Του Χάρη Φλουδόπουλου
Τρεις βασικοί παράγοντες εξηγούν γιατί η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα από κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το αμερικανικό LNG, σύμφωνα με πηγές της ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου που σχολιάζουν τα στοιχεία της νέας έκθεσης του διεθνούς think tank IEEFA.
Η έκθεση καταγράφει ότι η Ελλάδα κατέβαλε το 2025 τη υψηλότερη μέση τιμή στην ΕΕ για εισαγωγές αμερικανικού LNG, στα 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου 12% υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παρότι η δημόσια συζήτηση εστιάζει συχνά μόνο στις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου, στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι στην πραγματικότητα το τελικό κόστος διαμορφώνεται από ένα σύνολο παραμέτρων που σχετίζονται με τις αποστάσεις, τα συμβόλαια προμήθειας αλλά και τη γεωπολιτική θέση κάθε αγοράς.
Ο πρώτος λόγος αφορά το αυξημένο μεταφορικό κόστος προς την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, σε σύγκριση με τα τερματικά της δυτικής και βόρειας Ευρώπης, ένα φορτίο αμερικανικού LNG χρειάζεται περίπου πέντε επιπλέον ημέρες για να φτάσει στην Ελλάδα και άλλες πέντε ημέρες για την επιστροφή του πλοίου. Δηλαδή, συνολικά δέκα επιπλέον ημέρες ταξιδιού.
Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερο ναυτιλιακό κόστος, μεγαλύτερη δέσμευση πλοίων LNG carriers και αυξημένα μεταφορικά, τα οποία τελικά ενσωματώνονται στην τιμή με την οποία φτάνει το αμερικανικό αέριο στην ελληνική αγορά.
Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται με τη δομή των συμβολαίων προμήθειας που διαθέτουν οι αγορές της δυτικής και βόρειας Ευρώπης. Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, αρκετές χώρες — κυρίως η Γερμανία αλλά και μεγάλες εταιρείες της δυτικής Ευρώπης — διαθέτουν παλαιότερα μακροχρόνια συμβόλαια εισαγωγής αμερικανικού LNG, τα οποία είχαν συναφθεί πριν από τη νέα ενεργειακή κρίση.
Οι συγκεκριμένες συμβάσεις είναι συνδεδεμένες με τον δείκτη Henry Hub, δηλαδή την εσωτερική αμερικανική τιμή φυσικού αερίου, η οποία παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό δείκτη TTF. Αντίθετα, οι νεότερες συμβάσεις που υπογράφονται πλέον στην Ευρώπη — και στις οποίες βασίζεται σε μεγάλο βαθμό και η ελληνική αγορά — τιμολογούνται με βάση το TTF, οδηγώντας σε υψηλότερο κόστος προμήθειας.
Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι αυτή η διαφορά δεν είναι τεράστια, ωστόσο δημιουργεί ένα επιπλέον μειονέκτημα για τις αγορές της νοτιοανατολικής Ευρώπης σε σχέση με τις πιο ώριμες αγορές της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης.
Ο τρίτος και σημαντικότερος λόγος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι το λεγόμενο "γεωπολιτικό premium" που επιβαρύνει την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων.
Όπως εξηγούν στελέχη του κλάδου, η περιοχή θεωρείται πιο ευάλωτη σε γεωπολιτικές εντάσεις, κινδύνους εφοδιασμού και περιφερειακή αστάθεια, ιδιαίτερα μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις στις παγκόσμιες ροές LNG. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αμερικανικό LNG που κατευθύνεται προς την Ελλάδα και γενικότερα προς τη νοτιοανατολική Ευρώπη να τιμολογείται με υψηλότερο premium σε σχέση με τα φορτία που προορίζονται για τις μεγάλες αγορές της βορειοδυτικής Ευρώπης.
Στην πράξη, η ελληνική αγορά πληρώνει ένα πρόσθετο κόστος "ασφάλειας εφοδιασμού", το οποίο αντανακλά τόσο την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα όσο και τη μικρότερη διαπραγματευτική ισχύ της περιοχής έναντι των μεγάλων ευρωπαϊκών hubs.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αυξάνει δραστικά την εξάρτησή της από το αμερικανικό LNG. Σύμφωνα με την IEEFA, οι ΗΠΑ κάλυψαν το 63% των ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ η εξάρτηση της ΕΕ από το αμερικανικό LNG θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και στο 75%-80% έως το 2030.
Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή δημιουργεί έναν σύνθετο ενεργειακό γρίφο. Από τη μία πλευρά, η χώρα επιδιώκει να αναδειχθεί σε περιφερειακό κόμβο LNG μέσω νέων FSRU και ενίσχυσης των υποδομών της. Από την άλλη, όμως, η υψηλότερη τιμή προμήθειας αμερικανικού LNG αυξάνει το ενεργειακό κόστος για ηλεκτροπαραγωγή και βιομηχανία, σε μια περίοδο όπου η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις τιμές ενέργειας.
Πηγή: capital.gr
