Η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, που προέκυψε από την προσωρινή συμφωνία του περασμένου μήνα, δείχνει πλέον να καταρρέει, οδηγώντας σε νέα φάση σύγκρουσης. Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στα Στενά του Ορμούζ, όπου η Τεχεράνη επαναλαμβάνει ότι ο έλεγχος του στρατηγικού αυτού θαλάσσιου διαδρόμου αποτελεί «κόκκινη γραμμή» που δεν μπορεί να παραβιαστεί ούτε με στρατιωτική ούτε με διπλωματική πίεση.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει παράλληλα πολιτικές και οικονομικές πιέσεις, οι οποίες ενδέχεται να ωθήσουν την ομάδα του πίσω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, έστω και με περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας.
Η κρίση που προκάλεσε το κλείσιμο του ζωτικού αυτού θαλάσσιου περάσματος έχει επισκιάσει τη συζήτηση για το βασικό ζήτημα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το Μνημόνιο που προβλέπει 60 ημέρες εντατικών συνομιλιών φαίνεται εξαρχής μη ρεαλιστικό, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες της διαδικασίας.
Οι διαφορετικές ερμηνείες από ΗΠΑ και Ιράν
Η Τεχεράνη στηρίζει τη στάση της στις ασαφείς διατυπώσεις του Μνημονίου Κατανόησης, που συντάχθηκε βιαστικά τον Ιούνιο. Από την πρώτη στιγμή, οι δύο πλευρές έδωσαν διαφορετικές ερμηνείες στα σημεία της συμφωνίας.
Το Ιράν θεωρεί ότι το πέμπτο σημείο του σχεδίου των 14 σημείων του επιτρέπει να έχει λόγο στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Το συγκεκριμένο σημείο αναφέρει: «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων».
Αντίθετα, οι ΗΠΑ το ερμηνεύουν ως υποχρέωση της Τεχεράνης να διασφαλίσει την ελεύθερη ροή των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών και άλλων κρίσιμων εμπορευμάτων.
Η κόκκινη γραμμή της Τεχεράνης
Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν κομβικό ρόλο, η αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή του Ιράν είναι ότι όλα τα πλοία πρέπει να τηρούν τις καθορισμένες διαδρομές διέλευσης.
Η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις ΗΠΑ, που ενισχύεται από διαρκείς απειλές και εντάσεις, έχει εδραιώσει την αποφασιστικότητα της Τεχεράνης να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών. Ο έλεγχος αυτός δεν θεωρείται μόνο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, αλλά και μέσο αποτροπής και οικονομικής επιβίωσης, σε περίπτωση που οι κυρώσεις παραμείνουν σε ισχύ.
Ωστόσο, η στάση της Τεχεράνης προκαλεί εντάσεις ακόμη και με γειτονικά κράτη. Το Κατάρ, που έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, και το Ομάν, παραδοσιακός σύμμαχος του Ιράν, εκφράζουν ανησυχία. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δηλώνουν ότι οποιοδήποτε σχέδιο επιβολής τελών στα πλοία αποτελεί επικίνδυνο προηγούμενο.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχουν εξαιρετικές λύσεις, αλλά η ιδανική λύση θα μπορούσε να είναι κάποια ρύθμιση σύμφωνα με την οποία δεν θα επιβάλλονται διόδια στα πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ, αλλά θα μπορούσαν να υπάρχουν κάποιου είδους ναυτιλιακά τέλη που θα επιτρέπουν στο Ιράν να δείξει ότι διατηρεί την εξουσία του», δήλωσε ο πρώην ανώτερος Βρετανός διπλωμάτης Σάιμον Γκας, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις της συμφωνίας του 2015.
Πέρα από τη συγκεκριμένη διαμάχη, υπάρχει μια θεμελιώδης παρερμηνεία και από τις δύο πλευρές, που καθιστά δύσκολη οποιαδήποτε βιώσιμη λύση.
«Το Ιράν αντέχει, αλλά με τι κόστος;»
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη θεωρούν ότι βγήκαν νικήτριες από την πρόσφατη αντιπαράθεση και αναμένουν η άλλη πλευρά να υποχωρήσει πρώτη. Το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί «να αντέχει τον πόνο», αξιοποιώντας το προσωρινό άνοιγμα που του επέτρεψε εξαγωγές πετρελαίου πριν οι κυρώσεις επανέλθουν.
Ωστόσο, σύμφωνα με το BBC, η οικονομική κρίση στη χώρα είναι βαθιά. Ο πληθωρισμός φτάνει σε επίπεδα κοντά στο 80%, ενώ εκατομμύρια θέσεις εργασίας έχουν χαθεί, όχι μόνο λόγω της σύγκρουσης αλλά και εξαιτίας των εκτεταμένων περιορισμών πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Πηγή: BBC
Πηγή: tanea.gr
