Ο Μάικλ Ο’ Λίρι, διευθύνων σύμβουλος της αεροπορικής εταιρείας Ryanair, αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες αλλά και πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στον χώρο των αερομεταφορών. Υπό την ηγεσία του, η Ryanair εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες low-cost αεροπορικές εταιρείες στον κόσμο. Παρά την επιχειρηματική του επιτυχία, ο O’Leary έχει επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο της δημοσιότητας εξαιτίας δηλώσεων που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Ο Ο’ Λίρι είναι γνωστός για το άμεσο, συχνά προκλητικό του ύφος και δεν διστάζει να εκφράζει απόψεις με τρόπο που προκαλεί δημόσια συζήτηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, δηλώσεις του σχετικά με ζητήματα ασφάλειας στα αεροδρόμια έχουν θεωρηθεί αμφιλεγόμενες. Χαρακτηριστικά, είχε αναφερθεί στην ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από πολιτικούς και οργανώσεις δικαιωμάτων, οι οποίοι θεώρησαν ότι τέτοιες τοποθετήσεις οδηγούν σε γενικεύσεις και στιγματισμό.
Μία από τις πιο σοβαρές και πολυσυζητημένες τοποθετήσεις του αφορά την ασφάλεια στα αεροδρόμια. Σε συνέντευξή του στους Times, ο Ο’ Λίρι υποστήριξε ότι οι έλεγχοι ασφαλείας θα πρέπει να είναι πιο “στοχευμένοι”, αναφέροντας ότι άνδρες που ταξιδεύουν μόνοι τους θεωρούνται πιο πιθανό να αποτελούν κίνδυνο.
Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε αναφορά ότι «συνήθως πρόκειται για άνδρες μουσουλμανικής καταγωγής», ενώ τόνισε ότι στο παρελθόν παρόμοιες υποψίες είχαν στραφεί σε άλλες ομάδες, όπως οι Ιρλανδοί.
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν άμεση κατακραυγή. Το Muslim Council of Britain (MCB) τις χαρακτήρισε «ρατσιστικές και ισλαμοφοβικές», υποστηρίζοντας ότι αποτελούν «τον ορισμό της διάκρισης εις βάρος των μουσουλμάνων». Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Tell Mama και πολιτικοί από διάφορες χώρες τόνισαν ότι τέτοιες τοποθετήσεις ενισχύουν στερεότυπα και κοινωνικό διχασμό.
Διαβάστε ακόμη – Πηγές Fraport για Ryanair: «Απειλές αποχώρησης» οι διαρροές ότι κλείνει η βάση στο «Μακεδονία»
Αντιδράσεις από πολιτικούς και οργανώσεις
Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν μόνο σε οργανώσεις δικαιωμάτων. Βουλευτές και πολιτικά πρόσωπα χαρακτήρισαν τα σχόλια επικίνδυνα για τις σχέσεις των κοινοτήτων και κατηγόρησαν τον O’Leary ότι ενθαρρύνει διακρίσεις.
Ορισμένοι υποστήριξαν ότι τέτοιες δηλώσεις, ειδικά όταν προέρχονται από έναν τόσο ισχυρό επιχειρηματία, έχουν μεγαλύτερη επιρροή στο κοινό και μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την κοινωνική συνοχή.
Θέσεις για αλκοόλ και συμπεριφορά επιβατών
Πέρα από ζητήματα ταυτότητας και ασφάλειας, ο Ο’ Λίρι έχει προκαλέσει αντιδράσεις και με προτάσεις για τη συμπεριφορά στα αεροδρόμια. Έχει ζητήσει περιορισμό ή ακόμη και απαγόρευση της πώλησης αλκοόλ πριν από πρωινές πτήσεις, υποστηρίζοντας ότι η κατανάλωση αλκοόλ οδηγεί σε αύξηση επεισοδίων μέσα στις πτήσεις.
«Δεν καταλαβαίνω γιατί τα μπαρ στα αεροδρόμια σερβίρουν κόσμο στις πέντε ή έξι το πρωί. Ποιος χρειάζεται μπύρα εκείνη την ώρα;» δήλωσε.
Ο επικεφαλής της Ryanair υποστήριξε ότι η κατάσταση έχει επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με την αεροπορική να αναγκάζεται πλέον να εκτρέπει σχεδόν μία πτήση την ημέρα λόγω προβληματικής συμπεριφοράς επιβατών.
