Ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη: Η ζωή στη Γάζα έξι μήνες μετά την εκεχειρία

Από τη συμφωνία του Οκτωβρίου του 2025, οι επιθέσεις συνεχίζονται, η ανθρωπιστική βοήθεια είναι ανεπαρκής και οι περιφερειακές συγκρούσεις επιδεινώνουν την αστάθεια στη Γάζα

Έξι μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στις 10 Οκτωβρίου 2025, η πραγματικότητα στην Γάζα παραμένει εύθραυστη.

Η ζωή στη Λωρίδα ταλαντεύεται μεταξύ σχετικής ηρεμίας και επαναλαμβανόμενης κλιμάκωσης, χωρίς καμία απτή βελτίωση στις ανθρωπιστικές συνθήκες ή τις συνθήκες ασφάλειας για τους Παλαιστίνιους.

Η συμφωνία μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της διεθνούς κοινότητας μετά από έναν καταστροφικό πόλεμο που διήρκεσε δύο χρόνια, με αποτέλεσμα περισσότερους από 72.000 νεκρούς Παλαιστίνιους και δεκάδες χιλιάδες τραυματίες, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Αναμενόταν να σηματοδοτήσει μια καμπή προς τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη μιας φάσης ανάκαμψης για τον πληθυσμό της Γάζας.

Θεωρητικά, η συμφωνία προέβλεπε άμεση και ολοκληρωτική κατάπαυση του πυρός, συμπεριλαμβανομένης της παύσης όλων των χερσαίων και αεροπορικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, παράλληλα με τη σταδιακή απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από το εσωτερικό της Λωρίδας ιδίως από κατοικημένες περιοχές προκειμένου να μειωθεί η άμεση επαφή με τους πολίτες.

Περιλάμβανε επίσης διευρυμένες ανθρωπιστικές ρυθμίσεις, με πιο αξιοσημείωτη την τακτική άνοιξη συνοριακών διαβάσεων όπως η διάβαση της Ράφα, επιτρέποντας μεγαλύτερη ελευθερία κίνησης για τα άτομα, καθώς και τη βελτιωμένη είσοδο βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων φορτηγών καθημερινά που μεταφέρουν τρόφιμα, φάρμακα και καύσιμα, με εγγυήσεις ότι η βοήθεια θα φτάνει σε όλες τις περιοχές της Λωρίδας χωρίς εμπόδια.

Παράλληλα, η συμφωνία περιγράφει ένα πλαίσιο ανασυγκρότησης υπό διεθνή εποπτεία με στόχο την αποκατάσταση των κατεστραμμένων υποδομών και κατοικιών, καθώς και τη σταδιακή ανταλλαγή κρατουμένων και κρατουμένων, και τη δημιουργία ενός διεθνούς μηχανισμού παρακολούθησης για την εποπτεία της εφαρμογής αυτής.

Πενθούντες μεταφέρουν τη σορό του Παλαιστίνιου Αμπντουλραχμάν Αλ-Χουντάρι, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια ισραηλινής αεροπορικής επιδρομής την Κυριακή, σύμφωνα με ιατρικές πηγές, κατά τη διάρκεια της κηδείας του στην πόλη της Γάζας, στις 6 Απριλίου 2026.

Από την θεωρία στην πράξη

Ωστόσο, έξι μήνες αργότερα, τα δεδομένα από το πεδίο και οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών δείχνουν ότι αυτές οι δεσμεύσεις δεν έχουν εκπληρωθεί όπως είχε υποσχεθεί.

Δεν έχει επιτευχθεί πλήρης κατάπαυση του πυρός, δεν έχει πραγματοποιηθεί ολοκληρωτική απόσυρση, η βοήθεια παρέμεινε κάτω από τα συμφωνηθέντα επίπεδα και τα συνοριακά περάσματα συνέχισαν να λειτουργούν κατά διαστήματα υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες ασφάλειας και πολιτικές συνθήκες.

Εν μέσω αυτής της αμφιλεγόμενης συμφωνίας, οι κάτοικοι της Γάζας παραμένουν παγιδευμένοι στην αβεβαιότητα και τον κίνδυνο, εν μέσω συνεχιζόμενων ισραηλινών παραβιάσεων και καθημερινής αστάθειας σε όλους τους τομείς της ζωής.

