Λίγο μετά την έναρξη των αεροπορικών επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έθεσε μια σειρά στόχων, από την καταστροφή των δυνατοτήτων του Ιράν στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων έως τη διασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Πάνω από τρεις μήνες αργότερα, με μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία να έχει τεθεί σε ισχύ, τι έχει επιτύχει ο Τραμπ; διερωτάται το Reuters που δίνει τις απαντήσεις μέσα από ρεπορτάζ του.
Πύραυλοι και drones
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν διέθετε το μεγαλύτερο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με αριθμό που κυμαινόταν μεταξύ 2.500 και 6.000 πυραύλων διαφόρων τύπων. Ορισμένοι από αυτούς είχαν τη δυνατότητα να φτάσουν στο Ισραήλ, με εμβέλεια έως και 2.000 χιλιόμετρα (1.240 μίλια), ενώ άλλοι έφεραν κεφαλές με πυρομαχικά διασποράς, έναν τύπο πυρομαχικών κατά του οποίου είναι πιο δύσκολο να αμυνθεί κανείς.
Το Ιράν είναι επίσης σημαντικός κατασκευαστής μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς —ιδίως του μη επανδρωμένου αεροσκάφους «Shahed» μίας χρήσης, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί από τη Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας, καθώς και από την Τεχεράνη.
Περίπου έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, πηγές των ΗΠΑ ανέφεραν στο Reuters ότι το ένα τρίτο αυτού του οπλοστασίου είχε καταστραφεί, ενώ ένα άλλο τρίτο πιθανότατα είχε υποστεί ζημιές, καταστραφεί ή θαφτεί.
Ο αμερικανός ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο στις 14 Μαΐου ότι η ικανότητα του Ιράν να κατασκευάζει και να αποθηκεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς είχε υποστεί καθυστέρηση πολλών ετών. Ανέφερε ότι περισσότεροι από 1.500 πύραυλοι και 6.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη είχαν αναχαιτιστεί από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Δεν είναι σαφές πόσους πυραύλους έχει απομείνει στο Ιράν, αλλά η χώρα εξακολουθεί να έχει την ικανότητα να χτυπήσει συμμάχους των ΗΠΑ — πιο πρόσφατα στις 6 Ιουνίου, όταν εξαπέλυσε πυρά κατά του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, και στις 7 Ιουνίου, όταν εκτόξευσε πυραύλους κατά του Ισραήλ. Οι χώρες αυτές δήλωσαν ότι οι επιθέσεις δεν προκάλεσαν σημαντικές ζημιές.
Συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις δηλώνουν ότι έχουν αποδυναμώσει τη συμβατική στρατιωτική ικανότητα του Ιράν να ασκεί επιρροή στην περιοχή ή να απειλεί τις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Ο Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο ότι ο αμερικανικός στρατός κατέστρεψε 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και εξουδετέρωσε το 82% των συστημάτων αεροπορικής άμυνας της χώρας. Ανέφερε ότι η ιρανική πολεμική αεροπορία, η οποία πριν από τον πόλεμο πραγματοποιούσε έως και 100 αποστολές καθημερινά, πλέον δεν εκτελεί καμία αποστολή.
Παρά ταύτα, το Ιράν κατάφερε να κλείσει αποτελεσματικά το Στενό του Ορμούζ καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, εμποδίζοντας την διέλευση εμπορικών πλοίων που μεταφέρουν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, χρησιμοποιώντας ταχύπλοα σκάφη, νάρκες, drones και πυραυλοφόρα σκάφη.
Πυρηνικό πρόγραμμα
Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι ο κύριος στόχος του είναι να αποτρέψει το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν έχει καμία πρόθεση να κατασκευάσει βόμβα και ότι το πρόγραμμά της εξυπηρετεί ειρηνικούς σκοπούς.
Ωστόσο, ο πόλεμος δεν έχει αλλάξει σημαντικά την πυρηνική ικανότητα του Ιράν. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εκτίμησαν τον περασμένο μήνα ότι το Ιράν θα χρειαζόταν λιγότερο από ένα χρόνο για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο – το ίδιο χρονοδιάγραμμα που είχαν καθορίσει μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα αποτελέσει κεντρικό ζήτημα για τους διαπραγματευτές, μόλις υπογραφεί επίσημα η συμφωνία-πλαίσιο την Παρασκευή. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν πρέπει να απομακρυνθεί από τη χώρα, ενώ ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να αποσταλεί στο εξωτερικό, σύμφωνα με πηγές.
