Από την κρίση στη Γροιλανδία και τον πόλεμο στην Ουκρανία, μέχρι την αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν και τη μερική αποχώρηση δυνάμεων των ΗΠΑ από την Ευρώπη, το ΝΑΤΟ έχει βιώσει φέτος ταραχώδεις μήνες.
Στο φόντο είναι η εποχή Τραμπ 2.0 και ένα διεθνώς ρευστό γεωπολιτικό τοπίο, εν μέσω κλιμακούμενων ανταγωνισμών μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη και των προσπαθειών των μεσαίων δυνάμεων να επανακαθορίσουν τον ρόλο τους σε έναν κόσμο αταξίας.
Υπό αυτό το πρίσμα διεξάγεται η 36η σύνοδος κορυφής στην 77χρονη ιστορία της Συμμαχίας, που άρχισε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα στην Άγκυρα, με την Τουρκία όχι απλά δεύτερη φορά σε ρόλο οικοδεσπότη, αλλά με αξιώσεις συνδιαμορφωτή της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Γηραιάς Ηπείρου.
Με τους Ευρωπαίους αντιμέτωπους με τη σταδιακή αποδέσμευση των ΗΠΑ και την αποδυνάμωση της διατλαντικής σχέσης, το βασικό ερώτημα έγκειται στο πόσο μακριά είναι διατεθειμένοι να φτάσουν, καθώς επωμίζονται το βάρος της άμυνάς τους.
Με βασικούς συμπρωταγωνιστές, μοιραία, τους προέδρους των ΗΠΑ και της Τουρκίας, Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρόντες στη σύνοδο της Άγκυρας είναι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 32 κρατών μελών του ΝΑΤΟ, εκ των οποίων 30 ευρωπαϊκά (η Τουρκία ως διηπειρωτική χώρα) και 23 μέλη της ΕΕ.
Παραδοσιακά, συμμετέχει και η ηγεσία της ΕΕ.
Αντανακλώντας όμως το εύρος των προκλήσεων και ενός ευρύτερου στρατηγικού ανασχεδιασμού, στους εκτός Συμμαχίας προσκεκλημένους και συμμετέχοντες σε ειδικές συνεδριάσεις συμπεριλαμβάνονται:
* ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι,
* οι υπουργοί Εξωτερικών τεσσάρων χωρών του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης,
* εταίροι του Ινδο-Ειρηνικού, σε επίπεδο ηγετών (Νότια Κορέα) και υπουργών Άμυνας (Ιαπωνία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Νότια Κορέα).
Στο περιθώριο δε της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ έχει προγραμματίσει ξεχωριστές συναντήσεις με τον Ζελένσκι και με τον Σύρο πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σάρα.
Η Κίνα, το δόγμα «Ντονρόε» και ο «εξευρωπαϊσμός» του ΝΑΤΟ
Στην περσινή σύνοδο κορυφής του NATO, στη Χάγη, οι Σύμμαχοι συμφώνησαν -υπό την ασφυκτική πίεση των ΗΠΑ- σε αύξηση των αμυντικών τους δαπανών τουλάχιστον στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035: 3,5% σε αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% σε τομείς που άπτονται της ασφάλειας και της άμυνας.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε -που πέρυσι αποκαλούσε τον Αμερικανό πρόεδρο «μπαμπάκα», που «πρέπει καμιά φορά να χρησιμοποιήσει σκληρή γλώσσα»- χαρακτηρίζει τώρα «εντυπωσιακές» τις αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες των Ευρωπαίων και μιλά για «επανάσταση» στην αμυντική βιομηχανία, προαναγγέλλοντας «δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέα συμβόλαια».
Η πίεση είναι ορατή σε αρκετούς εθνικούς προϋπολογισμούς, ακόμη και στις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, εν μέσω πληθωριστικών πιέσεων, διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων -που με τη σειρά τους τροφοδοτούν τα πολιτικά άκρα- και του ατέρμονου πολέμου στην Ουκρανία, όπου οι ΗΠΑ έχουν πρακτικά αναστείλει την απευθείας στήριξη του Κιέβου έναντι της Ρωσίας.
