Παρενέργειες είχε ο σαρωτικός ανασχηματισμός που ανακοίνωσε στις 12 Ιουλίου ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αντικαθιστώντας και την πρωθυπουργό Σβιριντένκο. Πιο ηχηρή ήταν η απομάκρυνση του δημοφιλούς Μιχαΐλο Φεντόροφ, υπουργού Άμυνας στην Ουκρανία. Το πρωί της Πέμπτης, εν όψει της ψηφοφορίας στο ουκρανικό κοινοβούλιο για την αντικατάσταση των απομακρυθέντων μελών της κυβέρνησης, οι Ουκρανοί έδειξαν την αντίθεσή τους στην απόφαση Ζελένσκι.
Χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν έξω από το γραφείο του προέδρου της Ουκρανίας. Ο αναπληρωτής διοικητής της αεροπορίας, Πάβλο Γελιζάροφ, και ένας βουλευτής παραιτήθηκαν, ενώ δεκάδες βουλευτές απειλούν ότι δεν θα ψηφίσουν τον αντικαταστάτη του Φεντόροφ, Ιχόρ Κλιμένκο.
«Φέρε πίσω τον Φεντόροφ», γράφει το πλακάτ του διαδηλοτή έξω από το γραφείο του Ζελένσκι / REUTERS/Thomas Peter
Σημαντική εκδήλωση διαφωνίας
Η εξέλιξη αυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές, αν όχι η σημαντικότερη εκδήλωση διαφωνίας αμφισβήτησης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Από την έναρξη του πολέμου το 2022 και τη ρωσική εισβολή, υπήρχε μια εικόνα κατά γενική ομολογία ενότητας. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν και οι Financial Times, οι εξελίξεις αυτές αποκαλύπτουν διαιρέσεις εντός της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, η οποία συσπειρωμένη πίσω από τον πρόεδρο ενέκρινε τις αποφάσεις του.
«Μεταρρυθμιστής» υπουργός
Ο 35χρονος Μιχαΐλο Φεντόροφ αποχωρεί έπειτα από μόλις έξι μήνες στον υπουργικό θώκο. Σύμφωνα με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υπήρχαν προβλήματα στον «διάλογο» μεταξύ του στρατού και του πολιτικού προϊσταμένου τους.
Ο ίδιος ο Φεντόροφ ανέλαβε με ορμή τα καθήκοντα του υπουργού Άμυνας και με υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις και αλλαγές. Αλλαγές που θα έδιναν νέα πνοή στο ουκρανικό στράτευμα. Και είχε σημαντικά διαπιστευτήρια.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ / REUTERS/Alina Smutko/File Photo
Ως υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού είχε εισαγάγει την Diia, την εφαρμογή που επέτρεπε στους πολίτες να έχουν κρατικά έγγραφα και διαβατήρια στο κινητό τους τηλέφωνο. Επίσης, έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην οικοδόμηση του «στρατού των μη επανδρωμένων αεροσκαφών» της Ουκρανίας. Εισήγαγες μηχανισμούς αγοράς για την ενίσχυση της παραγωγής όλων των ειδών, από μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μάχης μέχρι βομβαρδιστικά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαίτισης. Οι υποστηρικτές του πίστευαν ότι ήταν ο άνθρωπος που θα μπορούσε να μεταρρυθμίσει και να εκσυγχρονίσει τον στρατό με τον ίδιο τρόπο που είχε ψηφιοποιήσει την κυβέρνηση. Αλλά, όπως αναφέρει ο Economist, οι στρατηγοί εντυπωσιάστηκαν λιγότερο. Και διαρκώς τού δημιουργούσαν εμπόδια.
Στην Ουκρανία, στον Φεντόροφ αποδίδεται η επιτάχυνση της προμήθειας όπλων, η παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών και η μεταρρύθμιση του διαβόητα αδιαφανούς και γραφειοκρατικού υπουργείου Άμυνας.
Ωστόσο, ο Μιχαΐλο Φεντόρφο και ο επικεφαλής των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, ο ανώτατος στρατηγός της Ουκρανίας, δεν μπορούσαν να ξεπεράσουν τις διαφορές τους. Ούτε να συνεργαστούν, σύμφωνα με βουλευτές που μετέφεραν στους Financial Times λόγια του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Πήγε κόντρα σε συμφέροντα;
Μια άλλη θεωρία για την απομάκρυνσή του είναι ότι «έσπασε αυγά». Αξιωματούχοι της αμυντικής βιομηχανίας, ανώτεροι Ουκρανοί αξιωματούχοι, βουλευτές του κόμματος του Ζελένσκι και άλλοι, λένε ότι ο Φεντόροφ αποτελούσε εμπόδιο. Δεν επέτρεψε σε συμφέροντα να επωφεληθούν από τον τεράστιο αμυντικό προϋπολογισμό της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Από τη διαδήλωση ενάντια στην απομάκρυνση του Φεντόροφ με απόφαση Ζελένσκι / REUTERS/Thomas Peter
Λίγες ημέρες πριν από την απομάκρυνσή του, ο Μιχαΐλο Φεντόροφ είχε παραδεχθεί ότι ανησυχούσε ότι η υποστήριξη του Ζελένσκι πλησίαζε στο τέλος της. Αλλά, είπε, ο ίδιος ακολουθούσε μόνο οδηγίες. «Όταν ανέλαβα τη θέση, ο πρόεδρος μου είπε να ενεργήσω σύμφωνα με τη συνείδησή μου», είπε. «Τι μπορώ να κάνω; Δεν θέλω να φύγω από αυτή τη θέση γνωρίζοντας ότι ποτέ δεν έσκυψα για να εξυπηρετήσω κανέναν».
Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, παρέμενε αμφίβολο εάν οι βουλευτές θα ψήφιζαν το νέο υπουργικό συμβούλιο. Βουλευτές μιλούσαν για «εκρηκτική ατμόσφαιρα» στο κοινοβούλιο. Κάποιοι είπαν στους Financial Times ότι «δεν υπήρχαν αρκετές ψήφοι».
Ζυμώσεις για να εξομαλυνθεί η κατάσταση
Σε μια προσπάθεια να αποσοβηθεί μεγαλύτερη κρίση, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνεδρίασε με τον προσωπάρχη του.
Αλλά η κατάσταση είναι σοβαρή. Η διαμαρτυρία για την απομάκρυνση Φεντόροφ έρχεται σχεδόν ένα χρόνο μετά την απόπειρα του Ζελένσκι να στερήσει από τις υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς της Ουκρανίας την ανεξαρτησία τους. Είχε επιχειρήσει να τις θέσεις υπό έναν εισαγγελέα της δικής του επιλογής.
Τότε, μετά τη δημόσια αναταραχή, υποχρεώθηκε να υποχωρήσει. Άλλωστε, το μεγαλύτερο κύμα τον αντιδράσεων αφορούσε την εμπλοκή του τότε προσωπάρχη του Ζελένσκι, Αντρίι Γέρμακ. Ο Γέρμακ παραιτήθηκε τον Νοέμβριο, όταν ξεκίνησε έρευνα εις βάρος του για διαφθορά.
Η νέα κρίση όμως έχει στο επίκεντρο τον ίδιο τον Ζελένσκι.
Η παραίτηση Γελιζάροφ
Η απομάκρυνση Φεντόροφ έφερε και την παραίτηση του Πάβλο Γελιζάροφ. Πρόκειται για διάσημος διοικητής μονάδας μη επανδρωμένων αεροσκαφών, που παραιτήθηκε από τη θέση του αναπληρωτή αρχηγού της αεροπορίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Η απόφαση του Ζελένσκι να απομακρύνει τον Φεντόροφ θα έκανε «μεγάλο κακό στην αμυντική ικανότητα της χώρας», έγραψε.
Και η εξέλιξη αυτή θέτει σε κίνδυνο την έγκριση συνολικά της νέας κυβέρνησης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο υποψήφιος για την πρωθυπουργία, Σεργκέι Κορέτσκι, διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου Naftogaz, θεωρείται εξαιρετικά ικανός. Είχε βοηθήσει την Ουκρανία να αντέξει τον βάναυσο περασμένο χειμώνα. Αλλά η οργή για την απομάκρυνση του Φεντόροφ έχει θέσει υπό αμφισβήτηση αυτά τα σχέδια.
«Δεν μιλούσαν μεταξύ τους»
Η υπόθεση αναμφισβήτητα αποδεικνύει μια κρίση στον κρίσιμο τομέα της άμυνας στην Ουκρανία. Μιλώντας στους Financial Times, ο βουλευτής Βαντίμ Χαλαϊτσούκ είπε ότι ο Ζελένσκι τους είχε πει ότι ο Φεντόροφ «ήρθε σε σύγκρουση με τη στρατιωτική διοίκηση και η σύγκρουση δεν μπορούσε να επιλυθεί με διαμεσολάβηση». Και πως «δεν μπορεί απλώς να απολύσει τη στρατιωτική διοίκηση τώρα».
Άλλος βουλευτής είπε ότι «ο Φεντόροφ και ο Σίρσκι δεν μιλούσαν μεταξύ τους. Δεν μπορείς να έχεις έναν υπουργό Άμυνας και τον ανώτατο στρατηγό σου να μην μιλούν κατά τη διάρκεια πολέμου».
Τρίτος βουλευτής είπε ότι ο Ζελένσκι κατηγόρησε τον Φεντόροφ ότι δεν κατάφερε να μεταρρυθμίσει το ακατάστατο σύστημα στρατολόγησης. Αυτό είναι μια από τις πιο πολιτικά ευαίσθητες προκλήσεις της κυβέρνησης και έχει πυροδοτήσει τη δημόσια αγανάκτηση για τις σκληρές πρακτικές στρατολόγησης.
Και ένας τέταρτος βουλευτής, του κόμματος του Ζελένσκι, χαρακτήρισε την κατάσταση «πολύ θλιβερή» και «πλήγμα για την εικόνα της νέας κυβέρνησης».
Πηγή: in.gr
