Παρά τις αναταράξεις που συνεχίζονται στη Μέση Ανατολή, το ενδιαφέρον του οικονομικού επιτελείου μεταφέρεται πλέον σε πέντε διαφορετικά μέτωπα, τα οποία θα διαμορφώσουν την εικόνα της οικονομίας μέχρι το τέλος του καλοκαιριού και θα καθορίσουν το εύρος των παρεμβάσεων στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τον προϋπολογισμό του 2027 και συνολικά τον πολιτικό σχεδιασμό της κυβέρνησης.
Για πρώτη φορά μετά από αρκετούς μήνες, η συζήτηση επιστρέφει στα δημοσιονομικά περιθώρια της οικονομίας, χωρίς την πίεση της ενεργειακής κρίσης. Παρόλα αυτά η ανησυχία του οικονομικού επιτελείου έχει να κάνει με το γεγονός οτι στην Ευρώπη έχει δημιουργηθεί ένα περιβάλλον χαμηλότερης ανάπτυξης, ενώ στην Ελλάδα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το «αγκάθι» της ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και της πάντα αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.
Από όλους τους δείκτες που παρακολουθεί το οικονομικό επιτελείο, η πορεία των φορολογικών εσόδων θεωρείται η σημαντικότερη
Το πραγματικό ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση είναι αν η ελληνική οικονομία θα διατηρήσει την ανθεκτικότητα που επέδειξε τα τελευταία χρόνια και αν τα δημόσια οικονομικά θα συνεχίσουν να παράγουν τον δημοσιονομικό χώρο πάνω στον οποίο στηρίχθηκε ο σχεδιασμός της κυβέρνησης. Οι απαντήσεις θα προκύψουν σταδιακά, μέσα από τα στοιχεία του Ιουλίου και του Αυγούστου, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση των αποφάσεων που θα ληφθούν από τον Σεπτέμβριο και μετά.
Τα δημόσια έσοδα
Από όλους τους δείκτες που παρακολουθεί το οικονομικό επιτελείο, η πορεία των φορολογικών εσόδων θεωρείται η σημαντικότερη. Εκεί θα αποτυπωθεί αν η ελληνική οικονομία συνεχίζει να κινείται με ρυθμούς υψηλότερους από τις αρχικές προβλέψεις ή αν η διεθνής επιβράδυνση αρχίζει να περνά στην πραγματική οικονομία.
Η μέχρι σήμερα εικόνα παραμένει ιδιαίτερα θετική. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού συνεχίζει να κινείται πάνω από τους στόχους, με βασικούς μοχλούς την υψηλή εισπραξιμότητα του ΦΠΑ, την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την ισχυρή αγορά εργασίας. Τα στοιχεία αυτά αποτέλεσαν τα τελευταία δύο χρόνια τη βασική πηγή δημιουργίας πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει νέες παρεμβάσεις χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
Το ζητούμενο πλέον είναι διαφορετικό, καθώς στο υπουργείο Οικονομικών εξετάζεται αν η υπεραπόδοση έχει μόνιμα χαρακτηριστικά ή αν συνδέεται με συγκυριακούς παράγοντες, όπως ο υψηλός πληθωρισμός των προηγούμενων ετών, η έντονη κατανάλωση και οι εξαιρετικές επιδόσεις του τουρισμού. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο το εύρος των εξαγγελιών της ΔΕΘ αλλά και τις δυνατότητες της οικονομικής πολιτικής για ολόκληρο το 2027.
Η σημασία του συγκεκριμένου δείκτη γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή συμπίπτει με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Για αρκετά χρόνια, η ελληνική οικονομία στηρίχθηκε ταυτόχρονα σε υψηλή ανάπτυξη, αυξημένες τουριστικές εισπράξεις και σημαντικές εισροές ευρωπαϊκών πόρων. Το νέο περιβάλλον θα απαιτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή των ιδιωτικών επενδύσεων και διατηρήσιμη αύξηση των φορολογικών εσόδων χωρίς τη βοήθεια έκτακτων παραγόντων.
Αρκετοί αναλυτές αναθεωρούν οριακά την πρόβλεψη για την ανάπτυξη στο 1,9% για το 2026 από 2% προηγουμένως, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν εκδηλώνονται πλέον κυρίως μέσω των τιμών της ενέργειας αλλά μέσα από την αβεβαιότητα που επηρεάζει τις επενδύσεις, το διεθνές εμπόριο και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ, του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίοι θεωρούν ότι το βασικό σενάριο μιας νέας ενεργειακής κρίσης έχει απομακρυνθεί, χωρίς όμως να έχουν εκλείψει οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη.
Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η πορεία των δημόσιων οικονομικών τις επόμενες εβδομάδες αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Η κυβέρνηση δεν περιμένει μόνο να επιβεβαιωθεί η ανθεκτικότητα της οικονομίας. Περιμένει να διαπιστώσει αν τα δημόσια έσοδα εξακολουθούν να παράγουν τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για να χρηματοδοτηθούν νέες μόνιμες παρεμβάσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιστρέφει σταδιακά σε αυστηρότερους δημοσιονομικούς κανόνες και οι ανάγκες χρηματοδότησης αυξάνονται.
