Ένα απόκοσμο, σχεδόν δυστοπικό σκηνικό κυριαρχεί στη μικρή πόλη Λίμαν της ανατολικής Ουκρανίας. Ένας απέραντος «ιστός αράχνης» από χρησιμοποιημένα καλώδια οπτικών ινών –τα οποία αναπτύσσονται για τον έλεγχο των drones τόσο από τις ρωσικές όσο και από τις ουκρανικές δυνάμεις– κρέμεται πάνω από τα κατεστραμμένα κτίρια.
Ο Guardian σημειώνει πως η συσσώρευσή τους είναι τόσο πυκνή μετά από χρόνια συγκρούσεων, που τα νέα drones δυσκολεύονται πλέον να πετάξουν χωρίς να μπλεχτούν οι έλικές τους, ενώ τα πουλιά χρησιμοποιούν τις ίνες για να φτιάξουν τις φωλιές τους.
Κάτω από αυτό το πλέγμα, οι περίπου 1.000 άμαχοι που έχουν απομείνει στην περιοχή, ζουν αποκλειστικά σε υπόγεια, στερημένοι από ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και τρεχούμενο νερό.
Το Λίμαν αποτελεί το βορειότερο προπύργιο της αποκαλούμενης «ζώνης των οχυρών» (fortress belt). Πρόκειται για μια αλυσίδα πόλεων και κωμοπόλεων που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ουκρανικής άμυνας στην περιοχή του Ντονμπάς.
«Δίχτυα προστασίας από drones διακρίνονται κατά μήκος ενός δρόμου ανάμεσα στις πόλεις Ντρουζκίβκα και Κοστιαντινίβκα της “ζώνης των οχυρών”. Φωτογραφία: Ανατόλι Στεπάνοφ/Reuters
Ουκρανοί στρατιώτες τοποθετούν δίχτυα προστασίας από drones κατά μήκος ενός δρόμου κοντά στο Σλοβιάνσκ. Φωτογραφία: Τομάζο Φουμαγκάλι/EPA
Η συγκεκριμένη οχυρωματική γραμμή αποτελεί την ενσάρκωση μιας μακροχρόνιας στρατηγικής του Κιέβου, η οποία στοχεύει στην καθήλωση και τη φθορά των ρωσικών δυνάμεων σε ένα εξαιρετικά πολύπλοκο αστικό και φυσικό τοπίο.
Η περιοχή αυτή αντιπροσωπεύει το 10% του Ντονμπάς που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο – ένα κομμάτι γης που η Μόσχα θεωρεί προαπαιτούμενο για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία, αλλά η παραχώρησή του, σύμφωνα με την οπτική του Κιέβου, θα άφηνε εντελώς εκτεθειμένες μεγάλες πόλεις στα δυτικά, όπως το Ντνίπρο και τελικά η ίδια η πρωτεύουσα, σε μελλοντικές επιθέσεις.
Η γεωγραφία της οχύρωσης
Η στρατηγική της «ζώνης των οχυρών» δεν είναι τωρινή. Σχεδιάστηκε το 2015, έναν χρόνο μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στα ανατολικά.
Το σχέδιο προέβλεπε τη δημιουργία μιας αμυντικής γραμμής βασισμένης σε τέσσερις μεγάλες πόλεις της περιφέρειας του Ντονέτσκ και στους δορυφορικούς οικισμούς τους, καλύπτοντας μια απόσταση περίπου 30 μιλίων από τον βορρά προς τον νότο, κατά μήκος του κεντρικού αυτοκινητόδρομου Η-20 (Κοστιαντινίβκα – Σλοβιάνσκ).
Η τοπογραφία παρέχει ισχυρά τακτικά πλεονεκτήματα σε όποιον αμύνεται. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από πυκνά αστικά κέντρα, τα οποία περιβάλλονται από αχανείς βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ποτάμια, δάση και υψώματα.
Όπως έχουν επισημάνει στρατιωτικοί αναλυτές, η μορφολογία του εδάφους είναι βελτιστοποιημένη για άμυνα, ανεβάζοντας κατακόρυφα το κόστος σε ανθρώπινες απώλειες και εξοπλισμό για τον επιτιθέμενο. Ωστόσο, η ζώνη αυτή δοκιμάζεται πλέον στα απόλυτα όριά της.
Η πτώση πόλεων όπως το Μπαχμούτ και η συνεχιζόμενη ασφυκτική πίεση στο Ποκρόβσκ, καταδεικνύουν ότι η οχύρωση δεν είναι αδιαπέραστη. Η Κοστιαντινίβκα, το νοτιότερο σημείο της ζώνης, βρίσκεται ήδη διχοτομημένη.
Οι ρωσικές δυνάμεις κατέχουν την ανατολική πλευρά της πόλης, ενώ η δυτική πλευρά –πέρα από τον ποταμό Κρίβι Τόρετς– έχει μετατραπεί σε μια νεκρή ζώνη, αποδεικνύοντας πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία δυνάμεων.