Αυτό μετέτρεψε την εκεχειρία από ένα σταθερό πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου σε μια μερική, προσωρινή, κατ όνομα εκεχειρία που χρησιμοποιείται για τη διαχείριση και όχι για την επίλυση της κρίσης.

Πενθούντες προσεύχονται κατά τη διάρκεια της κηδείας Παλαιστινίων που σκοτώθηκαν, σύμφωνα με ιατρικό προσωπικό, σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή, στο Νοσοκομείο Μαρτύρων της Αλ-Ακσά στο Ντεϊρ αλ-Μπαλάχ, στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, στις 11 Απριλίου 2026. REUTERS/Mahmoud Issa

Σύγκρουση: Τουλάχιστον 700 νεκροί στη Γάζα κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας

Κατά τη διάρκεια των μηνών που ισχύει η συμφωνία, ο ισραηλινός στρατός συνέχισε τις επιθέσεις του, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο των μεσολαβητών στην επιβολή των όρων της.

Το Γραφείο Τύπου της Κυβέρνησης της Γάζας έχει καταγράψει περισσότερες από 2.073 παραβιάσεις μεταξύ Οκτωβρίου 2025 και Μαρτίου 2026, συμπεριλαμβανομένων ισραηλινών αεροπορικών επιθέσεων, πυροβολισμών και εισβολών.

Μόνο κατά τις πρώτες εβδομάδες της εκεχειρίας, καταγράφηκαν περίπου 497 παραβιάσεις, με αποτέλεσμα 342 θανάτους Παλαιστινίων, ενώ μέχρι τον Δεκέμβριο ο απολογισμός είχε φτάσει τους 379 νεκρούς και 992 τραυματίες, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας.

Τους επόμενους μήνες, οι παραβιάσεις συνεχίστηκαν με μικρότερη ένταση αλλά δεν σταμάτησαν.

Αναφορές από το πεδίο κατέγραψαν συστηματικά θανάτους που προκλήθηκαν από αεροπορικές επιδρομές και πυροβολισμούς, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων κοντά σε σχολεία και κατοικημένες περιοχές.

Μέχρι τον Απρίλιο, ο συνολικός αριθμός των νεκρών από την έναρξη της εκεχειρίας έχει ξεπεράσει τους 700 Παλαιστινίους, σύμφωνα με επίσημες πηγές.

Αυτά τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η συμφωνία στερείται αποτελεσματικού μηχανισμού επιβολής ή παρακολούθησης, καθώς και εγγυητή ικανό να διασφαλίσει τη συμμόρφωση επί τόπου.

Στην πράξη, η εκεχειρία δεν σταμάτησε τις δολοφονίες τις μετέτρεψε σε ένα χαμηλότερης έντασης αλλά συνεχές μοτίβο.

Άνθρωποι στέκονται κοντά σε ένα καμένο όχημα μετά από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή που, σύμφωνα με ιατρικό προσωπικό, στοίχισε τη ζωή του δημοσιογράφου του Al Jazeera Μοχάμαντ Βεσάχ, στην πόλη της Γάζας στις 8 Απριλίου 2026. REUTERS/Dawoud Abu Alkas

Ανθρωπιστικές ανάγκες: Υψηλό κόστος, χαμηλή προσφορά

Η περίοδος που ακολούθησε την εκεχειρία του Οκτωβρίου σηματοδοτήθηκε από μια σχετική βελτίωση στην είσοδο της επισιτιστικής βοήθειας στη Γάζα, αλλά αυτή ήταν περιορισμένη, εύθραυστη και ανεπαρκής για την κάλυψη των συσσωρευμένων ανθρωπιστικών αναγκών.

Σύμφωνα με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA), η συμφωνία προέβλεπε την είσοδο περίπου 600 φορτηγών βοήθειας την ημέρα ωστόσο, οι πραγματικές παραδόσεις παρέμειναν σημαντικά κάτω από αυτό το όριο τις πρώτες εβδομάδες και έκτοτε παρουσιάζουν συνεχείς διακυμάνσεις.