Οι πληρεξούσιοι του Ιράν
Ο Τραμπ δήλωσε στις 2 Μαρτίου στο Λευκό Οίκο ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στην Τεχεράνη να συνεχίσει να εξοπλίζει και να χρηματοδοτεί τις ένοπλες ομάδες-συμμάχους στο Ιράκ, τον Λίβανο, τη Γάζα και την Υεμένη, στις οποίες το Ιράν βασίζεται εδώ και δεκαετίες για να προβάλλει τη δύναμή του και να παρενοχλεί τους εχθρούς του.
Το Ιράν δεν έχει δείξει καμία προθυμία να σταματήσει την υποστήριξή του προς αυτές τις ομάδες από την έναρξη του πολέμου, αλλά αξιολογήσεις του αμερικανικού στρατού και ανεξάρτητων φορέων έχουν διαπιστώσει ότι το δίκτυο των πληρεξούσιων του Ιράν είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικό από ό,τι στο παρελθόν.
Μεγάλο μέρος αυτής της εξέλιξης είχε ήδη ξεκινήσει πριν από την έναρξη του πολέμου. Το Ισραήλ εξόντωσε πολλούς από τους κορυφαίους ηγέτες της Χαμάς και χιλιάδες μαχητές της στη Γάζα μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο έδαφός του, ενώ εξόντωσε επίσης πολλούς από τους ηγέτες της Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Το Ιράν έχασε επίσης έναν σημαντικό δίαυλο ανεφοδιασμού της Χεζμπολάχ με την κατάρρευση του καθεστώτος του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία το 2024. Οι κυρώσεις και τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν υπονόμευσαν επίσης την ικανότητά του να χρηματοδοτεί αυτές τις ομάδες.
Οι ομάδες αυτές δεν έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον πόλεμο. Η Χαμάς δεν έχει επιτεθεί στο Ισραήλ από τον θύλακά της στη Γάζα, ενώ οι Χούθι δεν έχουν διαταράξει σημαντικά τη ναυτιλία στη Ερυθρά Θάλασσα από την Υεμένη.
Η Χεζμπολάχ εντάχθηκε στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου, όταν εκτόξευσε πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, ωθώντας το Ισραήλ να ανταποκριθεί με αεροπορικές επιδρομές και χερσαία εισβολή, οι οποίες έχουν προκαλέσει τον θάνατο σχεδόν 3.700 ανθρώπων και την εκτόπιση 1,2 εκατομμυρίων στο Λίβανο. Περίπου 28 Ισραηλινοί στρατιώτες και τέσσερις πολίτες έχουν χάσει τη ζωή τους στη σύγκρουση μέχρι στιγμής.
Ο Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο τον Μάιο ότι το Ιράν δεν έχει πλέον τη δυνατότητα να προμηθεύει αξιόπιστα αυτές τις ομάδες με προηγμένα όπλα, αν και δεν διευκρίνισε τι ακριβώς σήμαινε αυτό.
Αλλαγή καθεστώτος
Ο Τραμπ ενθάρρυνε τους Ιρανούς διαδηλωτές να ανατρέψουν τους ηγέτες τους πριν από την έναρξη του πολέμου και δήλωσε ότι ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου ήταν η «μεγαλύτερη ευκαιρία» που είχαν για να καταλάβουν την εξουσία. Στις 6 Μαρτίου, δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο με την «ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» του Ιράν, σε συνδυασμό με έναν νέο, «αποδεκτό» ηγέτη.
Αν και ο πόλεμος δεν κατάφερε να ανατρέψει τη θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι πέτυχε τον στόχο του, καθώς ο Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, τον Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Στις 29 Μαρτίου, ο Τραμπ χαρακτήρισε τη νέα ηγεσία ως «ένα νέο και πιο λογικό καθεστώς».
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ απέφυγε να επαναλάβει τις εκκλήσεις του για την ανατροπή των ιρανών ηγετών.
Πηγή: Reuters
Πηγή: tanea.gr
