Νέες συνθετικές μορφές οπιοειδών κατακλύζουν την ευρωπαϊκή αγορά πλαστών φαρμάκων, προκαλώντας ανησυχία για την αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τα ναρκωτικά σε όλη την ήπειρο.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ναρκωτικών (EUDA) προειδοποιεί ότι ενισχύεται η διαθεσιμότητα ουσιών όπως οι νιταζένες και οι ορφίνες, κυρίως στις χώρες της Βαλτικής. Πρόκειται για εξαιρετικά ισχυρά συνθετικά οπιοειδή, συγκρίσιμα με τη φαιντανύλη, το παυσίπονο που χρησιμοποιείται σε καρκινοπαθείς και είναι πάνω από 50 φορές πιο δραστικό από το όπιο.
Το 2024 κατασχέθηκαν στην Ευρώπη περισσότερα από 50.000 πλαστά δισκία που περιείχαν νιταζένες σε 10 χώρες, έναντι 23.000 το 2023 και μόλις 380 το 2022. Συνολικά, οι αρχές εντόπισαν πάνω από 34 κιλά συνθετικών οπιοειδών.
«Οι ουσίες αυτές μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά, να εξαπλωθούν ταχύτατα και να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες πριν προλάβουν να αντιδράσουν οι μηχανισμοί ελέγχου», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια της EUDA, Λορέιν Νόλαν. Όπως τόνισε, ορισμένες από αυτές είναι τόσο ισχυρές ώστε λίγα γραμμάρια αρκούν για χιλιάδες δυνητικά θανατηφόρες δόσεις.
Ρεκόρ νέων ουσιών και θανάτων από υπερβολική δόση
Σύμφωνα με την ετήσια Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά η EUDA καταγράφει ιστορικά υψηλό αριθμό νέων ψυχοδραστικών ουσιών. Μόνο το 2025 εντοπιζόταν κατά μέσο όρο μία νέα ουσία κάθε εβδομάδα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στις 1.050.
Οι θάνατοι από υπερβολική δόση έφτασαν το 2024 τους 7.600, σημειώνοντας νέο αρνητικό ρεκόρ σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι θάνατοι συνδέονται με συνδυασμό οπιοειδών και άλλων ουσιών.
Η Νόλαν υπογράμμισε ότι οι αγορές ναρκωτικών μεταβάλλονται ραγδαία, με την ποικιλία των ουσιών να καθιστά δύσκολο τον έλεγχο. Έτσι, πολλοί χρήστες καταναλώνουν ισχυρές ουσίες χωρίς να το γνωρίζουν.
Αν και η ηρωίνη παραμένει το πιο διαδεδομένο παράνομο οπιοειδές στην Ευρώπη, οι χρήστες της γερνούν και ολοένα περισσότεροι στρέφονται σε συνθετικά υποκατάστατα. Η EUDA εκτιμά ότι υπάρχει περιορισμένο χρονικό περιθώριο για την εξάρθρωση των κυκλωμάτων διακίνησης πριν εδραιωθούν πλήρως στην αγορά.
Η κάνναβη στην κορυφή της κατανάλωσης
Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη, με περίπου 25 εκατομμύρια ενήλικες να δηλώνουν χρήση τον τελευταίο χρόνο. Ωστόσο, η εμφάνιση νέων ισχυρότερων προϊόντων συχνά συνθετικών ή ημισυνθετικών αυξάνει τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδίως μεταξύ των νέων.
Η κάνναβη αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των περιπτώσεων εισαγωγής σε προγράμματα απεξάρτησης. Παράλληλα, αλλάζουν οι διαδρομές διακίνησης, με αυξημένες εισαγωγές από τη Βόρεια Αμερική. Το 2025 κατασχέθηκαν περίπου 21 τόνοι φυτικής κάνναβης στα λιμάνια του Ρότερνταμ και της Αμβέρσας, κυρίως καναδικής προέλευσης.
Αύξηση σε συνθετικά ναρκωτικά και κεταμίνη
Οι ευρωπαϊκές αρχές εντόπισαν εγκαταστάσεις παραγωγής αμφεταμινών, μεθαμφεταμινών, συνθετικών καθινόνων και MDMA. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση των συνθετικών καθινόνων, που σε πολλές περιοχές αποτελούν φθηνότερη εναλλακτική της αμφεταμίνης και της κοκαΐνης. Οι κατασχέσεις τους έφτασαν τους 48,5 τόνους το 2024, αυξημένες κατά 11,5 τόνους σε σχέση με το 2023.
Παράλληλα, αυξάνεται η κατάχρηση κεταμίνης, αναισθητικού φαρμάκου που χρησιμοποιείται για καταστολή και ανακούφιση από τον πόνο. Σύμφωνα με την EUDA, η κεταμίνη δεν θεωρείται πλέον «εξειδικευμένη» ουσία, αλλά έχει εξελιχθεί σε καθιερωμένο ναρκωτικό σε ορισμένα περιβάλλοντα διασκέδασης.
Κοκαΐνη και crack σε άνοδο
Οι ευρωπαϊκές αρχές κατέσχεσαν 330 τόνους κοκαΐνης το 2024, έναντι 419 τόνων το 2023. Αν και ο συνολικός όγκος μειώθηκε, αυξήθηκαν οι επιμέρους κατασχέσεις, ένδειξη ότι οι διακινητές επιλέγουν μικρότερα φορτία για να αποφύγουν τον εντοπισμό.
Η κατανάλωση κοκαΐνης παραμένει υψηλή, με περίπου 4,3 εκατομμύρια Ευρωπαίους να δηλώνουν χρήση τον τελευταίο χρόνο. Τα αστικά λύματα δείχνουν αυξημένα ίχνη της ουσίας σε ολοένα περισσότερες πόλεις. Επίσης, η εξάπλωση του crack προκαλεί ανησυχία, καθώς η EUDA το χαρακτηρίζει «ορατό και δυνητικά αυξανόμενο πρόβλημα» σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, ιδίως μεταξύ κοινωνικά ευάλωτων ομάδων.
Νέες μέθοδοι των εγκληματικών δικτύων
Επίσης, η έκθεση της EUDA επισημαίνει ότι τα εγκληματικά δίκτυα διαφοροποιούν συνεχώς τις διαδρομές και τις μεθόδους διακίνησης, χρησιμοποιώντας μικρότερα λιμάνια, ταχύπλοα, ημιβυθιζόμενα μέσα, drones και εξελιγμένες τεχνικές απόκρυψης.
Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, υπογράμμισε ότι η διακίνηση ναρκωτικών δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένη εγκληματική δραστηριότητα, αλλά συνδέεται με το ξέπλυμα χρήματος, τη διαφθορά, την εμπορία ανθρώπων και άλλες μορφές οργανωμένου εγκλήματος.
Όπως σημείωσε, τα σύγχρονα εγκληματικά δίκτυα αξιοποιούν προηγμένες τεχνολογίες, κρυπτογραφημένες επικοινωνίες και διεθνή δίκτυα μεταφορών, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Πηγή: tanea.gr