Οι εκτιμήσεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι αυτά τα επίπεδα δεν κατάφεραν να αντισταθμίσουν τη σοβαρή κατάρρευση των προμηθειών κατά τη διάρκεια του διετούς πολέμου, πράγμα που σημαίνει ότι οι αγορές τροφίμων και οι τιμές δεν έχουν ακόμη σταθεροποιηθεί.

Εκθέσεις του ΟΗΕ και ανθρωπιστικών οργανώσεων επισημαίνουν επίσης ότι οι αυστηροί περιορισμοί στην είσοδο τροφίμων οδήγησαν σε κατάρρευση της επισιτιστικής ασφάλειας, σε πείνα και ακόμη και σε συνθήκες λιμού κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αυτές οι επιπτώσεις έχουν παραμείνει και μετά την εκεχειρία.

Παρά τις ορισμένες παραδόσεις τροφίμων, λόγω της ασταθούς ροής φορτηγών και των προκλήσεων στη διανομή τους τους τελευταίους μήνες, οι ποσότητες παραμένουν κάτω από τις ελάχιστες απαιτήσεις, οδηγώντας σε συνεχιζόμενη έλλειψη και απότομες αυξήσεις των τιμών.

Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει ανεμπόδιστη πρόσβαση της βοήθειας, προειδοποιώντας ότι οι περιορισμοί στα σημεία διέλευσης και στα συστήματα διανομής εμποδίζουν την πρόσβαση των πιο ευάλωτων ανθρώπων.

Παλαιστίνιοι συγκεντρώνονται για να παραλάβουν τρόφιμα από μια κουζίνα φιλανθρωπικού οργανισμού, στο Χαν Γιούνις στη νότια Λωρίδα της Γάζας, στις 24 Μαρτίου 2026.

Πόλεμος στο Ιράν: Περιφερειακές επιπτώσεις στη Γάζα

Τους τελευταίους μήνες, η ανθρωπιστική κατάσταση έχει επηρεαστεί περαιτέρω από τις περιφερειακές εντάσεις που συνδέονται με τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και διήρκεσε 40 ημέρες έως ότου ανακοινώθηκε εκεχειρία δύο εβδομάδων στις 8 Απριλίου.

Η περιφερειακή κλιμάκωση διέκοψε τη διέλευση και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω προσωρινών κλεισιμάτων και μειωμένης μετακίνησης φορτίων. Επίσημες πηγές αναφέρουν ότι αυτή η διαταραχή επηρέασε εν μέρει την εφαρμογή των διατάξεων της εκεχειρίας στη Γάζα, όπως η είσοδος της βοήθειας και η διακίνηση μέσω των συνοριακών διαβάσεων.

Σε ανθρωπιστικό και υλικοτεχνικό επίπεδο, μόνο 4.999 φορτηγά με βοήθεια εισήλθαν στη Γάζα από τα 23.400 που είχαν προγραμματιστεί (21% συμμόρφωση), ενώ μόνο 625 άτομα από τα 7.800 είχαν τη δυνατότητα να περάσουν από τις διαβάσεις (8% συμμόρφωση).

Αυτή η μείωση της ροής της ανθρωπιστικής βοήθειας προκάλεσε περαιτέρω αύξηση των τιμών των τροφίμων λόγω των περιορισμένων προμηθειών και των υψηλότερων μεταφορικών και εφοδιαστικών εξόδων, επιδεινώνοντας την επισιτιστική ανασφάλεια για τους περισσότερους κατοίκους της Γάζας που συνεχίζουν να αγωνίζονται για την επιβίωσή τους.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, οι επιθέσεις του Ισραήλ στη Γάζα συνεχίστηκαν.

Το Γραφείο Τύπου της Κυβέρνησης της Γάζας κατέγραψε 434 παραβιάσεις από το Ισραήλ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με αποτέλεσμα 104 νεκρούς και 341 τραυματίες.

Αυτά τα στοιχεία αντανακλούν μια κατάρρευση στην εφαρμογή της συμφωνίας κατά τη διάρκεια της περιφερειακής κλιμάκωσης, υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι εξωτερικές συγκρούσεις συνέχισαν να επηρεάζουν την εσωτερική κατάσταση στη Γάζα.