Η τεχνολογική μετάλλαξη του πολέμου
Ο τρόπος διεξαγωγής των επιχειρήσεων σε αυτό το μέτωπο έχει μεταλλαχθεί πλήρως. Οι ουκρανικές ταξιαρχίες που επιχειρούν στην περιοχή διασχίζουν πλέον τις πόλεις με οχήματα που παραπέμπουν κατευθείαν σε ταινίες «Mad Max».
Είναι θωρακισμένα με βαριά μεταλλικά πλέγματα, συρματοπλέγματα και ειδικές ακίδες, σχεδιασμένα με μοναδικό σκοπό να προκαλούν την πρόωρη πυροδότηση των ρωσικών drones (FPV) πριν αυτά διαπεράσουν την κύρια θωράκιση.
Στα δάση και τις ανοιχτές πεδιάδες, οι άλλοτε στοιχειώδεις άμυνες έχουν μετατραπεί σε βαθιές, πολυεπίπεδες ζώνες εμποδίων: αντιαρματικές τάφροι, ογκώδη κολωνάκια και χιλιόμετρα αγκαθωτού σύρματος συνθέτουν το έδαφος.
Ουκρανικά στρατιωτικά οχήματα, καλυμμένα με κλουβιά προστασίας από drones και σύρματα, θυμίζουν πλέον αυτοκίνητα από τις ταινίες Mad Max. Φωτογραφία: Ρόμαν Πιλίπεϊ/AFP/Getty Images
Παράλληλα, τεράστια τμήματα των αυτοκινητόδρομων και των δρόμων μέσα στις πόλεις έχουν καλυφθεί με δίχτυα κατά των drones, δημιουργώντας ολόκληρα προστατευτικά τούνελ για τη μετακίνηση προσωπικού και εφοδίων. Όπως περιγράφουν αξιωματικοί που βρίσκονται στο μέτωπο, η τεχνολογία έχει ανατρέψει τα στρατιωτικά δόγματα.
Ο πόλεμος μαζικών ελιγμών είναι πλέον αδύνατος. Αντί για μάχες σώμα με σώμα σε δάση και συνοικίες, η πρώτη γραμμή έχει μετατραπεί σε μια αυστηρά επιτηρούμενη «ζώνη θανάτου» (kill zone), όπου κάθε κίνηση εντοπίζεται άμεσα από αισθητήρες και κάμερες, καθιστώντας τις προελάσεις και για τις δύο πλευρές εξαιρετικά αργές και κοστοβόρες.
Η αλληλεξάρτηση και το ανοιχτό ερώτημα
Στο καθαρά τακτικό επίπεδο, οι αμυνόμενοι εστιάζουν πλέον στον καλύτερο συντονισμό των ταξιαρχιών για να αποτρέψουν τη δημιουργία ρηγμάτων στα πλευρά τους, μια τακτική που εκμεταλλεύονταν συχνά οι ρωσικές δυνάμεις στο παρελθόν.
Εκκαθαρίζουν δάση για να εξασφαλίσουν ορατότητα και τοποθετούν σταθερά εμπόδια, προσπαθώντας να εγκλωβίσουν τις ρωσικές μονάδες σε συγκεκριμένα σημεία.
Η στρατηγική της στατικής άμυνας, η οποία στο παρελθόν είχε επικριθεί στο εσωτερικό της Ουκρανίας για το τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, πλέον αντιμετωπίζεται ως το μοναδικό εργαλείο για την εξασφάλιση χρόνου. Χρόνος που είναι απαραίτητος για να οργανωθούν χτυπήματα στις γραμμές ανεφοδιασμού του αντιπάλου.
Εντούτοις, το ερώτημα της αντοχής παραμένει κυρίαρχο. Η άμυνα της μίας πόλης υποστηρίζει την άμυνα της άλλης, αλλά αυτή η αλληλεξάρτηση των αστικών κέντρων και των βιομηχανικών υποδομών της ζώνης κρύβει κινδύνους.
Εάν μια βασική εφοδιαστική αρτηρία αποκοπεί, ή αν πέσει ένας βασικός κρίκος της αλυσίδας (όπως το Λίμαν στον βορρά ή η Κοστιαντινίβκα στον νότο), οι επιπτώσεις θα μεταφερθούν άμεσα στις υπόλοιπες θέσεις, δημιουργώντας ένα φαινόμενο ντόμινο.
Για τους αμάχους, η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα είναι απόλυτη. Σε πόλεις όπως το Κραματόρσκ και το Σλοβιάνσκ, τα πρατήρια καυσίμων είναι καλυμμένα με δίχτυα και σάκους άμμου, ενώ διαθέτουν καταφύγια από σκυρόδεμα για πελάτες και υπαλλήλους.
Όμως, αυτά τα προστατευτικά μέτρα αποδεικνύονται ανεπαρκή απέναντι στα μεγάλα drones και τις κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης (glide bombs) που ισοπεδώνουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα.
Στον πόλεμο φθοράς που διεξάγεται στο κρίσιμο αυτό 10% του Ντονμπάς, το τοπίο αλλάζει μέτρο με το μέτρο, με το αποτέλεσμα της σύγκρουσης να κρέμεται από μια εξαιρετικά λεπτή και αιματηρή κλωστή.
Πηγή: in.gr
