Πληθώρα εργαλείων στη μάχη για εξειδικευμένη πρόγνωση καιρικών φαινομένων σε τοπικό επίπεδο- Τα Σύστηματα Εγκαίρης Προρειδοποίησης σε 4 περιοχές της χώρας ήταν το αντικείμενο της ημερίδας που συνδιοργάνωσαν το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και ο Δήμος Αθηναίων Την 1η
Πληθώρα εργαλείων στη μάχη για εξειδικευμένη πρόγνωση καιρικών φαινομένων σε τοπικό επίπεδο- Τα Σύστηματα Εγκαίρης Προρειδοποίησης σε 4 περιοχές της χώρας ήταν το αντικείμενο της ημερίδας που συνδιοργάνωσαν το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και ο Δήμος Αθηναίων
Την 1η Απριλίου, οι προγνώσεις μιλούσαν για έντονες βροχοπτώσεις στο πλαίσιο της κακοκαιρίας Erminio. Αλλά εγώ κατάλαβα πως το δικό μας πρόβλημα είναι η σκόνη. Πήρα τηλέφωνο τον Λαγουβάρδο. Μου είπε: δες την πρόγνωση του σταθμού μας για τη σκόνη. Ημασταν ο πρώτος Δήμος που έβγαλε ανακοίνωση για τη σκόνη και πήρε μέτρα συγκεκριμένα για αυτό το θέμα και όχι για τη βροχόπτωση. Φτάσαμε τα 1.000 μικρογραμμάρια σκόνης ανά κυβικό μέτρο: Τα παραπάνω περιέγραφε ο αντιδήμαρχος Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας στο Ρέθυμνο, Γιώργος Σκορδίλης, στο πλαίσιο της ημερίδας με τίτλο Κλιματικές Υπηρεσίες και Συστήματα Εγκαιρης Προειδοποίησης που διοργάνωσε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων.
Ο Δήμος Αθηναίων είναι η τέταρτη κατά σειρά περιοχή που αναπτύσσει το δικό της Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης μετά το Ρέθυμνο, την Περιφέρεια Θεσσαλίας και τον Δήμο Πεντέλης.
Τα Συστήματα Εγκαιρης Προειδοποίησης (Early Warning Systems) που αναπτύσσει το ΜΕΤΕΟ του ΕΑΑ τα τελευταία τρία χρόνια, είναι ψηφιακά εργαλεία που συνδυάζουν την παρακολούθηση, πρόγνωση και έγκαιρη ενημέρωση σχετικά με επικίνδυνα μετεωρολογικά φαινόμενα, όπως καταιγίδες, καύσωνες, ισχυρές βροχοπτώσεις/πλημμύρες και ισχυρούς ανέμους.
Οι σταθμοί μέτρησης της αφρικανικής σκόνης στο Ρέθυμνο είναι ένα από τα πιο νευραλγικά εργαλεία του Συστήματος Εγκαιρης Προειδοποίησης | Χάρις σε αυτό, ο Δήμος μπορεί να παίρνει έγκαιρα μέτρα προφύλαξης για την υγεία των πολιτών
Στο Ρέθυμνο, το σύστημα παρακολούθησης συνδυάζει υφιστάμενους και νέους σταθμούς με αισθητήρες ποιότητας αέρα ( 7 νέοι μετεωρολογικοί σταθμοί, 2 συστήματα μέτρησης στάθμης, 2 αισθητήρες ποιότητας αέρα).
Στην Πεντέλη, το σύστημα παρακολούθησης συνδυάζει υφιστάμενους και νέους μετεωρολογικούς σταθμούς και εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού. Περιλαμβάνει ακόμα εξειδικευμένες προγνώσεις για δασικές πυρκαγιές.
Στην Αθήνα, το σύστημα συνδυάζει επίσης υφιστάμενους και νέους μετεωρολογικούς σταθμούς και εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού. Το συγκεκριμένο σύστημα περιλαμβάνει και εξειδικευμένες προγνώσεις για θερμική καταπόνηση.
Το σύστημα της Θεσσαλίας είναι το πιο ολοκληρωμένο και συνδυάζει μετρήσεις από δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών, σταθμών μέτρησης στάθμης ποταμών και εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού. Το σύστημα περιλαμβάνει και πρόγνωση της στάθμης ποταμών αξιοποιώντας τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης.
Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης υπολογίζει ποια σημεία των ποταμών στη Θεσσαλία αναμένεται να υπερχειλίσουν από μία έντονη βροχόπτωση
Ενα πρωτοποριακό σύστημα πρόγνωσης πλημμυρών για την πολύπαθη Θεσσαλία
Αξιοποιώντας συνδυαστικά δεδομένα των τελευταίων πέντε ετών από ένα εκτεταμένο δίκτυο μετεωρολογικών και υδρολογικών σταθμών (μετρητών στάθμης ποταμών) που λειτουργούν στην περιοχή, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα σύστημα που επιτρέπει την άμεση και επιχειρησιακή εκτίμηση της εξέλιξης της στάθμης ποταμών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, σε επιλεγμένα σημεία του υδρογραφικού δικτύου της Θεσσαλίας.
Αποτυπώνεται δηλαδή με ακρίβεια η σχέση μεταξύ της καταγεγραμμένης βροχόπτωσης και της απόκρισης της στάθμης των ποταμών.
Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την εκτίμηση της εξέλιξης της στάθμης των ποταμών για χρονικό ορίζοντα έως και 12 ωρών, παρέχοντας πολύτιμο χρόνο αντίδρασης για τις αρμόδιες αρχές.
Πρόγνωση για τις βροχοπτώσεις που θα σημειωθούν στη Θεσσαλία στις 26/4/2026 ανά Δήμο. Τα διαφορετικά χρώματα αποτυπώνουν και τα διαφορετικά ύψη βροχοπτώσεων που αναμένονται
Για μια περιφέρεια σαν τη Θεσσαλία η οποία αντιμετωπίζει συχνά πλημμύρες, αυτό το εργαλείο είναι πολύτιμο σημείωσε κατά τη διάρκεια της ημερίδας ο επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος.
Η ειδική περίπτωση της πρωτεύουσας
Η Αθήνα είναι ο δήμος που ίσως χρειάζεται περισσότερο από κάθε άλλον ένα Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης.
Οπως σημείωσε ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέας Γραμματικογιάννης: Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της ΕΕ που ο μισός πληθυσμός ζει στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, το οποίο έχει αποδειχτεί αθωράκιστο στις φυσικές καταστροφές και με πολλές διαχρονικές χωροταξικές παθογένειες (ανεπάρκεια ή ανυπαρξία δικτύων ομβρίων, μπαζωμένα ρέματα κ.τ.λ).
O αντιδήμαρχος Κλιματικής Διακυβέρνησης και Κοινωνικής Οικονομίας, Νίκος Χρυσόγελος πρόσθεσε με τη σειρά του πως έχουμε μπει σε μια εποχή που η κλιματική κρίση βρίσκει τις πόλεις απροετοίμαστες.
Βέβαια, ένα Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης δεν φέρνει από μόνο του την άνοιξη. Οπως εξήγησε ο κ. Χρυσόγελος: Εχουμε νέα σύγχρονα, ψηφιακά εργαλεία έχουμε και δεδομένα, στα μοντέλα προσομοίωσης για παράδειγμα συνεργαζόμαστε με το Πολυτεχνείο, όμως, χρειάζεται στρατηγική. Το πρόβλημα είναι πως δεν μετασχηματίζονται πάντα τα ερευνητικά προγράμματα σε αποφάσεις.
Αυτό που χρειάζονται οι Δήμοι είναι τα κατάλληλα στελέχη στην Πολιτική Προστασία, αυτά που θα γνωρίζουν πώς να αξιοποιούν τα ερευνητικά προγράμματα και τα διαθέσιμα τεχνολογικά εργαλεία, πρόσθεσε.