Με τον Ντόναλντ Τραμπ ωστόσο να επικεντρώνεται στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με την Κίνα και στην επιβολή του δόγματος «Ντονρόε» στο Δυτικό Ημισφαίριο, τα εξ Αμερικής προωθούμενα σχέδια περί ΝΑΤΟ 3.0 περιλαμβάνουν ρητά τον «εξευρωπαϊσμό» της Συμμαχίας.
Κοντολογίς, οι Ευρωπαίοι θα αναλάβουν το κόστος της άμυνάς τους, με λιγότερη συμμαχική εμπλοκή των ΗΠΑ, αλλά και περισσότερη δουλειά για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ισπανία είναι πλέον στο «κάδρο» του Τραμπ, ο οποίος απαξιώνει όλο και πιο συχνά το ΝΑΤΟ.
Δηλώνει ευθαρσώς ότι δεν θα πήγαινε καν στη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας αν δεν ήταν οικοδεσπότης ο «φίλος» και «σεβαστός ηγέτης» Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίο δηλώνει πρόθυμος για ενίσχυση της διμερούς αμυντικής συνεργασίας.
Προς την ίδια κατεύθυνση ασκούνται πιέσεις ακόμη και εντός της ίδιας της ΕΕ, παρά τον άκρατο αναθεωρητισμό της Άγκυρας και την αποδόμηση της τουρκικής δημοκρατίας.
Είναι πολλά τα λεφτά
Παράλληλα με τις εργασίες της πρώτης ημέρας της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Άγκυρα έλαβε χώρα το Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, με τη συμμετοχή αξιωματούχων του ΝΑΤΟ, εκπροσώπων κυβερνήσεων και κορυφαίων εταιρειών του αμυντικού τομέα.
Ζητούμενο: η προώθηση νέων συνεργασιών και εξοπλιστικών προγραμμάτων, με συμφωνίες αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Όλοι λίγο-πολύ θέλουν να βγουν κερδισμένοι από την εν εξελίξει «μπονάντζα» στρατιωτικών εξοπλισμών στη Γηραιά Ήπειρο.
Και οι μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες της ίδιας της Ευρώπης -μάλιστα με τη Γαλλία να φέρεται πλέον ανοιχτή στο ενδεχόμενο πώλησης του γαλλοϊταλικού αντιαεροπορικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία.
Και η αμυντική βιομηχανία της Άγκυρας, η οποία έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο) και θεωρείται πλέον από τους σημαντικούς εξαγωγείς μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αμυντικού εξοπλισμού παγκοσμίως.
Αλλά πρωτίστως οι ΗΠΑ, που εποφθαλμιούν αύξηση και των συμμαχικών συνεισφορών στην πρωτοβουλία PURL: τον μηχανισμό μέσω του οποίου οι Ευρωπαίοι αγοράζουν αμερικανικά αμυντικά συστήματα για λογαριασμό της Ουκρανίας- ενόσω προωθούν τη σταδιακή αποδέσμευσή τους από τον συμμαχικό ρόλο του εγγυητή της ασφάλειας της Γηραιάς Ηπείρου.
Επανεξετάζουν την παρουσία των στρατευμάτων τους στην Ευρώπη και ήδη ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να μειώσουν σημαντικά τις δυνάμεις τους στο πλαίσιο του Μοντέλου Δύναμης (Force Model) του ΝΑΤΟ.
Ήτοι στον κεντρικό αμυντικό σχεδιασμό της Συμμαχίας σε περίπτωση σοβαρής κρίσης, όπως π.χ. μια στρατιωτική επίθεση εναντίον μέλους του ΝΑΤΟ.
Κατά τα λοιπά, οι 32 σύμμαχοι θα επιβεβαιώσουν εκ νέου στην Άγκυρα τη δέσμευσή τους στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, στο φόντο της αντιφατικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής τόσο των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ, όσο και του οικοδεσπότη της φετινής συνόδου, του Τούρκου προέδρου Ερντογάν, που συνεχίζει να έχει τους ρωσικούς S-400 και μετέτρεψε την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας σε διπλωματικό ανατολίτικο «παζάρι».
Πηγή: in.gr
