Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η Fitch Solutions εκτιμά ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα καταλήξουν σε διπλωματική συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αλλά αυτό δεν θα συμβεί πριν τα μέσα έως τα τέλη Ιουνίου, ενώ στη συνέχεια θα χρειαστούν έξι έως οκτώ εβδομάδες για να ομαλοποιηθεί η κατάσταση μετά το τέλος της σύγκρουσης. Η παρατεταμένη αναστάτωση θα διατηρήσει τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερες για περισσότερο χρονικό διάστημα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως, με το Brent να διαμορφώνεται φέτος στα 90 δολάρια το βαρέλι σε μέσο όρο. Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου θα ωθήσουν τον παγκόσμιο πληθωρισμό στο 4% με 4,5% το 2026, ωθώντας αρκετές κεντρικές τράπεζες να στραφούν προς μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, ενώ το πλήγμα στα πραγματικά εισοδήματα θα χτυπήσει τις καταναλωτικές δαπάνες παγκοσμίως.
Πώς και πότε θα τερματιστεί η σύγκρουση;
Πιο αναλυτικά, το βασικό σενάριο της Fitch Solutions BMI, η οποία είναι ανεξάρτητη εταιρεία αναλύσεων και ανήκει στον όμιλο του οίκου αξιολόγησης Fitch, είναι ότι η σύγκρουση παραμένει σε μια παρατεταμένη αλλά εύθραυστη φάση εκεχειρίας.
Ωστόσο, αναμένει τώρα ότι η διπλωματία θα διαρκέσει μέχρι τα μέσα έως τα τέλη Ιουνίου για την επίτευξη προκαταρκτικής συμφωνίας, αντί για τα μέσα Μαΐου όπως είχε εκτιμήσει προηγουμένως. Εντωμεταξύ, αναμένει ότι η εκεχειρία θα τηρηθεί, αν και είναι πιθανές οι περιοδικές αναζωπυρώσεις. Οι πρόσφατες ανταλλαγές επιθέσεων φαίνεται να έχουν διατηρηθεί κάτω από ένα όριο κλιμάκωσης και ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να προσπαθεί να αποφύγει μια περιττή κλιμάκωση. Μικρές αναζωπυρώσεις δεν αλλάζουν την άποψη του οίκου ότι η διπλωματική οδός παραμένει βιώσιμη.
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη και αβέβαιη, τονίζει η Fitch Solutions. Υπάρχουν τρεις κύριοι κίνδυνοι για το βασικό σενάριο, όπως επισημαίνει.
Ο πρώτος είναι ότι η πιθανότητα ενός σεναρίου "Κλιμάκωσης" παραμένει σχετικά υψηλή, στο 45%. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν οι συνομιλίες αποτύχουν σε οποιοδήποτε στάδιο, ιδίως καθώς η σκληρή στάση του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα θα μπορούσε να δυσχεράνει την εξασφάλιση μιας πολιτικά βιώσιμης εξόδου για τον Τραμπ. Οι επαναλαμβανόμενες αψιμαχίες αυξάνουν επίσης το περιθώριο για λανθασμένους υπολογισμούς ή κακή επικοινωνία που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια ευρύτερη αντιπαράθεση.
Δεύτερον, υπάρχει ο κίνδυνος το σενάριο "Παράτασης" να παραμείνει σε ισχύ και μετά τον Ιούνιο. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν οι χρηματοπιστωτικές και πετρελαϊκές αγορές παραμείνουν σχετικά συγκρατημένες σε σχέση με τις προσδοκίες, παρέχοντας στις ΗΠΑ περισσότερο χρόνο για να αυξήσουν την οικονομική πίεση στο ιρανικό καθεστώς και να το αναγκάσουν σε περισσότερες παραχωρήσεις. Ωστόσο, ένας παρατεταμένος αποκλεισμός του Ορμούζ είναι πιο πιθανό να ωθήσει το Ιράν να κλιμακώσει τις επιθέσεις του στα κράτη του Κόλπου και στα εμπορικά πλοία αντί να κάνει τις εν λόγω παραχωρήσεις.
