Η παρατεταμένη διαταραχή των εμπορικών ροών στο Στενό του Ορμούζ αυξάνει τους κινδύνους τόσο για την ελληνική οικονομία όσο και για την ευρωζώνη, όχι μόνο μέσω των ενεργειακών αγορών αλλά και μέσω της αβεβαιότητας που δημιουργείται στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις μεταφορές και στον πληθωρισμό. Αυτό επισημαίνει το ΙΟΒΕ, το οποίο καταγράφει ήδη σημαντικές μεταβολές στις ελληνικές εισαγωγές ενέργειας και προειδοποιεί ότι μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες οικονομικές επιπτώσεις.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, αλλά και σημαντικό μέρος των διεθνών ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Η γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο από τις 28 Φεβρουαρίου οδήγησε σε κατάρρευση των θαλάσσιων μεταφορών τον Μάρτιο του 2026, με τις διελεύσεις να παραμένουν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα για περισσότερο από τρεις μήνες.
Μετά την εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα μέσα Ιουνίου σημειώθηκε μερική ανάκαμψη, η οποία όμως αποδείχθηκε εύθραυστη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ, οι ημερήσιες διελεύσεις μειώθηκαν από περίπου 30-40 πλοία στα τέλη Ιουνίου σε μόλις 10 πλοία στα μέσα Ιουλίου, όταν υπό φυσιολογικές συνθήκες πραγματοποιούνται περισσότερες από 100 διελεύσεις ημερησίως.
Η ελληνική οικονομία και η πορεία της κρίσης
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η πορεία της κρίσης θα εξαρτηθεί από τρεις βασικούς παράγοντες: το ενδεχόμενο πραγματικού αποκλεισμού του Στενού από το Ιράν, την ταχύτητα ανάπτυξης εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς πετρελαίου και την αποτελεσματικότητα των διπλωματικών πρωτοβουλιών αποκλιμάκωσης. Ένας πλήρης αποκλεισμός ή ακόμη και η επιβολή διοδίων διέλευσης θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ εντονότερη και πιο επίμονη διαταραχή στις ενεργειακές αγορές και στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Η έκθεση επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα μέχρι σήμερα δεν είναι η έλλειψη πετρελαίου, καθώς οι διεθνείς τιμές αποκλιμακώθηκαν σχετικά γρήγορα μετά την αρχική άνοδο, αλλά η έντονη μεταβλητότητα. Η αβεβαιότητα αυξάνει το κόστος μεταφοράς, ασφάλισης και διατήρησης αποθεμάτων, δυσχεραίνει τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων και ενισχύει τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων, περιορίζοντας παράλληλα τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.
Η Ελλάδα εμφανίζεται σημαντικά περισσότερο εκτεθειμένη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την περίοδο 2023-2025, το 25,4% των ελληνικών εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων προερχόταν από τις χώρες του Κόλπου, έναντι μόλις 6,6% στην ΕΕ. Από τις εισαγωγές αυτές, το 96,8% προερχόταν από το Ιράκ, ενώ η Σαουδική Αραβία κάλυπτε ποσοστό 5,4%, έναντι μέσου όρου 4,6% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κρίση αποτυπώθηκε άμεσα στα στοιχεία του διμήνου Μαρτίου-Απριλίου 2026. Η Ελλάδα κατέγραψε μείωση 25,6% στον όγκο των εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Ωστόσο, λόγω της αύξησης των διεθνών τιμών, η αξία των εισαγωγών αυξήθηκε κατά 5,6%.
Η εικόνα στην ΕΕ
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ίδια περίοδο, ο όγκος των εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου υποχώρησε ακόμη περισσότερο, κατά 31,5%, ενώ η αξία των εισαγωγών μειώθηκε κατά 15,5%.
Παρά τη σημαντική υποχώρηση των εισαγωγών από τον Κόλπο, η Ελλάδα κατάφερε να διατηρήσει αμετάβλητο τον συνολικό όγκο εισαγωγών ενέργειας, αυξάνοντας τις προμήθειες από άλλες χώρες. Έτσι, η κρίση οδήγησε σε προσωρινή αναδιάρθρωση των πηγών εφοδιασμού της χώρας.
Το Ιράκ, αν και παραμένει ο μεγαλύτερος προμηθευτής με 20% των συνολικών ενεργειακών εισαγωγών, είδε το μερίδιό του να μειώνεται κατά σχεδόν 11 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Μείωση σημείωσαν επίσης η Λιβύη (-2,1 ποσοστιαίες μονάδες) και η Τουρκία (-4,7 ποσοστιαίες μονάδες).
Αντίθετα, αυξημένα μερίδια κατέγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες (+5,7 ποσοστιαίες μονάδες), η Σαουδική Αραβία, η οποία αξιοποίησε τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς και το Ομάν, το οποίο δεν επηρεάζεται σημαντικά από πιθανό κλείσιμο του Στενού. Αύξηση του μεριδίου τους σημείωσαν επίσης η Αίγυπτος και η Νιγηρία, κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμία.
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η κρίση στο Στενό του Ορμούζ έχει ήδη μεταβάλει, έστω και προσωρινά, τη διάρθρωση των ελληνικών ενεργειακών εισαγωγών, με τη χώρα να αντικαθιστά μέρος των προμηθειών από το Ιράκ μέσω αυξημένων εισαγωγών από τη Σαουδική Αραβία, το Ομάν και τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις της διαταραχής στις συνολικές ενεργειακές ανάγκες της οικονομίας.
Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος
