Της Ξανθής Γούναρη
Με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, τα ψηφιακά εργαλεία και την αξιοποίηση δεδομένων της αγοράς, η Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή επιταχύνει τον σχεδιασμό για τη νέα εποχή ελέγχου της αγοράς και προστασίας του καταναλωτή, συγκροτώντας ένα ενιαίο οικοσύστημα απέναντι στην ακρίβεια και τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του Capital, μέσα στις επόμενες ημέρες η Ανεξάρτητη Αρχή αναμένεται να ανακοινώσει νέα μεγάλα πρόστιμα για υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου κέρδους σε βασικές κατηγορίες καταναλωτικών αγαθών, ενώ παράλληλα στην τελική ευθεία βρίσκεται η νέα πλατφόρμα "PosoKanei", που θα αντικαταστήσει το e-katanalotis και φιλοδοξεί να εξελιχθεί στο νέο βασικό εργαλείο παρακολούθησης τιμών στην αγορά.
Η νέα εφαρμογή εκτιμάται ότι θα τεθεί σε λειτουργία μέσα στις επόμενες 10 έως 15 ημέρες, μόλις ολοκληρωθούν οι τελευταίες τεχνικές δοκιμές στο κρατικό cloud όπου θα φιλοξενείται.
Πρόστιμα 2,95 εκατ. ευρώ σε έξι εταιρείες
Μέχρι σήμερα έχουν επιβληθεί πρόστιμα συνολικού ύψους 2.953.984 ευρώ σε έξι επιχειρήσεις για παραβάσεις αθέμιτης κερδοφορίας που αφορούν το διάστημα από 13 Μαρτίου έως 3 Απριλίου 2026.
Το μεγαλύτερο πρόστιμο έχει επιβληθεί στη FAGE Ελλάδος, ύψους 1.757.503 ευρώ, για υπέρβαση σε 21 από τους 22 ελεγχθέντες κωδικούς γιαουρτιού και τυριού. Ακολουθούν η KAFEA TERRA με 512.551 ευρώ, η PepsiCo Hellas με 328.067 ευρώ, η Jacobs Douwe Egberts με 248.061 ευρώ, η Ferrero International με 63.371 ευρώ, καθώς και μια εταιρεία γαλακτοκομικών στην οποία επιβλήθηκε πρόστιμο 44.431 ευρώ.
Στο μικροσκόπιο 102 επιχειρήσεις
Ο ελεγκτικός μηχανισμός έχει θέσει υπό εξέταση περισσότερες από 102 επιχειρήσεις.
Σε αυτές περιλαμβάνονται 22 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου κρέατος, 23 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου φρούτων και λαχανικών και πάνω από 57 εταιρείες τροφίμων και ποτών με δραστηριότητα σε καφέ, σοκολάτες, γαλακτοκομικά, γάλα, βούτυρο, τυριά, δημητριακά και χυμούς.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι στιγμής έχουν ολοκληρωθεί οι έλεγχοι περίπου στο 40% των σχετικών φακέλων.
Οι έλεγχοι προχωρούν ταχύτερα στις κατηγορίες των τυποποιημένων προϊόντων, όπου οι συγκρίσεις είναι ευκολότερες μέσω τιμοκαταλόγων, παραστατικών και στοιχείων κόστους.
Αντίθετα, στους κλάδους του χονδρεμπορίου κρέατος και των οπωροκηπευτικών η διαδικασία παραμένει πιο σύνθετη, καθώς οι φάκελοι παραμένουν ανοικτοί λόγω συνεχών διορθώσεων και συμπληρωματικών στοιχείων που αποστέλλονται από τις επιχειρήσεις.
Πώς θα λειτουργεί το "PosoKanei"
Παράλληλα με τους ελέγχους, έρχεται το λανσάρισμα του "PosoKanei" που θα περιλαμβάνει 7.000 - 8.000 κωδικούς προϊόντων από περίπου 150 βασικές κατηγορίες, με στόχο να αποτελέσει τον βασικό μηχανισμό παρακολούθησης τιμών για τον καταναλωτή.
Οι κωδικοί αυτοί έχουν επιλεγεί με τη συνδρομή της Circana Hellas, η οποία παρέχει στοιχεία για τα προϊόντα με τη μεγαλύτερη εμπορική κίνηση στα σούπερ μάρκετ, τόσο για επώνυμα brands όσο και για προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.
Μέσα από την εφαρμογή, ο χρήστης θα μπορεί να αναζητά ένα προϊόν και να βλέπει σε ποια αλυσίδα διατίθεται στη χαμηλότερη τιμή.
Παράλληλα θα έχει πρόσβαση στην εξέλιξη της τιμής του προϊόντος κατά το προηγούμενο τρίμηνο, ανά αλυσίδα, ώστε να παρακολουθεί αν έχουν προηγηθεί ανατιμήσεις ή μειώσεις.
