Οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια απειλούν δεκαετίες προόδου
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η ανθρωπότητα βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στον στόχο να μετατρέψει το AIDS από παγκόσμια υγειονομική απειλή σε μια ελεγχόμενη χρόνια νόσο. Τα τελευταία στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι οι θάνατοι και οι νέες μολύνσεις από τον ιό HIV συνεχίζουν να μειώνονται, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία.
Πίσω από αυτή την αισιόδοξη εικόνα, όμως, κρύβεται μια σοβαρή προειδοποίηση. Η UNAIDS εκτιμά ότι οι περικοπές στη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια και η μείωση των διαθέσιμων πόρων απειλούν να ανατρέψουν κεκτημένα που οικοδομήθηκαν με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.
Σύμφωνα με την ετήσια παγκόσμια έκθεση του οργανισμού, περίπου 570.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από AIDS το 2025, αριθμός μειωμένος κατά 9,5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, οι νέες μολύνσεις από HIV υποχώρησαν κατά 7,6%, φτάνοντας τα 1,2 εκατομμύρια περιστατικά παγκοσμίως.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν μια μακροπρόθεσμη θετική τάση. Από το 2010 μέχρι σήμερα, οι θάνατοι που σχετίζονται με το AIDS έχουν μειωθεί κατά 57%, ενώ οι νέες μολύνσεις έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 43% σε παγκόσμιο επίπεδο. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της διεθνούς δημόσιας υγείας στον 21ο αιώνα.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την πρόοδο έπαιξε η εντυπωσιακή διεύρυνση της πρόσβασης στις αντιρετροϊκές θεραπείες. Το 2010 μόλις το 24% των ανθρώπων που ζούσαν με HIV λάμβανε φαρμακευτική αγωγή. Σήμερα το ποσοστό αυτό έχει φτάσει στο 78%, γεγονός που έχει αλλάξει ριζικά την πορεία της νόσου.
Συνολικά, 32,1 εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν πλέον θεραπεία κατά του HIV, αριθμός αυξημένος κατά 2,7% σε σχέση με το 2024. Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν 9 εκατομμύρια φορείς του ιού εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στην απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή.
Σήμερα εκτιμάται ότι 40,9 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με HIV σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 25% υψηλότερος από το 2010, όχι επειδή αυξάνονται οι μολύνσεις αλλά επειδή οι ασθενείς επιβιώνουν για περισσότερα χρόνια χάρη στη θεραπεία και την καλύτερη ιατρική παρακολούθηση.
Η πρόοδος αυτή, ωστόσο, δεν αρκεί για την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου που έχει θέσει η διεθνής κοινότητα μέσω της Agenda 2030 των Ηνωμένων Εθνών: να πάψει το AIDS να αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η εκτελεστική διευθύντρια της UNAIDS, Winnie Byanyima, προειδοποιεί ότι ο κόσμος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Όπως επισημαίνει, η εξάλειψη του AIDS ως παγκόσμιας απειλής εξακολουθεί να είναι εφικτή, αλλά μόνο εάν οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί συνεχίσουν να επενδύουν πόρους και πολιτικό κεφάλαιο στην αντιμετώπιση της νόσου.
Πρόβλημα η χρηματοδότηση
Το μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα είναι η χρηματοδότηση. Το 2024 οι διαθέσιμοι πόροι για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS στις αναπτυσσόμενες χώρες ανήλθαν σε 18,7 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό αυξημένο κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2010. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UNAIDS, απαιτούνται τουλάχιστον 21,9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μέχρι το 2030 για να διατηρηθεί η πρόοδος και να επιτευχθούν οι διεθνείς στόχοι.
Την ίδια στιγμή, η διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια δέχεται σοβαρές πιέσεις. Το 2025 η παγκόσμια χρηματοδότηση αναπτυξιακών και ανθρωπιστικών προγραμμάτων μειώθηκε κατά περίπου 23%, επηρεάζοντας άμεσα τα προγράμματα πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας του HIV σε πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές. Στην Υποσαχάρια Αφρική, την περιοχή που εξακολουθεί να φέρει το μεγαλύτερο βάρος της επιδημίας, οι διαγνωστικοί έλεγχοι για HIV μειώθηκαν κατά 22% μέσα σε έναν χρόνο στις χώρες με υψηλή επίπτωση της νόσου. Παράλληλα, η χρηματοδότηση για προγράμματα διανομής προφυλακτικών σχεδόν υποδιπλασιάστηκε.
Η Υποσαχάρια Αφρική παραμένει το επίκεντρο της κρίσης. Η περιοχή συγκεντρώνει περίπου το 50% των νέων μολύνσεων παγκοσμίως, παρότι έχει πετύχει εντυπωσιακή μείωση των νέων περιστατικών κατά 59% από το 2010. Ειδική ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των εφήβων κοριτσιών και των νεαρών γυναικών, καθώς περίπου 3.000 νέες γυναίκες και έφηβες μολύνονται κάθε εβδομάδα στην περιοχή.
Παράλληλα, η εικόνα δεν είναι θετική παντού. Ενώ οι μολύνσεις μειώνονται στην Αφρική και σε μεγάλο μέρος της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού, καταγράφεται αύξηση νέων κρουσμάτων σε περιοχές όπως η Ανατολική Ευρώπη, η αμερικανική ήπειρος, η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική.
Ιδιαίτερα σημαντικά είναι και τα στοιχεία για τη διάγνωση και τον έλεγχο της νόσου. Στο τέλος του 2025, περίπου 88% των ανθρώπων που ζουν με HIV γνώριζαν ότι είναι φορείς του ιού. Από αυτούς, επίσης 88% λάμβαναν θεραπεία, ενώ το 95% των ατόμων που βρίσκονταν σε θεραπεία είχε επιτύχει σχεδόν μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο, γεγονός που μειώνει δραστικά την πιθανότητα μετάδοσης.
Παρά την πρόοδο, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ο HIV εξακολουθεί να προκαλεί εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο. Η φυματίωση παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου μεταξύ των οροθετικών ασθενών, προκαλώντας περίπου 150.000 θανάτους ετησίως, αν και ο αριθμός αυτός είναι μειωμένος κατά 76% σε σχέση με το 2010.
Η επόμενη κρίσιμη δοκιμασία για τη διεθνή κοινότητα θα έρθει στις 22 και 23 Ιουνίου, όταν η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θα φιλοξενήσει υψηλού επιπέδου διάσκεψη για τον HIV/AIDS. Εκεί τα κράτη-μέλη αναμένεται να υιοθετήσουν νέα πολιτική διακήρυξη για τη συνέχιση της μάχης απέναντι σε μία από τις πιο καταστροφικές πανδημίες του τελευταίου μισού αιώνα.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον τα εργαλεία για να περιορίσει οριστικά το AIDS. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει η επιστημονική δυνατότητα να συμβεί αυτό, αλλά αν θα υπάρξει η πολιτική βούληση και η οικονομική στήριξη που απαιτούνται για να μη χαθούν οι κατακτήσεις δεκαετιών.
Πηγή: in.gr
