Θεσμικές αδυναμίες της FIFA που αποκαλύφθηκαν επειδή η διοργανώτρια χώρα χρησιμοποίησε τον έλεγχο των συνόρων. Το Μουντιάλ όμως θα τα βρει μπροστά του.
Για πολλές δεκαετίες, πόλεμοι, αντίπαλα μπλοκ και δικτάτορες δεν κατάφεραν να επηρεάσουν το «προϊόν» που λέγεται Ολυμπιακοί Αγώνες, με τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) να αυξάνει τα έσοδά της σταθερά. Υπάρχει, λοιπόν λόγος να ανησυχεί η FIFA με φόντο τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν; Χάρη στην άνευ προηγουμένου απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να απαγορεύσει στην εθνική ομάδα του Ιράν να διανυκτερεύει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ, ναι.
Η γεωγραφική διάταξη του τουρνουά του Ιράν -τρεις αγώνες στις ΗΠΑ, αλλά κάθε διανυκτέρευση στο Μεξικό- αποφασίστηκε στα τέλη Μαΐου κατά τη διάρκεια μιας σειράς τηλεφωνικών συνομιλιών μεταξύ της FIFA, του προέδρου της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας του Ιράν, Μεχντί Ταζ, και της προέδρου του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ.
Όλα αυτά συνέβησαν επειδή ο πρόεδρος των ΗΠΑ, απαγόρευσε στην ιρανική ομάδα να διανυκτερεύει σε αμερικανικό έδαφος. Σύμφωνα με τον Αμερικανό δημοσιογράφο Μπόμπυ Γκος ποτέ στο παρελθόν η πολιτική δεν διαμόρφωσε τη γεωγραφία του Παγκοσμίου Κυπέλλου με αυτόν ακριβώς τον τρόπο.
Η κίνηση του Τραμπ, σύμφωνα με ανάλυση του Γκος στο Foreign Policy, θα επηρεάσει το Παγκόσμιο Κύπελλο, καθώς δεν διαθέτει τους μηχανισμούς των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες και το Παγκόσμιο Κύπελλο, παρά τις ομοιότητές τους, δεν είναι το ίδιο είδος θεσμού. Είναι δομημένοι διαφορετικά και αφομοιώνουν τη γεωπολιτική με αντίθετους τρόπους.
«Το προϊόν της ΔΟΕ είναι ο αθλητής και όχι το κράτος. Έτσι, ακόμη και όταν μια χώρα απουσίαζε, αυτό σπάνια σήμαινε και την απουσία των αθλητών της» σημειώνει, προσθέτοντας πως αντίθετα το προϊόν της FIFA είναι το ακριβώς αντίθετο. Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι ένα τουρνουά εθνών και κάθε απουσία χώρας αφήνει ένα εμφανές κενό που η FIFA έπρεπε να καλύψει εσπευσμένα.
Η FIFA είναι αδύναμη
Ενώ η ΔΟΕ διαθέτει ουσιαστική κυριαρχία επί της συμμετοχής, αποφασίζοντας ποιος αγωνίζεται και ποιος αποκλείεται, η FIFA είναι δομημένη διαφορετικά, λέει ο δημοσιογράφος. Μπορεί να αποκλείσει ομάδες -τη Γιουγκοσλαβία το 1994, τη Ρωσία το 2022- και το έχει κάνει. «Όμως δεν έχει καμία εξουσία να καθορίζει ποιον θα επιτρέψει η διοργανώτρια χώρα να περάσει τα σύνορά της, καθώς αυτό είναι «κυριαρχικό δικαίωμα του κράτους».»
Ταυτόχρονα όμως, συνεχίζει ο Γκος πρόκειται και για δομική αδυναμία της FIFA. Ζητάει απλά από τη διοργανώτρια χώρα ένα περιβάλλον χωρίς ανάγκη βίζας ή να διευκολύνει τις υπάρχουσες διαδικασίες χορήγησης βίζας, ενώ δεν υπάρχει ισοδύναμο της ολυμπιακής κάρτας διαπίστευσης που λειτουργεί και ως βίζα εισόδου.
Σε εχθρικό περιβάλλον
Επίσης μια τρίτη διαφορά είναι πως ενώ οι Ολυμπιακοί Αγώνες συγκεντρώνουν τον ανταγωνισμό σε μία διοργανώτρια πόλη, με το Ολυμπιακό Χωριό να διαθέτει ιδιαίτερο καθεστώς το Παγκόσμιο Κύπελλο φιλοξενείται από ένα κράτος και συνήθως σε πολλές πόλεις. Θα πρέπει δηλαδή οι ομάδες να μετακινούνται, αλλά όπως λέει ο Γκος «όταν αυτό το περιβάλλον είναι εχθρικό προς έναν συμμετέχοντα, δεν υπάρχει κάποιο Παγκόσμιο Χωριό με κλειστή πύλη όπου μπορεί να καταφύγει».
Στη φετινή διοργάνωση στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η FIFA έπρεπε να ζητήσει από το Μεξικό να λειτουργήσει ως θεσμικό δίχτυ ασφαλείας για ένα πρόβλημα που το πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν διαθέτει επίσημο μηχανισμό να επιλύσει. Η ιρανική αποστολή δεν μπορούσε να καταστεί τυπικά «ανιθαγενής»· το ποδόσφαιρο δεν διαθέτει τέτοια κατηγορία.
Οι αγώνες του Ιράν θα μπορούσαν να μεταφερθούν εκτός ΗΠΑ -η συμφωνία φιλοξενίας της FIFA επιτρέπει μετακινήσεις λόγω ανωτέρας βίας- αλλά ο Ινφαντίνο αρνήθηκε να εξετάσει αυτή την επιλογή, υποστηρίζοντας ότι δική του ευθύνη είναι να φέρνει τους ανθρώπους κοντά.
Ενώ το Ιράν ήταν προγραμματισμένο να προπονείται στο προπονητικό κέντρο στην Τούσον της Αριζόνα, οι Αμερικανοί δεν εξέδωσαν εγκαίρως βίζες στην ιρανική αποστολή. Ακόμα και στις 18 Μαίου ούτε ένας Ιρανός παίχτης ή προπονητής δεν είχε λάβει άδεια εισόδου στις ΗΠΑ. Έτσι, η λύση που βρέθηκε ήταν η εγκατάσταση της αποστολής στο Μεξικό, από όπου θα μετακινείται στις ΗΠΑ μόνο για τους αγώνες της.
Αν το επαναλάβουν και άλλοι;
Ωστόσο, ο Μπόμπυ Γκος προειδοποιεί πως το προηγούμενο που δημιουργήθηκε δεν πρόκειται να ξεχαστεί από μελλοντικούς διοργανωτές με λιγότερο δημοκρατική νοοτροπία.
«Οι διαφορές της Σαουδικής Αραβίας με το Ιράν, την Υεμένη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται να μην έχουν επιλυθεί έως τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2034. Παρά τις πρόσφατες παροτρύνσεις του Τραμπ, το Ριάντ πιθανότατα δεν θα έχει αναγνωρίσει ούτε το Ισραήλ. Ένα Παγκόσμιο Κύπελλο στο οποίο μία ομάδα πρέπει να διασχίζει εθνικά σύνορα για να δώσει τους αγώνες της είναι ήδη αρκετά παράλογο· αν όμως γίνουν δύο ή τρεις οι ομάδες αυτές, τότε μιλάμε πλέον για ένα πραγματικό θέατρο του παραλόγου».
Πηγή: in.gr