«Έχει εξελιχθεί σε πραγματική πρόκληση για όλες τις αεροπορικές εταιρείες», ανέφερε.
Τα καταστήματα εντός των αεροδρομίων εξαιρούνται από τους συνήθεις περιορισμούς αδειών πώλησης αλκοόλ, γεγονός που επιτρέπει τη λειτουργία τους από πολύ νωρίς το πρωί.
Ο Ο’Λίρι υποστήριξε ότι θα έπρεπε να ισχύουν κανόνες αντίστοιχοι με εκείνους των pubs.
«Δεν θα έπρεπε να πωλείται αλκοόλ στα αεροδρόμια εκτός των κανονικών ωρών αδειοδότησης», δήλωσε, προτείνοντας παράλληλα όριο δύο ποτών ανά επιβάτη μέσω της κάρτας επιβίβασης.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ryanair σπάνια σερβίρει περισσότερα από δύο ποτά σε επιβάτη κατά τη διάρκεια της πτήσης, κατηγορώντας ουσιαστικά τα αεροδρόμια ότι μεταφέρουν το πρόβλημα στις αεροπορικές εταιρείες.
«Εκείνοι που δεν λειτουργούν υπεύθυνα είναι τα αεροδρόμια, που κρατούν ανοιχτά τα μπαρ στις πέντε και έξι το πρωί και, ειδικά όταν υπάρχουν καθυστερήσεις, σερβίρουν όσο αλκοόλ θέλει ο καθένας», είπε.
Ο Ο’Λίρι στάθηκε ιδιαίτερα στον συνδυασμό αλκοόλ και ναρκωτικών, λέγοντας ότι αποτελεί πλέον σημαντικό πρόβλημα στις πτήσεις.
«Παλιά κάποιος που είχε πιει πολύ απλώς κοιμόταν στο αεροπλάνο. Τώρα υπάρχει συνδυασμός αλκοόλ και ναρκωτικών — θέλουν να τσακωθούν, είναι υπερκινητικοί. Όλες οι αεροπορικές αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα», σημείωσε.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι «και οι γυναίκες είναι εξίσου κακοί παραβάτες με τους άνδρες».
Η εταιρεία που έκανε τις «low-cost» πτήσεις παγκόσμια τάση
Η Ryanair ιδρύθηκε στην Ιρλανδία το 1984 από τους Τόνι Ράιαν, Κρίστι Ράιαν, Λίαμ Λόνεργκαμ και μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες low-cost αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, υπό την καθοδήγηση του Μάικλ Ο’Λίρι, η εταιρεία υιοθέτησε ένα μοντέλο που βασίζεται στη δραστική μείωση κόστους: φθηνά εισιτήρια, δευτερεύοντα αεροδρόμια, ελάχιστες παροχές και έντονη διαπραγματευτική πίεση προς κράτη και διαχειριστές αεροδρομίων, όπως έχουμε δει και στην Ελλάδα.
Η στρατηγική αυτή οδήγησε σε ραγδαία ανάπτυξη αλλά και συχνές συγκρούσεις με κυβερνήσεις και διοικήσεις αεροδρομίων σε όλη την Ευρώπη, κυρίως γύρω από τέλη, φόρους και υποδομές. Η εταιρεία μπήκε δυναμικά στην ελληνική αγορά τη δεκαετία του 2010.
Η ανάπτυξη στην Ελλάδα
Πιστή στο «τρίπτυχο» χαμηλές τιμές, υψηλός όγκος επιβατών και πίεση για μειωμένα τέλη αεροδρομίων, η Ryanair έρχεται στη χώρα μας στο ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης, εκμεταλλευόμενη τη ζήτηση για φθηνά ταξίδια. Επέκτεινε γρήγορα το δίκτυό της σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ρόδο, Ηράκλειο και Χανιά, σε περιφερειακά αεροδρόμια αλλά και συνδέσεις με ευρωπαϊκούς προορισμούς.
Ωστόσο, δεν έκανε και το καλύτερο ξεκίνημα, καθώς τη σεζόν 2012 – 2013, ενώ είχε αρχίσει να επεκτείνεται δυνατά στην Ελλάδα, υπήρξαν μειώσεις γραμμών και απειλές αποχώρησης από κάποια αεροδρόμια λόγω υψηλών τελών.
Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, η Ryanair κατηγορούσε το ελληνικό κράτος για υψηλό κόστος και το 2014 ζητούσε μείωση φόρων αεροδρομίων, ενώ συγκρούστηκε με τουριστικούς φορείς και πράκτορες.
Το 2016, η ένταση πέρασε σε άλλο επίπεδο, όταν η εταιρεία περιόρισε πτήσεις στην Ελλάδα και προχώρησε σε πρόωρη περικοπή δρομολογίων, κάτι που προκάλεσε αντιδράσεις από τον τουριστικό κλάδο. Οι τουριστικοί πράκτορες τότε μίλησαν ακόμη και για «εκβιαστική τακτική» της εταιρείας.
Κατόπιν η Ryanair έκοψε προσωρινά γραμμές από Αθήνα, αλλά παράλληλα άνοιγε νέες γραμμές από άλλες πόλεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που συνέβη το 2022, όταν αντί να κλείσει τη βάση της στην Αθήνα, όπως διεμήνυε, μείωσε τις γραμμές της από περίπου 29 σε 10.
Με τη Fraport Greece έχουν υπάρξει εντάσεις, καθώς διαχειρίζεται 14 περιφερειακά αεροδρόμια και είχε γίνει αποδέκτης των πρακτικών της Ryanair να μειώνει τα δρομολόγια τους χειμώνες και να ανοίγει τα καλοκαίρια, όταν η τουριστική κίνηση προς Ελλάδα χτυπούσε «κόκκινο», φτάνοντας στο σήμερα που φέρεται να ετοιμάζεται να αποχωρήσει από τη βάση της στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», επικαλούμενη αύξηση 15% στα τέλη αεροδρομίου από τη Fraport Greece.
Το επιχειρηματικό μοντέλο
Η εταιρεία δεν λειτουργεί ως παραδοσιακός αερομεταφορέας. Το επιχειρηματικό της μοντέλο μοιάζει με αυτό επιθετικού επιχειρηματία που χρησιμοποιεί την κινητικότητα του στόλου ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Η Ryanair εφαρμόζει σταθερά σε όλη την Ευρώπη μια στρατηγική που βασίζεται στην αποχώρηση από αεροδρόμια με υψηλά τέλη, στη μεταφορά στόλου σε πιο φθηνούς προορισμούς και στην αναδιαπραγμάτευση συμβολαίων με όρους χαμηλού κόστους.
Η ίδια πρακτική έχει οδηγήσει κατά καιρούς σε περικοπές δρομολογίων στην Ισπανία, κλείσιμο βάσεων στη Γερμανία και μείωση παρουσίας σε περιφερειακά αεροδρόμια της Ευρώπης.
Παρά τις συγκρούσεις, η Ελλάδα παραμένει σημαντική αγορά για την εταιρεία, καθώς παρουσιάζει τεράστια τουριστική ζήτηση, υψηλή εποχικότητα (ιδανικό για low cost μοντέλο), μεγάλο δίκτυο νησιωτικών και ηπειρωτικών προορισμών και στρατηγική θέση μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου. Ακόμα και αν η απόφαση να φύγει από τη Θεσσαλονίκη είναι οριστική, η απόφαση να φύγεις οριστικά από την Ελλάδα ,μάλλον δεν είναι ούτε στις σκέψεις των επικεφαλής.
Η εταιρεία σήμερα
Διανύοντας την πέμπτη δεκαετία της πορείας της, η Ryanair είναι ο μεγαλύτερος low-cost αεροπορικός όμιλος στην Ευρώπη και από τους μεγαλύτερους στον κόσμο. Δραστηριοποιείται στην Ευρώπη, ενώ πραγματοποιεί σπάνια ταξίδια σε Τουρκία, Ιορδανία, Ισραήλ και αναλαμβάνει κάποιες τουριστικές πτήσεις στην Αφρική.
Έχει (κυρίως στην Ευρώπη) 95 βάσεις και κινείται σε περισσότερα από 220 αεροδρόμια, πραγματοποιώντας 3.800 πτήσεις την μέρα και μεταφέρει πάνω από 200 εκατ. επιβάτες ετησίως σε περίπου 36 χώρες συνολικά. Υπολογίζεται ότι απασχολεί 25 – 27.000 υπαλλήλους σε όλο τον κόσμο.
Πηγή: tanea.gr
