Ο εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας θεωρείται μία από τις βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, η πρόοδος που καταγράφεται παραμένει περιορισμένη, παρά την ωρίμανση των σχετικών τεχνολογιών και τη διεύρυνση των διαθέσιμων λύσεων.
Από την τεχνολογική ωριμότητα στην επενδυτική υστέρηση
Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει η νέα έκθεση της Eurelectric, η οποία εστιάζει στο χάσμα μεταξύ της τεχνολογικής ωριμότητας των διαθέσιμων λύσεων και της ταχύτητας με την οποία αυτές μεταφράζονται σε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.
Η εικόνα που καταγράφεται στην Ευρώπη αναδεικνύει ένα εμφανές παράδοξο. Αν και η ηλεκτροπαραγωγή έχει προχωρήσει σημαντικά προς την απανθρακοποίηση, με το 72% του ενεργειακού μίγματος να προέρχεται από καθαρές πηγές ενέργειας, η βιομηχανία εξακολουθεί να μην ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Το 2024 ο βαθμός εξηλεκτρισμού της αυξήθηκε μόλις κατά μία ποσοστιαία μονάδα, σύμφωνα με την Eurelectric.
Τα συμπεράσματα της Eurelectric προκύπτουν από την επεξεργασία περισσότερων από 3.500 δεδομένων αγοράς
Ένα ενεργειακό σύστημα που «τρέχει» πιο γρήγορα από τη βιομηχανία
Η ευρωπαϊκή ένωση της βιομηχανίας ηλεκτρικής ενέργειας που εκπροσωπεί εταιρείες ηλεκτρισμού της Γηραιάς Ηπείρου, αποδίδει αυτή την υστέρηση κυρίως στην αβεβαιότητα που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι έντονες διακυμάνσεις των τιμών, η περιορισμένη δυνατότητα πρόβλεψης του κόστους σε βάθος χρόνου και οι στρεβλώσεις που εξακολουθούν να καταγράφονται στα τιμολόγια ρεύματος δυσχεραίνουν τον σχεδιασμό επενδύσεων μεγάλης κλίμακας από τις βιομηχανίες. Για πολλές επιχειρήσεις, η απουσία σταθερού και προβλέψιμου ενεργειακού κόστους λειτουργεί αποτρεπτικά, ακόμη και όταν οι τεχνολογικές λύσεις είναι ήδη διαθέσιμες και οικονομικά ανταγωνιστικές.
Τα συμπεράσματα της Eurelectric προκύπτουν από την επεξεργασία περισσότερων από 3.500 δεδομένων αγοράς, τη συμμετοχή 61 επιχειρήσεων και συνεντεύξεις με στελέχη της βιομηχανίας. Η ανάλυση κάλυψε τόσο κλάδους με χαμηλές και μεσαίες ανάγκες θερμικής ενέργειας, όπως η βιομηχανία τροφίμων, φαρμάκων, χημικών και χαρτιού, όσο και ενεργοβόρους τομείς, όπως η χαλυβουργία και η τσιμεντοβιομηχανία κ.ά.. Στο πεδίο της έρευνας εντάχθηκαν επίσης τα data centres, τα οποία εξελίσσονται σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Οι περισσότερες βιομηχανικές επενδύσεις σχεδιάζονται με ορίζοντα δύο έως τριών ετών, την ώρα που η ανάπτυξη νέων υποδομών μεταφοράς και διανομής μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μία δεκαετία
Δίκτυα που δεν προλαβαίνουν τις επενδύσεις
Παρά τις σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες κάθε κλάδου, η Eurelectric διαπιστώνει ότι τα προβλήματα που καθυστερούν τις επενδύσεις είναι σε μεγάλο βαθμό κοινά. Εκτός από το ενεργειακό κόστος, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι περιορισμοί των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως επισημαίνεται, οι περισσότερες βιομηχανικές επενδύσεις σχεδιάζονται με ορίζοντα δύο έως τριών ετών, την ώρα που η ανάπτυξη νέων υποδομών μεταφοράς και διανομής μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μία δεκαετία. Οι καθυστερήσεις στις συνδέσεις, τα προβλήματα χωρητικότητας και οι χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες δημιουργούν σημαντικά εμπόδια στην υλοποίηση νέων έργων.
Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση: το κρίσιμο κενό
Όπως διαπιστώνεται από τη μελέτη, ο εξηλεκτρισμός δεν αποτελεί απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά διαδικασία που απαιτεί παρεμβάσεις σε όλο το εύρος της παραγωγής, από τον σχεδιασμό των διαδικασιών έως τη λειτουργία των εγκαταστάσεων και τη χρήση εργαλείων ευελιξίας. Η εμπειρία δείχνει ότι όσο νωρίτερα ενσωματώνονται στον σχεδιασμό οι απαιτήσεις του εξηλεκτρισμού, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να προχωρήσουν τα έργα στην υλοποίηση και να αποδώσουν ενεργειακά και λειτουργικά.
Οι επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό ανταγωνίζονται άλλες στρατηγικές προτεραιότητες των επιχειρήσεων
Η χρηματοδότηση ως δεύτερο φίλτρο επιβράδυνσης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο ζήτημα της χρηματοδότησης. Αν και πολλές τεχνολογίες έχουν πλέον ωριμάσει, η εξασφάλιση κεφαλαίων εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Οι επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό ανταγωνίζονται άλλες στρατηγικές προτεραιότητες των επιχειρήσεων, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από τις μελλοντικές τιμές ενέργειας αυξάνει το επενδυτικό ρίσκο. Σε επίπεδο πολιτικής, η έκθεση αναγνωρίζει τις σχετικές πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Κομισιόν μέσω διαφόρων προγραμμάτων ωστόσο ζητούμενο αποτελεί η αποτελεσματική εφαρμογή τους.
Τα «Power Couples» ως νέο μοντέλο συνεργασίας στην ενέργεια
Ως πιθανή λύση, η Eurelectric προωθεί το «Power Couples», ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών παικτών της ενεργειακής αλυσίδας. Η λογική του βασίζεται στη δημιουργία συμπληρωματικών σχέσεων μεταξύ παραγωγών, καταναλωτών και επενδυτών, ώστε να διαμορφώνονται πιο σταθερές και προβλέψιμες συνθήκες για την ανάπτυξη νέων έργων. Εργαλεία όπως τα μακροχρόνια PPAs, οι συμβάσεις παροχής θερμότητας, οι συμφωνίες αξιοποίησης απορριπτόμενης θερμότητας και τα σχήματα μικτής δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης μπορούν, σύμφωνα με την έκθεση, να περιορίσουν την επενδυτική αβεβαιότητα και να επιταχύνουν τη μετάβαση.
Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος
