Τα θετικά και τα αρνητικά της επαφής με το ίντερνετ - Οι κρυμμένοι κίνδυνοι της «ψηφιακής αποικιοκρατίας για τους αυτόχθονες πληθυσμούς»
To Conversation εξετάζει πώς το ίντερνετ επηρεάζει τη ζωή των αυτόχθονων πληθυσμών στον Αμαζόνιο.
Ομάδες ανθρώπων μαζεύονταν κάτω από τα δέντρα, αλλά παρέμεναν απομονωμένοι ο ένας από τον άλλον, απορροφημένοι στα διαδικτυακά παιχνίδια, με ελάχιστη ή καθόλου άμεση επικοινωνία μεταξύ τους
Αρχικά, το γνωστό μέσο σημειώνει ότι η αποικιοκρατία στη Βραζιλία, η οποία ξεκίνησε τον 16ο αιώνα με την άφιξη των Πορτογάλων, προκάλεσε βαθιές αλλαγές στη ζωή των αυτοχθόνων πληθυσμών.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονταν η εξάπλωση ασθενειών, η απώλεια εδαφών και η βία.
Σήμερα, βρίσκεται σε εξέλιξη μια παρόμοια διαδικασία, την οποία το Conversation ονομάζει «ψηφιακή αποικιοκρατία για τους αυτόχθονες πληθυσμούς».
Με λίγα λόγια, ερευνάται ο τρόπος με τον οποίο η αυξανόμενη πρόσβαση στο ίντερνετ και στις κινητές συσκευές επηρεάζει τις κοινότητες των αυτοχθόνων πληθυσμών, προκαλώντας σημαντικές κοινωνικές, πολιτισμικές και συμπεριφορικές αλλαγές.
Πρόσφατα, με την υποστήριξη της Ένωσης Έρευνας Καταναλωτών, της Αμερικανικής Ένωσης Μάρκετινγκ και της Transformative Consumer Research, υπήρξε η ευκαιρία να διεξαχθεί μια εθνογραφική μελέτη σε μια σειρά απομακρυσμένων φυλών του Αμαζονίου, στις οποίες η πρόσβαση είναι δυνατή μόνο μέσω ανθρωπιστικών πτήσεων, όπως αυτές που πραγματοποιεί η αποστολή «Aliança de Esperança» («Συμμαχία Ελπίδας»).
Ο Iγκόρ Λέιτε, ένας από τους συγγραφείς της έρευνας, πέρασε μια εβδομάδα σε αυτές τις κοινότητες στην πολιτεία Πάρα, στο βόρειο τμήμα της Βραζιλίας.
Παρατήρησε τους κατοίκους να ζουν την καθημερινότητά τους και συνομίλησε μαζί τους για τον αντίκτυπο του ίντερνετ στις κοινότητές τους.
Η εμπειρία αυτή αποδείχθηκε τόσο εποικοδομητική όσο και βαθιά ανησυχητική, όπως τονίζεται στο άρθρο.
Μέλος φυλής στον Αμαζόνιο.
Τα θετικά
«Ως ερευνητική ομάδα, υποστηρίζουμε εδώ και καιρό ότι η ένταξη είναι απαραίτητη για τα άτομα που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση, ειδικά όσον αφορά την πρόσβαση σε πόρους που είναι ευρέως διαθέσιμοι στο υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο», τονίζουν οι ερευνητές.
Στις κοινότητες που επισκέφθηκε ο Ιγκόρ Λέιτε, παρατηρήθηκαν από κοντά τα θετικά αποτελέσματα των πρωτοβουλιών για την επέκταση της τηλεπικοινωνιακής κάλυψης στον Αμαζόνιο.
Οι κάτοικοι ανέφεραν σημαντικές βελτιώσεις στην επικοινωνία με τα μέλη των οικογενειών τους που ζουν σε αστικές περιοχές και σε άλλες φυλές.
Η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες έχει επίσης διευρυνθεί.
Σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, οι κοινότητες μπορούν πλέον να επικοινωνούν γρήγορα με το σύστημα Υγείας, να λαμβάνουν αρχικές οδηγίες και να οργανώνουν αεροδιακομιδή όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Από αυτή την άποψη, η τεχνολογία δεν λειτουργεί απλώς ως καταλύτης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να σώσει ζωές.
Πέρα από την υγειονομική περίθαλψη, η πρόσβαση στο ίντερνετ ανοίγει νέους δρόμους προς την πληροφόρηση.
Τα μέλη των αυτόχθονων κοινοτήτων μπορούν πλέον να παρακολουθούν και να συμμετέχουν σε συζητήσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από τα όρια των φυλών τους.
Αλλαγή τοπίου
Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων των ερευνητών, αυτοί παρατήρησαν ότι οι κεραίες Starlink σε συνδυασμό με ηλιακούς συλλέκτες είχαν γίνει μέρος του τοπικού τοπίου.
Αυτό που κάποτε ήταν μια ενιαία, κοινόχρηστη σύνδεση δίνει πλέον τη θέση της στην εξατομικευμένη πρόσβαση, με τους κατοίκους να διαχειρίζονται οι ίδιοι τις συσκευές και τους λογαριασμούς τους.
Η επιστροφή σε έναν αποσυνδεδεμένο Αμαζόνιο δεν είναι ούτε ρεαλιστική ούτε, σε αυτό το στάδιο, επιθυμητή.
Με μια πρώτη ματιά, αυτό αποτελεί σημαντική πρόοδο με πραγματικές δυνατότητες για κοινωνική ένταξη και κοινωνική μεταμόρφωση.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της έρευνας στο πεδίο, οι ερευνητές εντόπισαν ένα σημαντικό και ανεξερεύνητο κενό: την περιορισμένη κατανόηση των παρενεργειών της άνισης πρόσβασης στην τεχνολογία.
Τα αρνητικά
«Η πεποίθησή μας ότι η ένταξη αποτελεί μια θετική διαδικασία αμφισβητήθηκε άμεσα από όσα παρατηρήθηκαν στις κοινότητες», σημειώνουν οι ερευνητές του Conversation.
«Για να είμαστε σαφείς: εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι η ψηφιακή ένταξη είναι θεμελιώδης για τη στήριξη των ατόμων που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση.
Ωστόσο, η επιτόπια έρευνα κατέδειξε ότι τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα θετικά. Παράλληλα με τα οφέλη, η τεχνολογία φέρνει μια σειρά από λιγότερο ορατές και συχνά ακούσιες συνέπειες», προσθέτουν.
Η εντατική χρήση κινητών συσκευών συνδέεται ήδη ευρέως με την υπερδιέγερση, την αυξημένη έκθεση στις οθόνες και τις αλλαγές στη συμπεριφορά, ιδίως μεταξύ των νέων.
Αν αυτές οι επιπτώσεις αποτελούν σημαντική πρόκληση στις αστικές περιοχές, οι συνέπειες είναι πιθανό να είναι πιο έντονες σε κοινότητες που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση, όπως οι αυτόχθονοι πληθυσμοί που δεν έχουν προσαρμοστεί σταδιακά.
Καθώς ο Ιγκόρ Λέιτε περιδιάβαινε τις γειτονιές, είδε παιδιά και εφήβους να είναι απόλυτα απορροφημένοι στα κινητά τους. Πολλές φορές, η παρουσία του περνούσε εντελώς απαρατήρητη.
Ομάδες ανθρώπων μαζεύονταν κάτω από τα δέντρα, αλλά παρέμεναν απομονωμένοι ο ένας από τον άλλον, απορροφημένοι στα διαδικτυακά παιχνίδια, με ελάχιστη ή καθόλου άμεση επικοινωνία μεταξύ τους.
Το φαινόμενο αυτό εντεινόταν τη νύχτα, όταν η απουσία φυσικού φωτός έκανε τη λάμψη των οθονών ακόμη πιο ορατή.
Συγκρίσεις με τον αλκοολισμό ή την εξάρτηση από ουσίες
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του Λέιτε, σημειώθηκε επίσης ένα σημαντικό περιστατικό υγείας σε μια κοινότητα, το οποίο έδωσε την ευκαιρία να πραγματοποιηθεί συνάντηση με αρχηγούς, δασκάλους και ηγέτες από γειτονικές κοινότητες.
Αυτοί περιέγραψαν παρόμοιες καταστάσεις στις κοινότητές τους, όπου η χρήση των κινητών τηλεφώνων είχε καταστεί καταναγκαστική, σε ορισμένες περιπτώσεις συγκρίσιμη με τον αλκοολισμό ή την εξάρτηση από ουσίες.
Υπήρξαν αναφορές για κατοίκους που ανέτρεψαν τους κύκλους ύπνου τους, αντικαθιστώντας τις δραστηριότητες της ημέρας με αυτές της νύχτας, προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τον χρόνο που περνούσαν στο ίντερνετ.
Πολλοί είχαν απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές δραστηριότητες, όπως το κυνήγι, το ψάρεμα και τις πολιτιστικές συγκεντρώσεις.
Η απορρόφηση από τις οθόνες οδηγεί πολλούς από τους ανθρώπους των φυλών του Αμαζονίου να απομακρύνονται από τις παραδοσιακές ασχολίες τους, σύμφωνα με την έρευνα.
Όταν υπήρχε διακοπή της χρήσης των συσκευών, ιδίως μεταξύ των παιδιών και των εφήβων, πολλοί παρουσίαζαν συμπτώματα στέρησης: αυξημένη επιθετικότητα, άγχος, λεκτική βία και διαταραχές στον ύπνο.
Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, οι υπεύθυνοι ανέφεραν περιστατικά αυτοκτονικών σκέψεων ή αποπειρών αυτοκτονίας.
«Αυτό είναι που έχουμε αρχίσει να αποκαλούμε ‘ψηφιακή αποικιοκρατία των αυτόχθονων πληθυσμών’. Ενώ προάγει την ένταξη, η πρόσβαση στην τεχνολογία έχει ταυτόχρονα προκαλέσει εξάρτηση και ασκήσει πίεση σε στοιχεία της πολιτιστικής ταυτότητας που κρατούν ενωμένες τις κοινότητες», τονίζεται στο άρθρο του Conversation.
Η αναλογία με την ιστορική αποικιοκρατία, ωστόσο, είναι βαθύτερη από μια απλή μεταφορά, σημειώνεται.
Οι κρυμμένοι κίνδυνοι της «ψηφιακής αποικιοκρατίας για τους αυτόχθονες πληθυσμούς»
Πέρα από τον εντατικό χρόνο που περνούν οι τοπικοί πληθυσμοί μπροστά στην οθόνη, προκύπτουν και άλλοι κίνδυνοι από την έκθεση στο ευρύτερο ψηφιακό περιβάλλον.
Ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο είναι οι απάτες μέσω WhatsApp και Instagram.
Οι αυτόχθονες πληθυσμοί γίνονται στόχος εκβιασμών και πιέζονται να πραγματοποιήσουν χρηματικές μεταφορές υπό την απειλή της δημοσιοποίησης προσωπικών φωτογραφιών τους.
Υπήρξαν επίσης αναφορές για προσπάθειες στρατολόγησης που στόχευαν ειδικά τις γυναίκες, με υποσχέσεις για μια καλύτερη ζωή στις αστικές περιοχές.
Αυτά τα περιστατικά υποδηλώνουν κάτι που υπερβαίνει τους άμεσους κινδύνους της συνδεσιμότητας.
Υπάρχει μια σημαντική ανισορροπία στην ετοιμότητα μεταξύ αυτών των κοινοτήτων και του ψηφιακού περιβάλλοντος στο οποίο κινούνται πλέον.
Η διάκριση μεταξύ νόμιμου περιεχομένου και απάτης αποτελεί πρόκληση ακόμη και για όσους έχουν μακροχρόνια εξοικείωση με το ίντερνετ.
Για τις κοινότητες που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο τεχνολογικής προσαρμογής, οι οποίες αντιμετωπίζουν κοινωνικές ευπάθειες, επικοινωνιακά εμπόδια και περιορισμένη ψηφιακή παιδεία, ο κίνδυνος έκθεσης σε βλάβες είναι ακόμη μεγαλύτερος, τονίζεται στο άρθρο.
Τι επιφυλάσσει το μέλλον
«Η έρευνά μας βρίσκεται στα αρχικά της στάδια και αναμένουμε να αναδυθούν περαιτέρω επίπεδα πολυπλοκότητας καθώς προχωρά η ανάλυσή μας», τονίζουν οι ερευνητές.
«Η βασική μας θέση παραμένει η ίδια: η ψηφιακή ένταξη των αυτόχθονων πληθυσμών πρέπει να διαφυλαχθεί και να ενισχυθεί, δεδομένου του δυναμικού της να διευρύνει την πρόσβαση σε δικαιώματα, υπηρεσίες και ευκαιρίες.
Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Οι επιπτώσεις της ψηφιακής αποικιοκρατίας των αυτόχθονων πληθυσμών πρέπει να γίνουν κατανοητές και να μετριαστούν, ώστε η τεχνολογική ένταξη να μεταφραστεί σε πραγματικές βελτιώσεις στην ευημερία και όχι σε νέες και ύπουλες εμπειρίες ευαλωτότητας», σημειώνουν.
Το ερευνητικό μας πρόγραμμα επικεντρώνεται στην εξεύρεση εφαρμοσμένων λύσεων σε τέσσερις τομείς:
- την ανάπτυξη δομημένων πρωτοκόλλων για την πρόσβαση στο ίντερνετ στις κοινότητες
- τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικής ζωής
- την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με την υπερβολική χρήση οθονών
- και την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων στις αυτόχθονες κοινότητες.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς το αν θα υπάρχει σύνδεση.
Ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται, διαμεσολαβείται και υποστηρίζεται η πρόσβαση θα έχει εξίσου μεγάλη σημασία με την ίδια τη σύνδεση.
Αυτές οι κοινότητες αξίζουν κάτι καλύτερο από την μορφή συνδεσιμότητας που, μέχρι στιγμής, τους έχει προσφερθεί σε μεγάλο βαθμό, καταλήγει το άρθρο του Conversation.
Πηγή: in.gr
