Πολλά από τα γυρίσματα της ταινίας «Οδύσσεια» πραγματοποιήθηκαν, ως γνωστόν, στη Βοϊδοκοιλιά και τον Ακροκόρινθο, φέρνοντας λίγο χολιγουντιανό αέρα στη χώρα μας. Σε αντίθεση, όμως, με το κλίμα ευφορίας που επικράτησε στις περιοχές αυτές, έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η απόφαση της παραγωγής να πραγματοποιήσει γυρίσματα στη Ντάχλα της Δυτικής Σαχάρας, της τελευταίας περιοχής της Αφρικής όπου η αποικιοκρατία ακόμα συνεχίζεται.
Η περιοχή – η οποία κατοικείται από τους Σαχράουι – υπήρξε αποικία της Ισπανίας. Ωστόσο, όταν κατά την τελική περίοδο του καθεστώτος Φράνκο η Ισπανία συμφώνησε το 1975 να αποχωρήσει από την αποικία, το Μαρόκο κατέλαβε το βόρειο τμήμα της περιοχής και η Μαυριτανία το νότιο.
Το Μέτωπο Πολισάριο, που είχε ιδρυθεί το 1973 ως εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα των Σαχράουι, ανακήρυξε την Αραβική Λαοκρατική Δημοκρατία της Σαχάρας τον Φεβρουάριο 1976 και άρχισε τον ανταρτοπόλεμο εναντίον των δύο χωρών.
Τελικά, ενώ η Μαυριτανία αποσύρθηκε, το Μαρόκο μονομερώς κατέλαβε τα εδάφη που έλεγχε η Μαυριτανία. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν, μέχρι την κατάπαυση του πυρός του 1991, η οποία συνδέθηκε με σχέδιο του ΟΗΕ για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος αυτοδιάθεσης.
Ειρωνεία
Σήμερα, η Ντάχλα βρίσκεται σε έδαφος το οποίο ο ΟΗΕ εξακολουθεί να κατατάσσει στα Μη Αυτοδιοικούμενα Εδάφη.
Μπορεί το Μαρόκο να ελέγχει de facto – με τη βία – το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Σαχάρας, αλλά το τελικό καθεστώς της περιοχής παραμένει άλυτο και αποτελεί αντικείμενο μακρόχρονης διαμάχης γύρω από το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Σαχράουι. Με άλλα λόγια, η κυριαρχία του Μαρόκου δεν αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, ενώ το τελικό καθεστώς της περιοχής παραμένει άλυτο.
Ωστόσο, η εταιρεία παραγωγής της «Οδύσσειας», αυθαίρετα, σε ανακοίνωσή της αναγνωρίζει τα εδάφη ως μαροκινά, χωρίς καμία αναφορά στο αμφισβητούμενο διεθνές καθεστώς της Δυτικής Σαχάρας.
Τα εντυπωσιακά σκηνικά για την ταινία Οδύσσεια στη Δυτική Σαχάρα (Πηγή: https://www.tmz.com/photos/image_jpeg_20250224_0e486849fbc348b1a404b1fb627b9609/)
«Η ειρωνεία θα ήταν κωμική, αν δεν ήταν τόσο τραγική» αναφέρει στη Guardian ο Μοχάμεντ Σλεϊμάν Λαμπάτ, σαχράουι καλλιτέχνης. «Εμείς, ο λαός των Σαχράουι, στη γη του οποίου γυρίστηκαν σκηνές της «Οδύσσειας», ζούμε τη δική μας σκληρή οδύσσεια εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια».
Ο Λαμπάτ θυμίζει ότι σήμερα, ως αποτέλεσμα της κατάστασης που διαμόρφωσε η πολιτική του Μαρόκου, ο μισός λαός του ζει σε προσφυγικούς καταυλισμούς στην έρημο της Αλγερίας και ο άλλος μισός σε ένα ασφυκτικό στρατιωτικο-αστυνομικό καθεστώς.
