Το Μνημόνιο Κατανόησης δίνει πολλές υποσχέσεις στο Ιράν και το κίνητρο να σεβαστεί τη συμφωνία. Επίσης, βασικοί στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν επιτυγχάνονται.
Την Παρασκευή στην Ελβετία θα υπογραφεί το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν, που δίνει τέλος στον πόλεμο και ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις προς την οριστική συμφωνία. Όλα θα εξαρτηθούν από την τελική διευθέτηση, ωστόσο ήδη διαφαίνονται κέρδη και απώλειες για τους αντισυμβαλλόμενους.
Ωστόσο, μένει να φανεί πώς θα αντιδράσει το Ισραήλ, που δεν μετείχε στη διαπραγμάτευση και το κείμενο των 14 σημείων, που έδωσαν στη δημοσιότητα οι Αμερικανοί απέχει πολύ από τους πολεμικούς στόχους του.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που ξεκίνησε με το ψευδεπίγραφο επιχείρημα ότι η Τεχεράνη ήταν έτοιμη να φτιάξει πυρηνικό όπλο, φαίνεται ότι τελειώνει. Αλλά αφήνει πίσω του χιλιάδες νεκρούς σε όλη τη Μέση Ανατολή. Επίσης, μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, ενώ έχει και κλονίσει την αμερικανική οικονομία, μεταξύ άλλων.
Κέρδη και απώλειες από το Μνημόνιο Κατανόησης
Αυτό που είναι ορατό από την πρώτη ανάγνωση, είναι πως το Μνημόνιο Κατανόησης ανοίγει τα Στενά του Ορμούζ. Επίσης, φέρνει ΗΠΑ και Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το Ιράν επιπλέον θα έχει άμεσο κέρδος. Θα μπορεί να πουλήσει ξανά ελεύθερα το πετρέλαιό του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ελπίζει ότι στην περίοδο των διαπραγματεύσεων, διάρκειας 60 ημερών, θα μπορέσει να αποσπάσει μια καλύτερη συμφωνία από την πυρηνική συμφωνία του 2015 που ματαίωσε πριν από οκτώ χρόνια. Αλλά κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι θα φέρει μια διαπραγμάτευση.
Πλοία στα Στενά του Ορμούζ / Amirhosein Khorgooi/ISNA/via WANA (West Asia News Agency)/Handout via REUTERS
Ροή πετρελαίου
Αυτό που καθίσταται σαφές είναι ότι, μόλις υπογραφεί το Μνημόνιο Κατανόησης, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά. Και οι ΗΠΑ θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Αυτά θα πρέπει να μειώσουν τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και σταδιακά να ανακουφίσουν τις αγορές.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ήταν το ισχυρότερο διπλωματικό όπλο του Ιράν. Από εκεί περνάει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Το μπλόκο αύξησε τις παγκόσμιες τιμές καυσίμων, τρόφιμα και άλλα βασικά προϊόντα, όπως τα λιπάσματα, ακρίβυναν. Και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφτασε στο 4%. Λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Το Ιράν θα πουλάει πετρέλαιο ελεύθερα
Η συμφωνία αίρει αμέσως τις κυρώσεις που επέβαλε ο Τραμπ στις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν. Έτσι, θα πουλάει ξανά το αργό του πετρέλαιο στην παγκόσμια αγορά και θα αποκαταστήσει μια ροή εσόδων αξίας δισεκατομμυρίων.
Το 2025, οι πωλήσεις πετρελαίου απέφεραν στο Ιράν περίπου 45 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο μόνος σημαντικός αγοραστής του ήταν η Κίνα. Και λόγω των κυρώσεων, έπρεπε να μεταφέρει το πετρέλαιο μέσω ενός σκιώδους στόλου, χάνοντας έσοδα. Από τον Απρίλιο, που επιβλήθηκε ο αμερικανικός αποκλεισμός, οι εξαγωγές σχεδόν σταμάτησαν.
Πλέον, το Μνημόνιο Κατανόησης επιτρέπει στο Ιράν να πουλήσει πετρέλαιο σε περισσότερους πελάτες και σε υψηλότερες τιμές.
Υποσχέσεις για το μέλλον
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ισχυρίστηκε ότι ήταν επωφελής για την Τεχεράνη. Ωστόσο, το Μνημόνιο Κατανόησης, δίνει ακόμη περισσότερα κίνητρα στο Ιράν να κάνει συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Όπως η τελική άρση όλων των διεθνών κυρώσεων. Η συμφωνία του 2015 αφορούσε μόνο τις κυρώσεις που σχετίζονταν με το πυρηνικό πρόγραμμα. Παρέμεναν αυτές που αφορούσαν την «υποστήριξη της Τεχεράνης στην τρομοκρατία και παραβιάσεις δικαιωμάτων».
Επίσης, το Μνημόνιο Κατανόησης αναφέρεται σε ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση των ζημιών του πολέμου του Ιράν. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι τα αραβικά έθνη του Κόλπου θα παράσχουν τα κεφάλαια ως επενδύσεις. Ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ δεν θα συνεισφέρουν.
Ωστόσο το ποσό είναι τεράστιο. Και μεγαλύτερο από τα 215 δισ. που υπολόγισε η Παγκόσμια Τράπεζα ότι απαιτούνται για την ανοικοδόμηση μετά τον πόλεμο.
