Μια συμφωνία με δυνητικά καθοριστικές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες για τη Μέση Ανατολή και τις διεθνείς αγορές ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, θέτοντας τέλος στην πρόσφατη κρίση που απείλησε την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και οδήγησε σε πρωτοφανή ένταση στην περιοχή.
Η συμφωνία προβλέπει την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση, κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, ενώ οι δύο πλευρές δίνουν διαφορετικές ερμηνείες σε βασικές πτυχές της συμφωνίας.
Το στρατηγικό πέρασμα του Ορμούζ
Κεντρικό σημείο αποτελεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί από την Παρασκευή και ότι η διέλευση θα είναι ελεύθερη. Ωστόσο, ιρανικά μέσα ενημέρωσης με στενές σχέσεις με το καθεστώς υποστηρίζουν ότι η ελεύθερη διέλευση θα ισχύσει μόνο κατά τη διάρκεια της δίμηνης διαπραγματευτικής περιόδου και ότι στη συνέχεια η Τεχεράνη ενδέχεται να επιβάλει τέλη στα διερχόμενα εμπορικά πλοία.
Παράλληλα, παραμένουν αδιευκρίνιστες οι τεχνικές λεπτομέρειες για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν δει το φως της δημοσιότητας κατά τη διάρκεια της κρίσης, το Ιράν είχε αναπτύξει θαλάσσιες νάρκες στην περιοχή, γεγονός που καθιστά αναγκαίες πρόσθετες συμφωνίες ασφαλείας πριν από την οριστική επαναλειτουργία του διαύλου.
Εκεχειρία με αστερίσκους
Στο διπλωματικό πεδίο, το Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε ρόλο μεσολαβητή, ανακοίνωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει ασαφής. Το Ισραήλ, που δεν συμμετέχει στη συμφωνία, διαμήνυσε ότι δεν πρόκειται να αποσύρει τις δυνάμεις του από τη χώρα, διατηρώντας ανοικτό ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα αστάθειας στην περιοχή.
Η δύσκολη εξίσωση των πυρηνικών
Το πλέον κρίσιμο κεφάλαιο αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη δεσμεύθηκε πως δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα συγκεκριμένες προβλέψεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις ή τα υφιστάμενα αποθέματα πυρηνικού υλικού. Τα ζητήματα αυτά παραπέμπονται στις διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν τις επόμενες εβδομάδες.
Κυρώσεις, κεφάλαια και οικονομική επανεκκίνηση
Εξίσου θολό παραμένει το τοπίο γύρω από τις κυρώσεις. Ιρανικές πηγές υποστηρίζουν ότι η αμερικανική πλευρά συμφώνησε να μην επιβάλει νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, να χαλαρώσει προσωρινά τους περιορισμούς στις πετρελαϊκές εξαγωγές και να εξετάσει την αποδέσμευση έως και 25 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι συζητείται ακόμη και ένα ευρύτερο πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης για το Ιράν με τη συμμετοχή περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να επιβεβαιώσει οποιαδήποτε άμεση μεταφορά χρημάτων προς την Τεχεράνη, αφήνοντας ωστόσο ανοικτό το ενδεχόμενο άρσης κυρώσεων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης.
Οι αγορές προεξοφλούν αποκλιμάκωση
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στην ανακοίνωση της συμφωνίας. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, αν και εξακολουθούν να βρίσκονται σημαντικά υψηλότερα από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της κρίσης. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αποκατάσταση της ομαλότητας στις ενεργειακές ροές και η επιστροφή της εμπιστοσύνης στις αγορές θα απαιτήσουν χρόνο, καθώς η επιτυχία της συμφωνίας θα κριθεί από την έκβαση των διαπραγματεύσεων που ακολουθούν.
Τα κρίσιμα 60 εικοσιτετράωρα
Για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εμφανίζονται διατεθειμένες να επανέλθουν στο τραπέζι της διπλωματίας. Ωστόσο, πίσω από την ιστορική ανακοίνωση παραμένουν ανοιχτά τα πλέον δύσκολα ζητήματα: το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η περιφερειακή ασφάλεια και η ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Οι επόμενες 60 ημέρες αναμένεται να καθορίσουν εάν η συμφωνία θα αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας περιόδου σταθερότητας ή απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα σε μια βαθύτερη αντιπαράθεση.
Πηγή: tanea.gr