Η εφαρμογή θα επιτρέπει επίσης τη δημιουργία προσωπικού καλαθιού αγορών, με σύγκριση του συνολικού κόστους ανά σούπερ μάρκετ, ενώ θα προτείνει και εναλλακτικές οικονομικότερες επιλογές για αντίστοιχα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων private label επιλογών.
Σύγκριση με τις τιμές της Ευρώπης
Ένα από τα πιο φιλόδοξα στοιχεία του "PosoKanei" είναι η δυνατότητα σύγκρισης τιμών με αγορές του εξωτερικού.
Η πλατφόρμα θα επιτρέπει σύγκριση ίδιων ή αντίστοιχων προϊόντων που πωλούνται στην Ελλάδα με αγορές όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, αλλά και η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Πολωνία.
Επειδή σε πολλές περιπτώσεις οι πολυεθνικές διαθέτουν διαφορετικές συσκευασίες ανά χώρα, η σύγκριση δεν θα γίνεται μόνο στην τελική τιμή αλλά κυρίως ανά μονάδα μέτρησης – ανά κιλό, λίτρο, γραμμάριο ή ml – ώστε να προκύπτει πιο ακριβής εικόνα για το πραγματικό κόστος κάθε προϊόντος.
Η εφαρμογή θα διαθέτει και ειδική επιλογή σύγκρισης "με ΦΠΑ" ή "χωρίς ΦΠΑ", ώστε να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η διαφορά τιμής μεταξύ αγορών.
Εκτός τα περισσότερα νωπά προϊόντα
Στην πρώτη φάση λειτουργίας εκτός πλατφόρμας θα παραμείνουν τα περισσότερα νωπά προϊόντα.
Φρούτα, λαχανικά και νωπό κρέας δεν μπορούν προς το παρόν να ενταχθούν σε ενιαίο σύστημα σύγκρισης, καθώς οι διαφοροποιήσεις στην προέλευση, την ποιότητα και την τυποποίηση καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη μια αξιόπιστη αντιστοίχιση τιμών.
Θα περιλαμβάνονται μόνο ορισμένα πλήρως τυποποιημένα και συσκευασμένα νωπά προϊόντα όπου υπάρχει σαφής δυνατότητα σύγκρισης.
"Πίεση χωρίς νόμους"
Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι η δημόσια έκθεση των τιμών μέσω του "PosoKanei" μπορεί να λειτουργήσει ως ένας μηχανισμός αυτορρύθμισης της αγοράς χωρίς πρόσθετη νομοθετική παρέμβαση με τη διαφάνεια να ενισχύει τον ανταγωνισμό και να καθιστά ορατές τις αποκλίσεις των τιμών.
"Όταν ο καταναλωτής βλέπει άμεσα ποιος πουλά ακριβότερα, η αγορά αυτορυθμίζεται χωρίς να χρειάζεται νέα νομοθεσία", σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ήδη επιβράδυνση των ανατιμήσεων λόγω του πλαφόν, με την τελευταία εβδομάδα να καταγράφει ισοσκελισμένο αριθμό αυξήσεων και μειώσεων στα τυποποιημένα προϊόντα. Πρόκειται για τον χαμηλότερο ρυθμό ανατιμήσεων των τελευταίων εννέα μηνών, αναφέρεται με έμφαση.
Ανοιχτό το θέμα της παράτασης του πλαφόν
Ανοιχτό πάντως παραμένει το θέμα της παράτασης του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, με την κυβέρνηση να μην έχει ακόμη καταλήξει στις τελικές αποφάσεις.
Παρότι ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει αφήσει δημόσια ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης του μέτρου, πληροφορίες αναφέρουν ότι διατυπώνονται και διαφορετικές απόψεις ως προς τη διάρκεια και την επόμενη μορφή του.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν το επόμενο διάστημα, με το οικονομικό επιτελείο να παρακολουθεί στενά την πορεία του πληθωρισμού στα είδη διατροφής και στα αγαθά καθημερινής ανάγκης.
Οι κατηγορίες προϊόντων που έχουν ενταχθεί σήμερα στη ρύθμιση αφορούν περίπου 5.000 έως 6.000 κωδικούς, ανάλογα με το μέγεθος κάθε καταστήματος, και αντιστοιχούν στο 55% έως 60% των συνολικών πωλήσεων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο να συνεχιστεί το μέτρο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, προς το παρόν δεν έχει ληφθεί οριστική κυβερνητική απόφαση.
Το "mykataggelies" τον Ιούνιο
Στο ίδιο πλαίσιο ψηφιακής ενίσχυσης της εποπτείας, προωθείται και η πλατφόρμα "mykataggelies", η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Ιούνιο.
Η εφαρμογή θα επιτρέπει στους πολίτες την άμεση υποβολή καταγγελιών για αισχροκέρδεια, παραπλανητικές τιμολογήσεις και λοιπές παραβάσεις, με στόχο την ταχύτερη διαβίβαση στις ελεγκτικές αρχές και την αυτοματοποιημένη κατηγοριοποίηση περιστατικών.
Πηγή: capital.gr