Η συμφωνία υπόσχεται επίσης να ξεπαγώσει ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται στο εξωτερικό. Η διαδικασία θα είναι αντικείμενο της επικείμενης διαπραγμάτευσης.
Πού είναι οι πύραυλοι και η Χεζμπολάχ;
Επίσης, το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και οι σχέσεις του με τις «οργανώσεις-πληρεξούσιους» δεν αναφέρονται στο Μνημόνιο Κατανόησης. Η καταστροφή του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν ήταν δεδηλωμένος στόχος των ΗΠΑ. Το ίδιο και η διακοπή υποστήριξης από την Τεχεράνη στη Χεζμπολάχ και άλλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή.
Τα ζητήματα αυτά δεν φαίνεται να βρίσκονται στο τραπέζι των επικείμενων διαπραγματεύσεων. Η ενδιάμεση συμφωνία ορίζει μόνο ότι οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Τεχεράνη, Ιράν / Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS
Ο πόλεμος στον Λίβανο
Το Μνημόνιο Κατανόησης προβλέπει τον τερματισμό και του πολέμου στον Λίβανο. Εκεί το Ισραήλ πολεμά τη Χεζμπολάχ.
Ωστόσο ούτε το Ισραήλ ούτε Χεζμπολάχ είναι συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας. Το Ιράν επιμένει ότι το Ισραήλ πρέπει να αποσυρθεί από τη μεγάλη έκταση του νότιου Λιβάνου που έχει καταλάβει από τον Μάρτιο, αν και η ενδιάμεση συμφωνία δεν το απαιτεί ρητά.
Επίσης, το Ισραήλ λέει ότι θα διατηρήσει τα στρατεύματά του στον Λίβανο. Και η Χεζμπολάχ ότι θα αντισταθεί στο Ισραήλ «μέχρι να επιτευχθεί η πλήρης αποχώρηση». Η σύγκρουση στον Λίβανο θα μπορούσε να εκτροχιάσει τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Εκτός αν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συγκρατήσουν τους συμμάχους τους.
Τεταμένες σχέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ
Το Ισραήλ δεν προσκλήθηκε καν στη διαπραγμάτευση από τις ΗΠΑ, παρόλο που τον πόλεμο τον ξεκίνησαν μαζί. Ισραηλινοί από όλο το πολιτικό φάσμα χαρακτήρισαν το Μνημόνιο Κατανόησης «καταστροφή». Και είναι οργισμένοι με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Επίσης, ο Ντόναλντ Τραμπ εκφράζει ανοιχτά και με καυστικό τρόπο τη δυσαρέσκειά του με τον Νετανιάχου. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, εξοργίστηκε για τις επιθέσεις στη Βηρυτό, καθώς θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο μια συμφωνία.
Και στην ετήσια σύνοδο κορυφής της G7 είπε ότι «χωρίς τις ΗΠΑ, δεν θα υπήρχε Ισραήλ». Σημείωσε επίσης ότι ο Νετανιάχου «πρέπει να είναι πιο υπεύθυνος σε σχέση με τον Λίβανο».
Ο Νετανιάχου βρίσκεται σε μια επισφαλή κατάσταση εν όψει εθνικών εκλογών. Και μπορεί ο Τραμπ να απαιτήσει περιορισμό της στρατιωτικής εκστρατείας στον Λίβανο. Επίσης, το Ιράν, ο βασικός εχθρός του Ισραήλ, βγαίνει ενισχυμένος από τον πόλεμο.
Επέζησε της σοβαρής προσπάθειας Ισραήλ-ΗΠΑ να ανατρέψουν το καθεστώς του, παρά τις δολοφονίες των ηγετών του. Και απάντησε στις επιθέσεις με πλήγματα στους συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
Τι περιμένουμε από την τελική συμφωνία
Τα πυρηνικά του Ιράν είναι βασικό ζητούμενο. Η συμφωνία του 2015 περιόρισε σοβαρά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν για 15 χρόνια. Το Ιράν μπορούσε να εμπλουτίσει ουράνιο μόνο σε χαμηλό επίπεδο, 3,67%, που είναι πολύ κάτω από το 90% που απαιτείται για ένα όπλο. Μπορούσε να αποθηκεύσει μόνο 300 κιλά του υλικού και έπρεπε να μειώσει δραστικά τις φυγοκεντρητές του που πραγματοποιούσαν εμπλουτισμό. Επίσης, τέθηκε υπό αυστηρότερες επιθεωρήσεις από την υπηρεσία πυρηνικής εποπτείας του ΟΗΕ.
Η πιο σοβαρή κριτική στη συμφωνία ήταν το χρονικό όριο των 15 ετών. Οι αντίπαλοί της δήλωσαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει γρήγορα την ικανότητά του να παραγάγει βόμβα.
Εν όψει διαπραγμάτευσης, βασικό ερώτημα είναι εάν οι ΗΠΑ μπορούν να επιτύχουν αυστηρότερους περιορισμούς στο πρόγραμμα του Ιράν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι ΗΠΑ θέλουν το Ιράν να εγκαταλείψει ή να μειώσει το απόθεμά του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού.
Ακόμα κι αν το Ιράν συμφωνήσει σε αυτό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα απαιτήσει το δικαίωμα να ανοικοδομήσει το πρόγραμμα εμπλουτισμού του σε χαμηλότερα επίπεδα, για ειρηνικούς σκοπούς.
Πηγή: in.gr