Διαδηλωτές παρελαύνουν κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας ενάντια στη σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, καθώς και ενάντια στις συγκρούσεις στο Λίβανο και τη Γάζα, στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ, στις 8 Απριλίου 2026. REUTERS/Adam Gray

Συνοριακοί διάδρομοι: Διακοπή της βοήθειας, της περίθαλψης και των προμηθειών

Μετά την εκεχειρία του Οκτωβρίου, ο συνοριακός διάδρομος της Ράφα έγινε ένα από τα βασικά σημεία διαμάχης, καθώς οι διατάξεις της συμφωνίας σχετικά με το άνοιγμα των συνοριακών διαδρόμων και τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας δεν εφαρμόστηκαν πλήρως στην πράξη.

Μετά το μερικό άνοιγμα της Ράφα τον Φεβρουάριο στο πλαίσιο των ρυθμίσεων της εκεχειρίας, η κυκλοφορία παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη. Παρά τις διατάξεις που προέβλεπαν πλήρη ανθρωπιστική και εμπορική πρόσβαση και ανασυγκρότηση, οι δραστηριότητες ήταν περιορισμένες και υπό αυστηρό έλεγχο.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και άλλους οργανισμούς του ΟΗΕ, μόνο μερικές εκατοντάδες ασθενείς μπόρεσαν να εγκαταλείψουν τη Γάζα τις πρώτες εβδομάδες, ενώ εκτιμάται ότι περισσότεροι από 20.000 χρειάζονται επείγουσα θεραπεία εκτός της Λωρίδας.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει επίσης ότι τα ποσοστά εκκένωσης παραμένουν πολύ κάτω από τις ελάχιστες απαιτήσεις, πράγμα που σημαίνει ότι η διαδικασία θα χρειαστεί χρόνια για να καλύψει τις υπάρχουσες ανάγκες.

Αυτό μετέτρεψε τη Ράφα σε ένα σημείο διέλευσης με αυστηρούς περιορισμούς και επιλεκτική πρόσβαση, με ιατρικούς καταλόγους που υπόκεινται σε πολλαπλές εγκρίσεις ασφαλείας και πολύπλοκους μηχανισμούς προτεραιοποίησης, αφήνοντας χιλιάδες κρίσιμες περιπτώσεις να περιμένουν εντός της Γάζας.

Εν τω μεταξύ, οι περιορισμοί επεκτάθηκαν στα υλικά ανασυγκρότησης, με το OCHA να αναφέρει συνεχιζόμενες απαγορεύσεις ή αυστηρούς ελέγχους σε είδη διπλής χρήσης, όπως χάλυβας, τσιμέντο και βαρύς εξοπλισμός, καθυστερώντας σοβαρά τις προσπάθειες ανασυγκρότησης.

Οι παραδόσεις βοήθειας επηρεάστηκαν επίσης από τις διαδικασίες επιθεώρησης και την αλλαγή διαδρομής μεταξύ των διαβάσεων, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα ακόμη και όταν επιτρεπόταν η είσοδος.

Ως αποτέλεσμα, τα σημεία διέλευσης, ειδικά η Ράφα, μετατράπηκαν από πύλη που προοριζόταν να αντανακλά την εφαρμογή της εκεχειρίας σε έναν αυστηρά ελεγχόμενο πολιτικό και ασφαλιστικό μηχανισμό, περιορίζοντας την κυκλοφορία, επιβραδύνοντας την ιατρική διακομιδή και παγώνοντας την ανασυγκρότηση.

Παλαιστίνιοι κάθονται σε λεωφορείο καθώς ετοιμάζονται να φύγουν από τη Γάζα μέσω του συνοριακού σταθμού της Ράφα μεταξύ της Γάζας και της Αιγύπτου, ο οποίος άνοιξε από το Ισραήλ την Πέμπτη για περιορισμένο αριθμό ατόμων, στο Χαν Γιούνις στη νότια Λωρίδα της Γάζας, στις 19 Μαρτίου 2026. REUTERS/Ramadan Abed

Κίτρινη γραμμή: Εδραίωση του ισραηλινού ελέγχου

Στο έδαφος, ο ισραηλινός στρατός δεν αποσύρθηκε στις προπολεμικές γραμμές.