Τρίτον, υπάρχει κίνδυνος ο Τραμπ να αποφασίσει να αποχωρήσει μονομερώς από τον πόλεμο χωρίς συμφωνία. Αυτό θα έδινε de facto στο Ιράν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ με τους όρους του, αλλά θα άφηνε επίσης το καθεστώς χωρίς άρση των κυρώσεων. Συνεπώς, η Μέση Ανατολή θα παρέμενε βυθισμένη στην αβεβαιότητα, με τους αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους να διατηρούν την παγκόσμια δραστηριότητα αδύναμη.
Πότε θα ομαλοποιηθούν τα Στενά του Ορμούζ;
Ακόμα κι αν οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν σε συμφωνία ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν λειτουργικά "ανοιχτά", αυτό δεν θα ισοδυναμεί άμεσα με επιστροφή στην εμπορική κανονικότητα, τονίζει ο οίκος. Αναμένει ότι τα Στενά θα παραμείνουν εμπορικά περιορισμένα τουλάχιστον μέχρι τα μέσα έως τα τέλη Ιουνίου, με περιορισμένο αριθμό διελεύσεων, επιλεκτικά εγκεκριμένων και κυρίως μέσω της βόρειας λωρίδας του Σχεδίου Διαχωρισμού Κυκλοφορίας (TSS) υπό άμεση ιρανική εποπτεία. Αυτή η διαδρομή είναι δομικά περιορισμένη, στενότερη, πιο ρηχή σε τμήματα, πιο λειτουργικά εκτεθειμένη από το κεντρικό κανάλι πριν από την κρίση. Η βόρεια διαδρομή επιβαρύνεται περαιτέρω από τις ιρανικές απαιτήσεις αδειοδότησης, τα διόδια και την διακριτική ευχέρεια επιβολής.
Ακόμα κι αν ανακοινωθεί ένα "άνοιγμα" του κεντρικού στενού, η αποτελεσματική διακίνηση θα παραμείνει περιορισμένη από τους επίμονους κινδύνους ασφαλείας, τα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου και τους ανεπίλυτους φυσικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της απειλής των θαλάσσιων ναρκών, ωθώντας τους φορείς εκμετάλλευσης να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές μέσω των νότιων λωρίδων, όπως επιχειρήθηκε για λίγο στο πλαίσιο του Project Freedom, όπως εκτιμά η Fitch Solutions.
Στη νότια πλευρά, η διαδρομή μέσω των υδάτων του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προσφέρει μόνο ένα ατελές υποκατάστατο για την κεντρική διαδρομή TSS βαθέων υδάτων. Ενώ τα νότια ύδατα του Ομάν είναι πλεύσιμα και όχι ασυνήθιστα ρηχά, παρουσιάζουν στενότερα βαθυμετρικά περιθώρια και μειωμένο χώρο ελιγμών σε σύγκριση με το κεντρικό κανάλι που μετέφερε το μεγαλύτερο μέρος των όγκων πριν από την κρίση.
Μετά την αποκλιμάκωση, ο οίκος πιστεύει ότι θα χρειαστούν έξι έως οκτώ εβδομάδες ακόμη πριν οι ροές μέσω του Ορμούζ προσεγγίσουν τις συνθήκες πριν από την κρίση (δηλαδή, τέλη τρίτου τριμήνου). Η ομαλοποίηση θα είναι σταδιακή και όχι άμεση λόγω της ανάγκης για εκκαθάριση ναρκοπεδίων, επαλήθευση των συνθηκών του βυθού, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, συμπίεση του κόστους ασφάλισης και επανενεργοποίηση της όρεξης για εμπορικό κίνδυνο.
Συνολικά, η Fitch Solutions πιστεύει ότι το Ορμούζ θα λειτουργεί κάτω από τα επίπεδα πριν από την κρίση καθ' όλη τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2026.
Τι θα συμβεί στις τιμές του πετρελαίου;
Οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλότερες για περισσότερο διάστημα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως, τονίζει ο οίκος. Έχει αυξήσει την ετήσια μέση πρόβλεψή του για το Brent για το 2026 στα 90 δολάρια το βαρέλι, σχεδόν 20% υψηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψή του για 78 δολ. Η παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ συνεπάγεται μεγαλύτερη σωρευτική απώλεια εφοδιασμού με πετρέλαιο και θα υπάρξει καθυστερημένος ορίζοντας ανάκαμψης μετά τη σύγκρουση.
