Σύμφωνα με ρεπορτάζ της δημοσιογράφου Phoebe Smith για το BBC, το νέο πρόγραμμα της Padi φιλοδοξεί να μετατρέψει τους τουρίστες σε ενεργούς ερευνητές των ωκεανών, την ώρα που η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών απειλεί τους κοραλλιογενείς υφάλους, τους καρχαρίες και τα σαλάχια. Η ίδια μάλιστα βρέθηκε στο νησί Ishigaki, νοτιοδυτικά της Οκινάουα, συμμετέχοντας στην πρώτη ομάδα δυτών του νέου προγράμματος.
Η θάλασσα γύρω από την Οκινάουα της Ιαπωνίας ξεχωρίζει για τη μοναδική μπλε απόχρωσή της, αποτέλεσμα του καθαρού νερού και των ασβεστολιθικών βυθών. Από το ακρωτήριο Manzamo, το τοπίο θυμίζει ζωντανή παλέτα χρωμάτων. Κάτω όμως από αυτή την εντυπωσιακή επιφάνεια, οι ύφαλοι του αρχιπελάγους που εκτείνεται έως την Ταϊβάν δοκιμάζονται έντονα.
Μια νέα πρωτοβουλία πολιτών-ερευνητών καλεί τους δύτες να συμβάλουν ενεργά στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Το πρόγραμμα Shark & Ray Conservation Specialty Course της Padi μετατρέπει τις αναψυχικές καταδύσεις σε αποστολές συλλογής δεδομένων για την προστασία των καρχαριών, των σαλαχιών και των υφάλων της Οκινάουα.
Κάθε κατάδυση μετρά
Σύμφωνα με την Padi, οι καρχαρίες και τα σαλάχια αποτελούν βασικούς δείκτες της υγείας των θαλασσών, ωστόσο οι πληθυσμοί τους μειώνονται ραγδαία λόγω στοχευμένης αλιείας και παρεμπίπτοντων αλιευμάτων. Η Σαμάνθα Πίρσον, Global PR Director της Padi, εξηγεί: “Για αυτό ξεκινήσαμε την Global Shark and Ray Census παράλληλα με το νέο ειδικό μάθημα και επιλέξαμε να το παρουσιάσουμε πρώτα στην Ιαπωνία.”
Μετά από διήμερη εκπαίδευση, οι δύτες μαθαίνουν να συλλέγουν φωτογραφίες και δεδομένα – τοποθεσία, ημερομηνία, ώρα – τα οποία ανεβάζουν στη δωρεάν εφαρμογή Padi Aware. Οι πληροφορίες συγκεντρώνονται από φοιτητές του Πανεπιστημίου James Cook στο Κουίνσλαντ της Αυστραλίας και αξιοποιούνται από ΜΚΟ για τη χάραξη πολιτικών προστασίας.
“Είμαστε τυχεροί εδώ,” λέει ο Μπέντζαμιν Λουμπράνο, διευθυντής του Eurodivers ClubMed Kabira στο Ishigaki, ένα από τα πρώτα κέντρα που προσφέρουν τη νέα πιστοποίηση. “Βρισκόμαστε κοντά σε σημείο συγκέντρωσης μαντών, μόλις δέκα λεπτά με σκάφος, ιδανικό για εκπαίδευση στη συλλογή δεδομένων.”
Από τις βουτιές στα δεδομένα
Η εκπαίδευση περιλαμβάνει διαδικτυακό μάθημα για τον κύκλο ζωής των καρχαριών και των σαλαχιών, τις απειλές που αντιμετωπίζουν και τον ρόλο των δυτών στην καταγραφή τους. Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν επίσης εντυπωσιακά στοιχεία, όπως ότι ο καρχαρίας της Γροιλανδίας μπορεί να ζήσει πάνω από 400 χρόνια και ότι η βιομηχανία καταδύσεων με καρχαρίες αποφέρει παγκοσμίως εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Κατά την πρώτη της κατάδυση, εξοπλισμένη με GoPro, εντόπισε και φωτογράφισε μια τεράστια σαλάχι που καμουφλαριζόταν στην άμμο, ενώ λίγο αργότερα πρόλαβε να δει την ουρά ενός μικρού καρχαρία. “Ακόμη κι αν δεν καταφέρεις να φωτογραφίσεις τίποτα, όλα τα δεδομένα είναι πολύτιμα,” της είπε ο Λουμπράνο στην επιφάνεια.