«Συνένοχος» ο Νόλαν
Υπό αυτές τις συνθήκες λοιπόν, ο σαχράουι καλλιτέχνης υπογραμμίζει ότι το Μαρόκο χρησιμοποιεί τον κινηματογράφο ως όπλο για να εξωραΐσει την κατοχή της χώρας του. Το κάνει «για να κατασκευάσει μια ρομαντική, φιλική προς τον τουρισμό εικόνα, σχεδιασμένη από ένα καθεστώς που αξιοποιεί κάθε πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό μέσο προκειμένου να διατηρήσει το υφιστάμενο καθεστώς της κατοχής και να αρνηθεί την ύπαρξη και την αντίσταση των Σαχράουι».
Περιγράφει, μάλιστα, την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν ως το τελευταίο «επεισόδιο αυτού του αποικιακού δράματος, κατά το οποίο «ξένοι εκμεταλλευτές κάθε είδους λεηλατούν ανενόχλητοι τα φωσφορικά ορυκτά, την άμμο, τα ψάρια και τις ντομάτες της Δυτικής Σαχάρας και εμπορευματοποιούν τους ανέμους, το ηλιακό της φως και τα γραφικά ερημικά τοπία της».
Κατηγορεί τον Βρετανό σκηνοθέτη ότι με το έργο του συμμετέχει ενεργά σε μια «κρατικά οργανωμένη εκστρατεία δημοσίων σχέσεων που αποσκοπεί στη νομιμοποίηση μιας παράνομης κατοχής».
Ο Λαμπάτ. μάλιστα. θεωρεί ότι η χρήση της γης της πατρίδας του δίχως τη ρητή συγκατάθεση του αυτόχθονα λαού της δεν είναι απλώς «ανήθικη, αλλά σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, παράνομη».
Πρακτικές δυτικού κινηματογράφου
Στη συνέχεια ο Λαμπάτ καταφέρεται εναντίον των πρακτικών του κινηματογράφου της Δύσης μέσω τον οποίο εκμεταλλεύεται τον παγκόσμιο Νότο.
«Η επιλογή του Νόλαν να κινηματογραφήσει σε ένα κατεχόμενο έδαφος αναδεικνύει τις εκμεταλλευτικές πρακτικές που είναι ενσωματωμένες στη δυτική κινηματογραφική βιομηχανία. Ο δυτικός κινηματογράφος έχει συχνά υπάρξει συνένοχος στην εξόρυξη ιστοριών και άυλου πολιτισμού από τον παγκόσμιο Νότο, σε κλίμακα όχι μικρότερη από εκείνη με την οποία το δυτικό αποικιοκρατικό βιομηχανικό σύμπλεγμα εξορύσσει υλικούς πόρους. Διεθνή κινηματογραφικά συνεργεία καταφθάνουν, κινηματογραφούν τα πρόσωπά μας, τα ρούχα μας, τους αμμόλοφους και τον υλικό μας πολιτισμό και στη συνέχεια αναχωρούν αεροπορικώς. Για αυτούς, φαίνεται πως δεν είμαστε παρά διακοσμητικά στοιχεία των σκηνικών τους, ενώ πίσω στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο ή το Παρίσι αποκομίζουν κύρος, εισπρακτικές επιτυχίες και βραβεία».
Την ίδια στιγμή, συνεχίζει, οι αυτόχθονες Σαχράουι, «μετατρεπόμαστε σε μειονότητα μέσα στην ίδια μας την πατρίδα, περιθωριοποιούμαστε συστηματικά, φιμωνόμαστε και στερούμαστε την πρόσβαση στη γη που διασχίζαμε ως νομάδες επί αιώνες».
Πέραν όμως του λαού του, ο Λαμπάτ, καταλήγει πως όσοι θα παρακολουθήσουν την ταινία αξίζουν κάτι καλύτερο. Έχουν «το δικαίωμα να γνωρίζουν τις ηθικές διαστάσεις που βρίσκονται πίσω από τη δημιουργία αυτής της ταινίας».
Από τα τόσα τοπία – που παραμένουν ακόμα ανέπαφα – στον πλανήτη, γιατί μια παραγωγή με προϋπολογισμό εκατομμυρίων να επιλέξει ένα κατεχόμενο σκηνικό, του οποίου οι κάτοικοι υποφέρουν;
Πηγή: in.gr