Αντ αυτού, καθιερώθηκε η λεγόμενη Κίτρινη Γραμμή ως διαχωριστικό όριο που χωρίζει τη Γάζα σε ζώνες ελέγχου.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε στρατιωτικούς χάρτες και αναλύσεις που συνδέονται με τον ΟΗΕ, το Ισραήλ διατηρεί τον αποτελεσματικό έλεγχο περίπου του 5055 τοις εκατό της Λωρίδας, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων περιοχών της Ράφα, του Χαν Γιούνις και της βόρειας Γάζας, πράγμα που σημαίνει ότι η πλήρης απόσυρση που οριζόταν στη συμφωνία δεν υλοποιήθηκε.

Το OCHA και οι εκθέσεις από το πεδίο περιγράφουν αυτή τη γραμμή όχι ως σταθερό σύνορο αλλά ως μεταβαλλόμενη ζώνη ασφαλείας, που μερικές φορές σηματοδοτείται από κίτρινους δείκτες ή προσωρινά εμπόδια, και συχνά δεν είναι σαφής στο έδαφος, δημιουργώντας επικίνδυνη αμφιβολία για τους πολίτες που επιστρέφουν στα σπίτια ή στα χωράφια τους.

Αυτή η αμφιβολία συνοδεύτηκε από άμεσους κινδύνους: εκθέσεις του ΟΗΕ και ιατρικές εκθέσεις κατέγραψαν δεκάδες θανατηφόρα περιστατικά κοντά στην Κίτρινη Γραμμή κατά τις πρώτες φάσεις της, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 90 θανάτων σε σύντομο χρονικό διάστημα λόγω της εγγύτητας ή των προσπαθειών διέλευσης, εκτός από εκατοντάδες τραυματισμούς.

Οι εκθέσεις αναφέρουν επίσης την αυξημένη χρήση drone στην περιοχή, τα οποία συμβάλλουν στην επιτήρηση και τις επιθέσεις που περιορίζουν περαιτέρω την κίνηση των αμάχων, ιδίως για τους αγρότες.

Τι σημαίνουν έξι μήνες εκεχειρίας;

Πριν από έξι μήνες, δεκάδες πολιτικοί, ένα διεθνές Συμβούλιο Ειρήνης και μια διαδικασία με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών συνέβαλαν στην επίτευξη εκεχειρίας επί χάρτου.

Ωστόσο, για τους ανθρώπους που βρίσκονται στη Γάζα, η κατάσταση είναι διαφορετική. Βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη.

Η ένταση της βίας έχει μειωθεί, ωστόσο οι επιθέσεις δεν έχουν σταματήσει, ενώ δεν έχει επιτευχθεί καμία ουσιαστική πολιτική ή ανθρωπιστική σταθεροποίηση. Ταυτόχρονα, δεν έχει ξεκινήσει καμία ολοκληρωμένη ανασυγκρότηση, οι συνθήκες διαβίωσης έχουν βελτιωθεί ελάχιστα και περισσότερα από δύο εκατομμύρια άτομα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν βαθιά αβεβαιότητα.

Επιπρόσθετα, μετά την υποτιθέμενη εκεχειρία υπήρχε και ένας τομέας που χειροτέρευσε.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρατηρήθηκε μια αξιοσημείωτη μείωση της διεθνούς κάλυψης της Γάζας από τα μέσα ενημέρωσης, καθώς η παγκόσμια προσοχή στράφηκε προς την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν το 2026.

Αυτή η μετατόπιση αναδιαμόρφωσε τις προτεραιότητες των ειδήσεων, ακόμη και αν οι συνθήκες εντός της Γάζας παρέμειναν αμετάβλητες.

Και αυτό φαίνεται πως ίσως να ήταν και ένας από τους πολλούς στόχους του Ισραήλ με την επίθεση στο Ιράν.

Οι μελετητές των μέσων ενημέρωσης υποδεικνύουν ότι οι μεγάλες συγκρούσεις συχνά υπερισχύουν της κάλυψης άλλων κρίσεων, ακόμη και όταν η ένταση των τελευταίων παραμένει αμετάβλητη επί τόπου.

Μέχρι στιγμής, η κατάπαυση του πυρός δεν έχει επιφέρει βιώσιμη μεταμόρφωση και παραμένει πιο κοντά σε μια προσωρινή εκεχειρία παρά σε μια τελική λύση για τους ανθρώπους της Γάζας.

Πηγή: in.gr