Η Αθήνα σντιμετωπίζει ίσως τις πιο μεγάλες προκλήσεις στο κομμάτι της Πολιτικής Προστασίας | Το πικνύο δίκτυο των σταθμών του ΜΕΤΕΟ στην πρωτεύουσα δίνει τη δυνατότητα για εξειδικευμένες προγνώσεις
Ο Δήμος Αθηναίων αξιοποιεί ήδη GIS (Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών) για να εξειδικεύει τις εστίες πλημμύρας πριν από μια έντονη βροχόπτωση.
Ομως, κατά τον Χρυσόγελο, αυτό που απαιτείται στις μέρες μας είναι εξειδίκευση σε επίπεδο πολυκατοικίας και δρόμου.
Ποιοι είναι οι ιδανικοί στόχοι και για τα 112 ενίοτε μπερδεύουν
Κατά τον κ. Γραμματικογιάννη ο στόχος είναι σαφής: να περάσουμε από την αποσπασματική αντίδραση σε μια οργανωμένη προληπτική και τεχνολογικά προηγμένη διαχείριση των κινδύνων, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της πόλης.
3 ιδανικοί στόχοι που έθεσε ο κ. Γραμματικογιάννης είναι οι εξής:
1.Αντί για γενικές προειδοποιήσεις σε όλη την Αττική, η ανάλυση δεδομένων από τοπικούς αισθητήρες, ραντάρ και δορυφόρους να προβλέπει με ακρίβεια δρόμου (block-level) που θα χτυπήσει η πλημμύρα τα επόμενα 15 έως 60 λεπτά. Αποτέλεσμα: μήνυμα μόνο στους κατοίκους των περιοχών που κινδυνεύουν πραγματικά (π.χ μόνο πέριξ του ρέματος Πικροδάφνης) μειώνοντας έτσι τοfalsealarmfatigue(κούραση από προειδοποιήσεις που δεν επαληθεύτηκαν)
2.Δυναμική διαχείριση κυκλοφορίας Τα συστήματα πρόγνωσης να συνδέονται με συστήματαSmartCity(που υλοποιούν οι Δήμοι Αττικής, μεταξύ αυτών και η Αθήνα) για να:
-προτείνει εναλλακτικές διαδρομές μέσω του 112, αποφεύγοντας δρόμους που προβλέπεται ότι θα κλείσουν λόγω συγκέντρωσης υδάτων
-ρυθμίζει τους φωτεινούς σηματοδότες για να διευκολύνει την εκκένωση κόκκινων ζωνών
3. Δωρεάν εφαρμογή στο κινητό για λήψη Εξατομικευμένων Οδηγιών (Context Alerts) Με τη χρήση του Generative AI, το μήνυμα του 112 δεν θα είναι πλέον ένα τυποποιημένο κείμενο. Αλλά θα προσαρμόζεται στην τοποθεσία και το προφίλ του χρήστη. Π.χ: Βρίσκεστε κοντά στην Υπόγεια Διάβαση Χ. Αποφύγετε τη στροφή δεξιά, υπάρχει κίνδυνος εγκλωβισμού σε 10 λεπτά.
Στην Αθήνα η πρόγνωση του Συστήματος Εγκαιρης Προειδοποίησης περιλαμβάνει και τον δείκτη δυσφορίας στη ζέστη
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας οι εκπρόσωποι των Δήμων εξέφρασαν σκεπτικισμό σε σχέση με τη χρήση του 112.
Υπήρξαν περιπτώσεις που το μήνυμα εστάλη αφού είχαν ήδη ξεκινήσει τα έντονα φαινόμενα περιορίζοντας τον χρόνο αντίδρασης των πολιτών ανέφερε ο κ. Γραμματικογιάννης.
Σε κάποιες περιπτώσεις η κλιμάκωση του μηνύματος 112 κρίθηκε υπερβολική σε σχέση με το ύψος βροχής που τελικά σημειώθηκε στην Αττική. Συχνά, τα μηνύματα καλούν για περιορισμό μετακινήσεων, προκαλώντας κυκλοφοριακά προβλήματα πριν την έλευση της κακοκαιρίας, χωρίς ωστόσο η ένταση να είναι πάντα η αναμενόμενη πρόσθεσε.
Ο ίδιος έδωσε και ένα παράδειγμα: Στην κακοκαιρία Byron, τον Δεκέμβριο του 2025, το 112 ήχησε στην Αττική ενώ η κίνηση τους κεντρικούς άξονες (π.χ Εθνική Οδός Αθηνών- Κορίνθου) ήταν ήδη στο ζενίθ, οδηγώντας σε εγκλωβισμό οδηγών που προσπαθούσαν να επιστρέψουν στα εστίες τους μετά το μήνυμα.
Το δίκτυο των μετεωρολογικών σταθμών στη Θεσσαλία εμπλουτίζεται διαρκώς | Μετά τον Daniel η Περιφέρεια επένδυσε σε ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης
Κοινά προβλήματα από την Πεντέλη ως το Ρέθυμνο
Τον αγώνα της επίσης πολύπαθης Πεντέλης να αντιμετωπίσει την κλιματική κρίση, περιέγραψε ο Λευτέρης Μανιαδάκης, Σύμβουλος Στρατηγικής και Ανάπτυξης του Δήμου Πεντέλης.
Εχουμε αισθητήρες στο δάσος για τις πυρκαγιές, θερμικές κάμερες, dronesγια την πυροπροστασία. Ας μην ξεχναμε πως πάμε να παλέψουμε με τη φύση. Προσπαθούμε να καθυστερήσουμε τα γεγονότα περιέγραψε δίνοντας με τη σειρά του ένα παράδειγμα.
Πέρυσι το καλοκαίρι είχαμε 39 εστίες πυρκαγιάς μέσα στον Δήμο χωρίς να ανοίξειρουθούνι.. Βέβαια, 10 από τους 26 αισθητήρες καταστράφηκαν. Επρεπε να βρούμε χρηματοδότηση για να τους αντικαταστήσουμε, από την αρχή.
Ο Δήμος Πεντέλης ήταν από τους πρώτους που δημιούργησαν δικό τους app ενημέρωσης πολιτών για έκτακτες καταστάσεις (GI POLIS). Τώρα ο Δήμος αναβαθμίζει το app. Η ενημέρωση των πολιτών γίνεται και με ανακοινώσεις στα social media του δήμου αλλά και σε μια δειρευνημένη ομάδα viber από την οποία οι πληροφορίες διαχέονται στη συνέχεια στοχευμένα σε μικρότερες ομάδες (π.χ διευθυντές σχολείων κ.τ.λ).
O κ. Μανιαδάκης σημείωσε πάντως πως η εξειδίκευση της Πολιτικής Προστασίας σε τοπικό επίπεδο δεν γίνεται πάντα αναίμακτα: ενίοτε υπάρχει σύγκρουση των δήμων με τις κρατικές αρχές όσον αφορά τις αρμοδιότητες σχολίασε ο ίδιος.
Απεικόνιση του Συστήματος Εγκαιρης Προειδοποίησης στο Ρέθυμνο | Οι σταθμοί μέτρησης αφρικανικής σκόνης είναι νευραλγικής σημασίας για αυτόν τον πολύ μεγάλο σε έκταση δήμο
Παίρνοντας τη σκυτάλη ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας Ρεθύμνου, κ. Σκορδίλης πρόσθεσε πως: η αλήθεια είναι πως οι δήμοι γνωρίζουν τις περιοχές τους καλύτερα από όλους.
Ο ίδιος περιέγραψε πόσο σημαντικό είναι ένα Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης σε έναν απαιτητικό δήμο σαν το Ρέθυμνο. 47 κοινότητες, 101 οικισμοί, 57.000 κάτοικοι, θάλασσα, 10 ρέματα και βουνά. Απειλή και από τσουνάμι και από αφρικανική σκόνη, από πυρκαγιές στα περιαστικά δάση αλλά και από σεισμούς και πλημμύρες. Το 2019 και 2020 αντιμετωπίσαμε σοβαρά προβλήματα από πλημμύρες λόγω των χειμάρρων. Αυτό που έχουμε μάθει είναι πως πρέπει να δράσεις στο πρώτο δεκάλεπτο.
Πηγή: in.gr
