Με τον ηγέτη της αξιωματικής αντιπολίτευσης να απομακρύνεται και ένα πανεπιστήμιο να κλείνει τις πύλες του, όλα δείχνουν πως η αυταρχική δημοκρατία της Τουρκίας μετατρέπεται σε παράσταση για ένα ρόλο
Οι επόμενες προεδρικές εκλογές στην Τουρκία έχουν προγραμματιστεί για το 2028. Πολλοί πιστεύουν ότι θα γίνουν νωρίτερα. Ωστόσο, μέχρι να ψηφίσει ο κόσμος, το αποτέλεσμα μπορεί να έχει ήδη κριθεί, ειδικά μετά τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, σύμφωνα με τον Guardian, ο οποίος αφιέρωσε το editorial του στην Τουρκία.
Την Πέμπτη, ένα εφετείο απέκλεισε τον πρόεδρο του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP), Οζγκούρ Οζέλ, ακυρώνοντας τις εκλογές για την ηγεσία του κόμματος που είχαν διεξαχθεί το 2023. Ο 51χρονος είχε αναλάβει την αναζωογόνηση του CHP, το οποίο συνέτριψε το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στις τοπικές εκλογές του 2024.
Ήταν επίσης μία από τις λίγες υψηλόβαθμες προσωπικότητες που δεν εμπλέχθηκαν στη μαζική καταστολή που οδήγησε στη σύλληψη εκατοντάδων στελεχών και πολιτικών του CHP. Η Human Rights Watch αναφέρει ότι το δικαστικό σύστημα στην Τουρκία έχει χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της αντιπολίτευσης.
Τον Μάρτιο ξεκίνησε μια μαζική δίκη για διαφθορά, με κατηγορούμενους μεταξύ άλλων τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος συνελήφθη πέρυσι την ημέρα που επιλέχθηκε ως υποψήφιος πρόεδρος του CHP. Αν καταδικαστεί για όλες τις κατηγορίες, ενδέχεται να αντιμετωπίσει ποινή άνω των 1.900 ετών.
Ένας υποστηρικτής του Οζγκούρ Οζέλ, του απομακρυνθέντος προέδρου του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), κρατά μια φωτογραφία στην οποία ο επανεκλεγμένος ηγέτης του CHP, Κεμάλ Κιλίτσνταρογλου, απεικονίζεται ως μάσκα που αφαιρείται από το πρόσωπο του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, με το σύνθημα «Αφήστε το κόμμα μου ήσυχο!», κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στην Κωνσταντινούπολη της Τουρκίας, στις 24 Μαΐου 2026. REUTERS/Dilara Senkaya
Οι κινήσεις που έφτασαν την Τουρκία στην απολυταρχία
Η απόφαση της Πέμπτης θεωρήθηκε ευρέως ως μια προσπάθεια περαιτέρω υποταγής και διάσπασης του CHP, το οποίο την χαρακτήρισε «δικαστικό πραξικόπημα». Ο μη δημοφιλής προκάτοχος του Όζελ, ο Κεμάλ Κιλίτσνταρογλου – ο οποίος έχασε τις εκλογές του 2023 από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – επανήλθε στη θέση του. Θεωρείται πλέον από μεγάλη μερίδα του CHP ως «προδότης».
Ο Ερντογάν ακολουθεί μια όλο και πιο αυταρχική πορεία από την άνοδό του στην εξουσία το 2003, ιδίως μετά τις διαμαρτυρίες στο πάρκο Γκεζί το 2013 και ειδικά μετά την απόπειρα πραξικοπήματος πριν από 10 χρόνια.
Πέρασε συνταγματικές αλλαγές που αντικατέστησαν το κοινοβουλευτικό σύστημα με ένα εξαιρετικά συγκεντρωτικό προεδρικό. Οι ακόλουθοί του ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης. Η κοινωνία των πολιτών έχει δεχτεί σφοδρό πλήγμα. Την Πέμπτη, υπέγραψε διάταγμα για το κλείσιμο ενός ιδιωτικού πανεπιστημίου γνωστού ως κέντρο φιλελεύθερων απόψεων.
Υπάρχει όριο δύο θητειών για τον πρόεδρο, αλλά ο κ. Ερντογάν θα μπορούσε να θέσει ξανά υποψηφιότητα σε περίπτωση πρόωρων εκλογών. Η αποκλιμάκωση των εντάσεων με τους Κούρδους θα μπορούσε επίσης να του εξασφαλίσει την υποστήριξη του φιλοκουρδικού Κόμματος Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών για την αλλαγή του Συντάγματος.
Η ζοφερή κατάσταση της οικονομίας είναι απίθανο να βελτιωθεί, δεδομένης της μεγάλης εξάρτησης της Τουρκίας από τις εισαγωγές καυσίμων.
Η σταδιακή υπονόμευση της τουρκικής δημοκρατίας
Ο Ερντογάν έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως τη λύση στα προβλήματα που ο ίδιος δημιούργησε. Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση του κόστους διαβίωσης υπονομεύει την υποστήριξη προς το πρόσωπό του. Η κεντρική τράπεζα αύξησε αυτό το μήνα τον στόχο για τον πληθωρισμό του τρέχοντος έτους από 16% σε 24%.
Η χρηματιστηριακή αγορά έπεσε κατά 6% μετά την ανακοίνωση της απομάκρυνσης του Οζέλ, και η λίρα έφτασε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, αν και την Παρασκευή σημειώθηκε ανάκαμψη. Η ανακοίνωση μιας νέας φορολογικής αμνηστίας δεν θα ανακουφίσει τα οικονομικά προβλήματα, ούτε θα προσελκύσει ξένους επενδυτές σε αυτό το αβέβαιο νομικό και πολιτικό κλίμα.
Ο πρόεδρος έχει διατηρήσει την υποστήριξη στο εσωτερικό και τη συμμόρφωση στο εξωτερικό, διαχειριζόμενος επιδέξια ένα περίπλοκο διεθνές περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων στον Κόλπο και στην Ουκρανία, καθώς και της ευπάθειας της Συρίας. Την Πέμπτη, ο Ντόναλντ Τραμπ εξήρε έναν «σκληρό τύπο» που έχει «κάνει πολύ καλή δουλειά».
Για την ΕΕ, που κάποτε αποτελούσε βασική πηγή πίεσης, προτεραιότητα αποτελεί πλέον η Ουκρανία. Και όπως επισήμανε οργισμένα ο Οζέλ, ο Κιρ Στάρμερ και το Εργατικό Κόμμα – ένα άλλο κεντροαριστερό κόμμα – δεν είχαν πολλά να πουν για τη σύλληψη του Ιμάμογλου.
Αυτό είναι λάθος. Η δημοκρατία δεν εξαφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη· υπονομεύεται σταδιακά, μέσα σε μήνες, χρόνια και δεκαετίες. Μπορεί να μην υπάρχουν σημαντικές ανησυχίες σχετικά με την άσκηση και την καταμέτρηση των ψήφων στις επόμενες εκλογές της Τουρκίας.
Ωστόσο, η δημοκρατία δεν καθορίζεται μόνο από το τι συμβαίνει την ημέρα των εκλογών, αλλά και από το ποιος μπορεί να είναι υποψήφιος και αν μπορεί να ακουστεί. Χωρίς αντίδραση, η επόμενη αναμέτρηση έχει ήδη αποφασιστεί.
Πηγή: in.gr