Διαβάζοντας τα “δακτυλικά αποτυπώματα” των μαντών
Πριν από τη δεύτερη κατάδυση, εκείνη συνάντησε τη Ρίκα Οζάκι, ιδρύτρια του Japan Manta Project, που δημιουργεί βάση δεδομένων φωτογραφιών για την ταυτοποίηση μαντών. “Οι κηλίδες στην κάτω πλευρά τους είναι μοναδικές, σαν δακτυλικά αποτυπώματα,” εξήγησε, ενθαρρύνοντάς τους να τις φωτογραφίσουν καθαρά.
Λίγα λεπτά μετά την κατάδυση, τρεις μάντες πέρασαν μπροστά τους· μια θηλυκή ακολουθούμενη από δύο αρσενικές. Εκείνη τράβηξε τις φωτογραφίες της και έπειτα απλώς παρακολούθησε τη χάρη τους στο νερό.
Επιστρέφοντας στη στεριά, ανέβασε τα δεδομένα της στην εφαρμογή. Ήταν μια μικρή συνεισφορά, αλλά, όπως είπε η Οζάκι, “έχει τεράστια σημασία για την προστασία των ειδών.”
Μια κοραλλιογενής καταστροφή
Η ανάγκη για αξιόπιστα δεδομένα έγινε πιο εμφανής όταν εκείνη επισκέφθηκε την κύρια νήσο της Οκινάουα και το πρώτο οικολογικό καταδυτικό θέρετρο της Ιαπωνίας, το ANA Intercontinental Manza Bay στο χωριό Όνα. Το χωριό έχει αυτοχαρακτηριστεί ως “κοραλλιογενές χωριό”, δεσμευμένο στην αποκατάσταση των υφάλων και γνωστό για τους λευκοπτερύγιους καρχαρίες του.
Όπως της είπε ο εκπαιδευτής δύτης Τζίμι Καρντούμ, “το 1998, το φαινόμενο λεύκανσης κατέστρεψε το 90% των κοραλλιών. Ψαράδες και δύτες αποφάσισαν να δράσουν μαζί.” Δημιούργησαν έναν υποθαλάσσιο κήπο αναγέννησης κοραλλιών, προσφέροντας νέα ζωή στο οικοσύστημα.
Ωστόσο, η κλιματική κρίση συνεχίζει να πλήττει την περιοχή. Το 2024, η απουσία τυφώνα οδήγησε τη θερμοκρασία της θάλασσας στους 34°C, προκαλώντας εκτεταμένη λεύκανση και απομάκρυνση των καρχαριών από τους φυσικούς τους βιότοπους.
Μικρά σημάδια αναγέννησης
Σε έξι καταδύσεις, εκείνη είδε μόλις έναν καρχαρία – έναν μικρό λευκοπτερύγιο που αναπαυόταν κάτω από έναν βράχο. Τον κατέγραψε στην εφαρμογή, γνωρίζοντας πως ακόμη και μία παρατήρηση έχει αξία.
Κατά την επιστροφή, σταμάτησε για μια σύντομη βουτιά στον κοραλλιογενή κήπο. Ανάμεσα στα σκουριασμένα στηρίγματα, διέκρινε μικρά μπλε κλαδιά κοραλλιών που ξαναγεννιούνταν στο φως. Πάνω στα μπλοκ ανάπτυξης, εθελοντές είχαν γράψει ευχές στα ιαπωνικά. Μία από αυτές έλεγε: “Η θάλασσα ξεκινά εδώ.” Και εκείνη σκέφτηκε: «Και ξεκινά από εμάς».
Πηγή: tanea.gr
