέτει: «Δεν ήταν όλες οι μέρες απαγορευτικές για μπάνιο, γενικώς όμως υπήρξε αναστάτωση».
«Σε κάποια φάση του φαινομένου οι λουόμενοι και οι επισκέπτες στο νησί δεν μπορούσαν να κάνουν μπάνιο στη θάλασσα επί δύο συνεχόμενες εβδομάδες» αναφέρει και ο κ. Τακλής. Ο ίδιος σχολιάζει και τον εκνευρισμό των ντόπιων επιχειρηματιών. «Είναι λυπηρό, αλλά πέρυσι κάποιες επιχειρήσεις απειλούσαν με μηνύσεις όποιον ειδικό μιλούσε για την έξαρση. Οι πολίτες όμως που επισκέπτονταν την περιοχή έγραφαν για το θέμα στα social media, ανέβαζαν φωτογραφίες. Δεν γίνεται να κρύψεις τις μωβ μέδουσες κάτω από το χαλί».
Ο κ. Ρουμελιώτης υπογραμμίζει πάντως πως οι ξενοδόχοι του νησιού δηλώνουν ικανοποιημένοι που βρέθηκε ένας τρόπος να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. «Κάποιοι λίγοι ιδιώτες -ιδιοκτήτες ξενοδοχείων και καφέ-μπαρ σε οργανωμένες παραλίες-, στις Ροβιές, στην Αιδηψό και στην παραλία Αγίου Νικολάου χρησιμοποιήσαν πέρυσι αυτά τα δίχτυα και είδαν αποτέλεσμα» λέει ο κ. Ρουμελιώτης και καταλήγει: «Οι ξενοδόχοι έχουμε έρθει σε επικοινωνία με τους δημάρχους και μας είπαν πως έχουν ξεκινήσει τις διαδικασίες και όλα θα γίνουν γρήγορα».
Πηγή: in.gr