Για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια, ο σχεδιασμός αρχίζει να γίνεται για την περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης
Το μέτωπο της ανάπτυξης
Το επίσης μεγάλο ερώτημα αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες, η συζήτηση επικεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στις επιπτώσεις που θα είχε μια νέα ενεργειακή κρίση στον πληθωρισμό. Η σημερινή εικόνα είναι διαφορετική, με το ενδιαφέρον να μεταφέρεται στην αντοχή της οικονομικής δραστηριότητας και την ικανότητα της χώρας να διατηρήσει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Παράλληλα, η ελληνική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μία ακόμη μετάβαση, ίσως τη σημαντικότερη μετά την έξοδο από την περίοδο των μνημονίων. Για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια, ο σχεδιασμός αρχίζει να γίνεται για την περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Μέχρι σήμερα, ένα σημαντικό μέρος της αναπτυξιακής δυναμικής στηρίχθηκε στους ευρωπαϊκούς πόρους, οι οποίοι χρηματοδότησαν δημόσιες επενδύσεις, ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια και μεγάλα έργα υποδομής. Το νέο ζητούμενο είναι η διατήρηση αυτής της δυναμικής όταν οι πόροι αυτοί αρχίσουν σταδιακά να περιορίζονται.
Είναι ενδεικτικό οτι το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής στην πρόσφατη έκθεση του έδωσε ιδιαίτερη έμφαση σε αυτή τη διάσταση, επισημαίνοντας ότι η αξιοποίηση των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και η ενίσχυση των επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανάπτυξης. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι πρόσφατες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες θεωρούν ότι η επενδυτική δραστηριότητα θα αποτελέσει τον βασικό παράγοντα διαφοροποίησης των οικονομιών της ευρωζώνης τα επόμενα χρόνια.
Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τη δημοσιονομική πολιτική. Η διατήρηση υψηλού επενδυτικού ρυθμού δεν επηρεάζει μόνο το ΑΕΠ. Επηρεάζει την απασχόληση, τα φορολογικά έσοδα και τελικά τη δυνατότητα της κυβέρνησης να εφαρμόσει μόνιμες πολιτικές χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία.
Ο τουρισμός αποτελεί κάθε χρόνο τον σημαντικότερο πολλαπλασιαστή της ελληνικής οικονομίας
Το κρίσιμο μετωπο του τουρισμού
Ο τουρισμός αποτελεί κάθε χρόνο τον σημαντικότερο πολλαπλασιαστή της ελληνικής οικονομίας. Το μεγαλύτερο μέρος των ταξιδιωτικών εισπράξεων καταγράφεται κατά το τρίτο τρίμηνο, γεγονός που σημαίνει ότι η πραγματική εικόνα του 2026 θα αρχίσει να αποτυπώνεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στον αριθμό των αφίξεων, αλλά μεγαλύτερη σημασία αποκτούν πλέον η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη, η διάρκεια παραμονής, η πληρότητα των ξενοδοχείων και ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων που συνδέονται με τον τουρισμό. Οι δείκτες αυτοί επηρεάζουν άμεσα την κατανάλωση, τον ΦΠΑ, τα φορολογικά έσοδα και τη συνολική εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας.
Η μέχρι σήμερα εικόνα παραμένει θετική, χωρίς όμως να επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα. Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δεν προκάλεσε τις ανατροπές που είχαν αρχικά φοβηθεί οι αγορές, η διεθνής αβεβαιότητα όμως εξακολουθεί να επηρεάζει τις ταξιδιωτικές δαπάνες και τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Για τον λόγο αυτό, τα στοιχεία του Ιουλίου και του Αυγούστου θεωρούνται καθοριστικά για την αποτίμηση της συνολικής επίδρασης στην ελληνική οικονομία.
Η αποκλιμάκωση του Brent και των διεθνών τιμών φυσικού αερίου περιορίζει την πιθανότητα ενός νέου ενεργειακού κύματος ανατιμήσεων. Η εικόνα αυτή δημιουργεί ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν εξαλειφθεί. Οι υπηρεσίες, το κόστος στέγασης και αρκετές κατηγορίες τροφίμων εξακολουθούν να κινούνται με υψηλότερους ρυθμούς από τον γενικό δείκτη τιμών. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, την ιδιωτική κατανάλωση και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τα επιτόκια, παράγοντες που συνδέονται άμεσα με την πορεία της ελληνικής οικονομίας.
Οι επόμενες οκτώ εβδομάδες θα αποτελέσουν ουσιαστικά το σημείο στο οποίο θα συναντηθούν όλα τα παραπάνω μέτωπα. Τα στοιχεία για τα φορολογικά έσοδα, οι επιδόσεις του τουρισμού, οι νέες προβλέψεις για την ανάπτυξη, η πορεία των επενδύσεων και η εξέλιξη του πληθωρισμού θα συγκροτήσουν την πραγματική εικόνα πάνω στην οποία θα βασιστούν οι αποφάσεις του οικονομικού επιτελείου.
Το πακέτο της ΔΕΘ θα είναι το πρώτο αποτέλεσμα αυτής της αξιολόγησης. Θα ακολουθήσει το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, το οποίο θα αποτυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο διατηρήσιμος είναι ο δημοσιονομικός χώρος που δημιούργησε η ελληνική οικονομία τα προηγούμενα χρόνια.
Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος
