Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Στα 221,5 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 2,2 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024, ανήλθε το ενεργητικό της ΤτΕ. Αν και τα αποθεματικά σε χρυσό από μόνα τους αυξήθηκαν κατά 5,7 δισ. ευρώ, η μείωση του νομισματικού χαρτοφυλακίου της, από "πανδημικά προγράμματα αγοράς ομολόγων και αγορές στήριξης" της οικονομίας, κατέβασε τελικά το συνολικό ύψος της αύξησης του ενεργητικού στα 2,2 δισ. ευρώ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το ενεργητικό της ΤτΕ είχε φθάσει στα 238,5 δισ. ευρώ το 2022, με την κορύφωση των προγραμμάτων στήριξης και των πανδημικών προγραμμάτων.
Η εικόνα του ισολογισμού της Τράπεζας της Ελλάδος στο τέλος του 2025 αποτυπώνει με καθαρό τρόπο τη διπλή φύση της, καθώς η ΤτΕ είναι εισηγμένη στο Χ.Α. και έχει ρόλο στήριξης της εθνικής οικονομίας, είναι μέλος της ΕΚΤ και, παράλληλα, ενώ δεν λειτουργεί "κερδοσκοπικά", πρέπει να λειτουργήσει ταυτόχρονα και υπέρ των μετόχων.
Το ενεργητικό της ΤτΕ περιλαμβάνει όλα τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει, έχοντας δύο χαρτοφυλάκια, το νομισματικό ως κεντρική τράπεζα και το επενδυτικό επειδή είναι εισηγμένη και πρέπει να έχει έσοδα. Συνολικά περιλαμβάνονται και στα δύο ομόλογα, χρυσός, συνάλλαγμα, δάνεια προς τράπεζες και απαιτήσεις από το Ευρωσύστημα. Η αύξηση του 2025, λέει η ΤτΕ, προήλθε κυρίως από τρεις παράγοντες:
- Την άνοδο της αξίας του χρυσού (λιγότερο και από την αύξηση κατά 200 κιλά σε χρυσά νομίσματα και χρυσές λίρες Αγγλίας).
- Τη διεύρυνση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου της ΤτΕ.
- Την αύξηση των απαιτήσεών της έναντι του Ευρωσυστήματος που σχετίζονται με την κυκλοφορία τραπεζογραμματίων ευρώ.
Το νομισματικό χαρτοφυλάκιο και ο ρόλος του
Το σημαντικότερο στοιχείο του ισολογισμού παραμένει το χαρτοφυλάκιο τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, της ΕΚΤ και της ΤτΕ, όπως συμβαίνει και με τις άλλες εθνικές κεντρικές τράπεζες.
Πρόκειται για ομόλογα που αποκτώνται επειδή η ΤτΕ συμμετέχει στις κοινές αποφάσεις του Ευρωσυστήματος για τη στήριξη της οικονομίας και της ρευστότητας στην Ευρωζώνη. Το χαρτοφυλάκιο αυτό είναι το μεγαλύτερο στο ενεργητικό της και αντιστοιχεί ακόμη στο 54,7% του συνόλου, που δείχνει πόσο έντονα επηρέασαν οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ τους ισολογισμούς των κεντρικών τραπεζών τα τελευταία χρόνια.
Τα ομόλογα αποκτήθηκαν μέσω διαφορετικών προγραμμάτων αγοράς τίτλων της ΕΚΤ. Σημαντικό ήταν το Public Sector Purchase Programme, γνωστό ως PSPP, μέσω του οποίου ΕΚΤ και εθνικές κεντρικές τράπεζες αγόρασαν κυρίως κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης για να μειωθεί το κόστος δανεισμού και να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα.
Σημαντικό ήταν και το Pandemic Emergency Purchase Programme ή PEPP.
Στο χαρτοφυλάκιο της ΤτΕ περιλαμβάνονται επίσης τίτλοι από το Covered Bond Purchase Programme, γνωστό ως CBPP3, που αφορά καλυμμένες τραπεζικές ομολογίες, καθώς και από το Securities Markets Programme ή SMP, το οποίο είχε ενεργοποιηθεί στα χρόνια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.
Το 2025 το χαρτοφυλάκιο νομισματικής πολιτικής της ΤτΕ συνέχισε να μειώνεται. Οι τίτλοι που κατείχε η ΤτΕ για λογαριασμό της νομισματικής πολιτικής περιορίστηκαν στα 121,2 δισ. ευρώ, από 133,4 δισ. ευρώ έναν χρόνο πριν. Το 2022 το χαρτοφυλάκιο αυτό είχε φθάσει στα 148,2 δισ. ευρώ.
Η μείωση δεν προήλθε από πωλήσεις τίτλων, αλλά επειδή το Ευρωσύστημα σταμάτησε να επανεπενδύει πλήρως τα ποσά από λήξεις ομολόγων. Πρόκειται για σταδιακή "αποστείρωση" των τεράστιων ισολογισμών που προκάλεσαν οι κρίσεις. Σύμφωνα με την ΤτΕ, "μειώνεται κυρίως λόγω πρόωρης εξόφλησης από τα πιστωτικά ιδρύματα και λήξης των στοχευμένων πράξεων πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης (TLTRO III), καθώς και των καθαρών λήξεων στο πλαίσιο του προγράμματος APP και ειδικότερα στο χαρτοφυλάκιο PSPP".
Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Παράλληλα με αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος διατηρεί και ένα εντελώς διαφορετικό χαρτοφυλάκιο, το επενδυτικό. Το χαρτοφυλάκιο νομισματικής πολιτικής υπάρχει για να υπηρετεί τους στόχους της ΕΚΤ, δηλαδή τον έλεγχο του πληθωρισμού, τη σταθερότητα των τιμών και τη διαχείριση της ρευστότητας στην οικονομία. Αντίθετα, το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αφορά τη διαχείριση των ιδίων διαθεσίμων και αποθεματικών της Τράπεζας της Ελλάδος.
Το 2025 το χαρτοφυλάκιο αυτό αυξήθηκε στα 31,2 δισ. ευρώ, από 29 δισ. ευρώ το 2024. Σε αντίθεση με το χαρτοφυλάκιο νομισματικής πολιτικής, το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο λειτουργεί περισσότερο με λογική διαχείρισης αποθεματικών. Αλλά η ΤτΕ δεν "κυνηγά" το κέρδος, αντίθετα επιδιώκει ασφάλεια.
Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο, κατά το μεγαλύτερο μέρος των 22,5 δισ. ευρώ, περιλαμβάνει ευρωπαϊκά και όχι ελληνικά ομόλογα Ευρωζώνης. Τα ελληνικά ομόλογα είναι 4,8 δισ. ευρώ και 3 δισ. ευρώ είναι χρεόγραφα σε συνάλλαγμα. Ένα μικρότερο τμήμα 800 εκατ. ευρώ είναι προθεσμιακές καταθέσεις σε συνάλλαγμα.
Η απόδοση αυτών των επενδύσεων επηρεάζει τα οικονομικά αποτελέσματα της ΤτΕ και, κατ’ επέκταση, τα μερίσματα από κέρδη που διανέμονται, καθώς η ΤτΕ είναι ταυτόχρονα κεντρική τράπεζα αλλά και εισηγμένη εταιρεία με μετόχους. Ωστόσο ο ρόλος της δεν είναι να λειτουργεί ως επενδυτικό fund ή εμπορική τράπεζα με στόχο τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Η βασική της αποστολή παραμένει η νομισματική σταθερότητα και η στήριξη της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Ο χρυσός
Τα αποθέματα σε χρυσό της ΤτΕ ξεπερνούν τους 152 τόνους στο τέλος του 2025, περιλαμβάνοντας και 30,7 τόνους που είναι απαιτήσεις σε χρυσό από τη συμμετοχή της Ελλάδας στο ΔΝΤ.
Τα διαθέσιμα σε χρυσό αυξήθηκαν κατά 200 κιλά ή κατά 8.300 ουγκιές. Το βάρος του χρυσού ήταν 152,4 τόνοι στις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Η ΤτΕ υπολόγισε αύξηση της αξίας των αποθεματικών της σε χρυσό κατά 5,694 δισ. ευρώ εντός του 2025. Συνολικά υπολόγισε ότι τα αποθεματικά της σε χρυσό άξιζαν 17,982 δισ. ευρώ, από 12,286 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα.
Πηγή: capital.gr