Τι θα συμβεί με άλλα εμπορεύματα;
Οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις μεταφορές και την προσφορά παρουσιάζουν ανοδικούς κινδύνους για τις προβλέψεις για τις τιμές αρκετών εμπορευμάτων. Αυτοί οι παράγοντες ήδη στηρίζουν τις τιμές του αλουμινίου και αυξάνουν τους κινδύνους προσφοράς για τους παραγωγούς νικελίου και χαλκού, οι οποίοι βασίζονται σε θειικό οξύ από τη Μέση Ανατολή για τις διαδικασίες εξόρυξης, όπως σημειώνει η Fitch Solutions.
Παρόμοιοι παράγοντες απειλούν να διαταράξουν τα λιπάσματα, αλλά η παγκόσμια αγορά παραμένει σχετικά καλά εφοδιασμένη. Οι ΗΠΑ είναι σχετικά μονωμένες, η Ινδία έχει ήδη εξασφαλίσει αρκετό λίπασμα για τον τρέχοντα κύκλο καλλιεργειών και οι επιθετικές προμήθειες της Βραζιλίας υποδηλώνουν επαρκή προσφορά ενόψει των φυτεύσεων του Σεπτεμβρίου. Ως αποτέλεσμα, προς το παρόν ο οίκος δεν αλλάζει τις προβλέψεις του για τα λιπάσματα ή τις τιμές των γεωργικών προϊόντων λόγω της σύγκρουσης. Αν και οι ανοδικοί κίνδυνοι συσσωρεύονται λόγω της αυξανόμενης πιθανότητας ενός φαινομένου Ελ Νίνιο από τον Αύγουστο, όπως προειδοποιεί.
Επίσης, αναμένει ότι ο χρυσός θα παραμείνει κοντά στην τρέχουσα αξία του και η μέση τιμή του θα είναι 4.600 δολάρια/ουγγιά το 2026, καθώς η ισχυρή ζήτηση για ασφαλή καταφύγια αντισταθμίζεται από τον αντίκτυπο της αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής παγκοσμίως.
Τι σημαίνει αυτό για τον παγκόσμιο πληθωρισμό και την ανάπτυξη;
Ο σημαντικότερος αντίκτυπος μιας παρατεταμένης εκεχειρίας θα είναι η πρόσθετη ανοδική πίεση στον πληθωρισμό, τονίζει η Fitch Solutions. Τα πρώτα στοιχεία για τον Απρίλιο δείχνουν τον αντίκτυπο της αύξησης των τιμών των καυσίμων, με τον παγκόσμιο πληθωρισμό να ανεβαίνει πάνω από 3,5% για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο του 2025. Υπήρξαν αξιοσημείωτες αυξήσεις άνω των 3-4 ποσοστιαίων μονάδων τον Απρίλιο για τους εισαγωγείς ενέργειας στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας (Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη και Πακιστάν).
Συνολικά, πιστεύει ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα είναι περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερος από ό,τι είχε προβλέψει προηγουμένως, φτάνοντας κατά μέσο όρο στο 4% - 4,5% φέτος (σε σύγκριση με 3,7% προηγουμένως και την προ του πολέμου πρόβλεψη 3,1%). Οι επιδοτήσεις καυσίμων και η αυστηρότερη νομισματική πολιτική θα αποτρέψουν την αύξηση του παγκόσμιου πληθωρισμού πάνω από 5,0% φέτος.
Οι υψηλότερες τιμές θα διαβρώσουν την αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων και της κατανάλωσης σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η Fitch αναμένει μόνο μια μέτρια αναθεώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης κατά 0,1–0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 2,3–2,4%. Η δραστηριότητα θα υποστηριχθεί από τον συνεχιζόμενο κύκλο κεφαλαιουχικών δαπανών της τεχνητής νοημοσύνης, ο οποίος οδήγησε σε ισχυρότερη από την αναμενόμενη αύξηση των εξαγωγών στην Ασία το πρώτο τρίμηνο και σε ισχυρή αύξηση των επενδύσεων στις ΗΠΑ, καθώς και σε μια θετική επίδραση πλούτου για τα νοικοκυριά και τους επενδυτές, καθώς οι αγορές μετοχών έφτασαν σε νέα υψηλά.
Πηγή: capital.gr
